II SA/Wa 1752/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego M. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej jako CWKL) orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], na podstawie § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761), po rozpatrzeniu odwołania, uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. (dalej jako RWKL) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] stwierdzające u badanego: hiperbilirubinemię - § 44 pkt 10, zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5-S1 - § 34 pkt 5, podejrzenie tylnego ześlizgu trzonu L5 - 34 pkt 1 oraz prawostronną skoliozę kręgosłupa lędźwiowego - § 34 pkt 1 i wydała nowe zaliczając M. S. do kategorii N, jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, rozpoznając wyłącznie hiperbilirubinemię - § 44 pkt 10, załącznik 1, grupa I rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że przeprowadzone przez komisję I instancji postępowanie diagnostyczne i uzyskane wyniki wskaźników wydolności wątroby (z dnia [...] czerwca 2016 r. bilirubina całkowita 1,38 mg/dl przy normie 02,-1,2 mg/dl oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. bilirubina całkowita 1,66 mg/dl) są wiarygodne, przekonujące i w pełni uzasadniają postawione rozpoznanie kliniczne. Zaznaczył, że w przypadku hiperbilirubinemii czynnościowej poziom bilirubiny może okresowo ulegać wahaniom, od okresowej normalizacji (jak w badaniach dołączonych do odwołania) do wartości podwyższonych pojawiających się w określonych sytuacjach tj., stres, głodzenie, infekcje. Zaznaczyła, że od kandydata na żołnierza zawodowego wymaga się całkowitej sprawności zdrowotnej, gdyż służba ta ze względu na swoją specyfikę wymaga dużej odporności oraz wytrzymałości fizycznej i psychicznej. Zajęcia odbywają się w trudnych warunkach atmosferycznych i terenowych, a w ramach misji pokojowych lub bojowych w różnych strefach klimatycznych. Żołnierz będzie stykał się z czynnikami, które mogą powodować wzrost poziomu bilirubiny (długie przerwy w jedzeniu, wysiłek fizyczny, tłusta dieta, stres, infekcje), czego następstwem może być żółtaczka, gorsze samopoczucie, osłabienie, często z towarzyszącymi bólami brzucha i wymiotami. Mimo zatem faktu, że najczęstszą przyczyną hiperbilirubinemii są łagodne hiperbilirubinemie czynnościowe niewymagające leczenia to ze względu na towarzyszące im okresowo objawy stanowią przyczynę ustalonej przez ustawodawcę kwalifikacji orzeczniczej – kategoria N dla kandydatów do zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do schorzeń dotyczących kręgosłupa wskazała, że specjalista ortopedii, po ocenie dokumentacji, nie stwierdził zmian w kręgosłupie ujętych w orzeczeniu RWKL w L. z dnia [...] czerwca 2016 r., a zatem w tym zakresie należało je uchylić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zakwestionował orzeczenie CWKL w W. z dnia [...] lipca 2016 r. wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go orzeczenia, a także zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wniósł o przeprowadzenie na rozprawie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako P.p.s.a.), dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci: opisu wyniku usg wątroby, jamy brzusznej wykonanych przez lekarza specjalistę; ponownego wyniku prób wątrobowych na wykluczenie rozpoznania, wykonanych w pracowni "[...]" w S.; podziękowania za udział w Wielkiej Akcji Poboru Krwi "[...]"; orzeczenia psychologicznego, zaświadczenia o ukończeniu służby przygotowawczej z wynikiem bardzo dobrym; świadectwa ukończenia szkolenia podstawowego z wynikiem bardzo dobrym; opinii służbowej, średniej ocen bardzo dobry wraz z wyróżnieniami, tj. pochwałą Dowódcy Plutonu oraz listem gratulacyjnym; listu gratulacyjnego; kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwy (na okres 6 lat); zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dotyczącego kierowania ruchem drogowym oraz wezwania Wojskowego Komendanta Uzupełnień w N. w celu powołania do czynnej służby wojskowej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego, poprzez zaniechanie przeprowadzenia niezbędnych badań specjalistycznych obejmujących ocenę wątroby w celu wyeliminowania wątpliwości dotyczących jego stanu zdrowia, co potwierdzają przedstawione wyniki badań wskazujące na prawidłowy poziom bilirubiny we krwi, b) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez arbitralne uznanie, że występuje u niego hiperbilirubinemia czynnościowa, bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lekarza specjalisty, choć rozpoznanie takie wymagało wiadomości specjalnych, c) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte i niewyczerpujące uzasadnienie, które nie pozwala ustalić, że istotnie wykonano wszelkie niezbędne badania, pozwalające stwierdzić hiperbilirubinemię, 2. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. § 30 oraz § 44 wraz z objaśnieniami szczegółowymi rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r., poprzez ich niezastosowanie. W ocenie skarżącego rozpoznanie hiperbilirubinemii powinno być poprzedzone przeprowadzonymi przez specjalistę kompleksowymi badaniami. Tymczasem CWKL w W. postawiła powyższe rozpoznanie, bez przeprowadzania uzupełniającego postępowania diagnostycznego, opierając się jedynie na wynikach badań krwi z następujących po sobie dwóch kolejnych dni, kiedy to poziom bilirubiny nieznacznie tylko przekraczał normę. Nie wzięła przy tym pod uwagę dołączonych do odwołania wyników, z których wynikało, że stężenie bilirubiny we krwi, w okresie zarówno przed jak i po tych dniach, pozostawało w zakresie wartości referencyjnych. Dodatkowo w sposób nieuprawniony przypisała sobie przymiot biegłego specjalisty, arbitralnie orzekając o istnieniu schorzenia oraz komentując rozbieżne wyniki badań. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W ramach podjętej kontroli sądowej, sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń wojskowych komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować badanego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, ogranicza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie CWKL nie spełnia tych kryteriów, a tym samym zostało wydane z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761) orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie, 2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. CWKL orzeczeniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie RWKL w L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] stwierdzające u M. S.: hiperbilirubinemię - § 44 pkt 10, zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5-S1 - § 34 pkt 5, podejrzenie tylnego ześlizgu trzonu L5 - 34 pkt 1 oraz prawostronną skoliozę kręgosłupa lędźwiowego - § 34 pkt 1 i wydała nowe zaliczając go do kategorii N, jako niezdolnego w charakterze kandydata do zawodowej służby wojskowej, rozpoznając wyłącznie hiperbilirubinemię - § 44 pkt 10, załącznik 1, grupa I powołanego wyżej rozporządzenia. Podkreślić należy, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r., ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Nie oznacza to jednak, że przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności jego zasady nie powinny być przestrzegane. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji przebiega w dwóch aspektach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia. Stosownie do § 23 ust. 2 powołanego rozporządzenia CKWKL, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby CWKL może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zebrał w sposób należyty i nie zbadał całości materiału dowodowego wymaganego dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. CWKL całkowicie pominęła w procesie orzeczniczym sygnalizowaną przez M. S. potrzebę przeprowadzenia ponownych badań lekarskich, zwłaszcza, że w odwołaniu od orzeczenia organu I instancji wskazał, że przed przystąpieniem do badań lekarskich w RWKL w L. wykonał we własnym zakresie badanie poziomu bilirubiny najpierw w dniu [...] maja 2016 r. w laboratorium "[...]" w S., które wykazało wynik 0,48 mg/dl, a następnie w dniu [...] czerwca 2016 r. w laboratorium "[...]" w S., uzyskując wynik 1,08 mg/dl. Zaznaczył, że oba wyniki były w normie, wskazując na poziom bilirubiny dla dorosłego człowieka, tj. 0,20-1,20. Zdaniem Sądu, nie odnosząc się do aspektu oceny medycznej zaistniałego stanu, należy stwierdzić, że z punktu widzenia procesowego rację ma M. S., twierdząc, iż jego sprawa nie została załatwiona w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Bezspornie wyniki badań przesłane przez skarżącego w dniach [...] maja 2016 r. i [...] czerwca 2016 r. wskazują na prawidłowy wynik poziomu bilirubiny we krwi. Zatem brak zlecenia przez organ odwoławczy kolejnych badań laboratoryjnych i konsultacji lekarskiej celem weryfikacji dotychczasowych wyników ma istotne znaczenie dla ustalenia zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w dacie orzekania. Nie sposób jest bowiem zaakceptować stanowiska CWKL, która opierała się wyłącznie na badaniach przeprowadzonych przez organ I instancji, że stan zdrowia badanego (biochemiczne wskaźniki wydolności wątroby) nie mógł ulec poprawie. Powyższe twierdzenie organu odwoławczego, nie ma oparcia w materiale dokumentacyjnym sprawy i jako nieudowodnione wymaga zakwestionowania. Należy wskazać, że cytowany wyżej § 23 ust. 2 rozporządzenia zezwala organowi odwoławczemu na przeprowadzenie badania lekarskiego i specjalistycznego, jak też skierowania żołnierza na obserwację szpitalną. Choć w przedmiotowej sprawie zaistniała potrzeba przeprowadzenia ponownych badań lekarskich to CWKL poprzestała na analizie akt orzeczniczych przedstawionych przez organ I instancji. Słusznie skarżący nie może zaakceptować powyższej sytuacji, jeżeli weźmie się pod uwagę doniosłe skutki orzeczenia o jego niezdolności do służby. Organ odwoławczy powinien kierować się zasadą praworządności i zaufania przewidzianymi w art. 7 i art. 8 k.p.a., których w tej sprawie nie przestrzegano. W tych okolicznościach, poprzestanie CWKL w W. na rozpoznaniu odwołania w oparciu o materiał dowodowy ustalony przez organ I instancji w zakresie hiperbilirubinemii, jak też pozostawienie argumentacji strony bez wyjaśnienia, naruszyło również art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rozpoznając ponownie sprawę, zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych uwag. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.