II SA/Wa 1754/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec W. W. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że W. W. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby zaznaczając, że został pozytywnie zweryfikowany po 1990 r. Podkreślił, że ma świadomość, iż popełnił błąd realizując obowiązki w Służbie Bezpieczeństwa, ale nigdy "nie utrwalał władzy ludowej", jak też nigdy nie był kandydatem ani członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wnioskodawca wskazał również, że przez cały okres jego służby w Policji pracował uczciwe z narażeniem własnego życia oraz nigdy w stosunku do niego nie było prowadzone postępowanie dyscyplinarne. Wcześniej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W. W. pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1361/19 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [...] z dnia [...] maja 2019 r. Wyrok stał się prawomocny od 12 marca 2020 r. i akta administracyjne wraz z orzeczeniem wpłynęły do organu 1 czerwca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że W. W. został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w O. w dniu [...] czerwca 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej z tym, że wypłacana jest emerytura, jako świadczenie korzystniejsze. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2017 r. wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] grudnia 1987 r. do dnia [...] lutego 1990 r., a całkowity okres służby wynosi 18 lat, 2 miesiące i 29 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 2 lata, 1 miesiąc i 17 dni. Komendant Główny Policji pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby W. W. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. funkcjonariusz po dniu [...] września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Przebieg jego służby w Policji wskazuje, że zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany w stopniu służbowym, a także pozytywnie go opiniowano. Ponadto, w aktach ww. znajduje się podziękowanie Prezesa Zarządu Spółdzielni Produkcyjno - Usługowo - Handlowej "[...]". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Jednocześnie w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Organ podał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/WA 1361/19 stwierdził, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust. I pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Sąd uznał także, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej ze względu na rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków przez W. W. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Minister, w kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku za kluczową okoliczność w tym aspekcie uznał fakt, że wnioskodawca na własną prośbę został przyjęty do służby w Służbie Bezpieczeństwa (o czym świadczy podanie z dnia [...] sierpnia 1987 r. - karta [...] sygn. akt [...]: "Proszę o przyjęcie do służby do Rejonowego Urzędu Spraw wewnętrznych w O. w charakterze funkcjonariusz SB"). Ponadto w ww. dokumencie były funkcjonariusz wskazał, że "odpowiadałby mu ten charakter pracy". Powyższa postawa, w ocenie Ministra, świadczy o w pełni świadomym udziale W. W. w ww. strukturach. Podkreślił również, że w trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa były funkcjonariusz został awansowany na stopień kaprala, a zatem był doceniany za zaangażowanie w realizację powierzonych zadań, inwestowano w jego rozwój zawodowy i wiązano z nim plany służbowe. Powyższe było poprzedzone ukończeniem kursu dla nowo przyjętych funkcjonariuszy i złożeniem w dniu [...] października 1989 r. egzaminu końcowego na podoficera z wynikiem dobrym (karta [...] sygn. akt [...]). Ponadto, w opinii przełożonych z dnia [...] lutego 1989 r. wskazano, że ww. "Pracuje operacyjnie z sześcioma osobowymi źródłami informacji". Szczególnym osiągnięciem w pracy W. W. było: "samodzielne pozyskanie jednego tajnego współpracownika oraz systematyczna praca z pozostałymi, przejętymi pięcioma źródłami informacji". Tym samym pozyskana z instytutu Pamięci Narodowej Komisji - Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu dokumentacja pozwala na stwierdzenie, że W. W. był funkcjonariuszem operacyjnym Służby Bezpieczeństwa i nie wykonywał czynności technicznych, lecz był merytorycznie zaangażowany w działanie tych struktur, aktywnie w nich uczestniczył. Należy domniemać, że strona była darzona pełnym zaufaniem przez ówczesnych przełożonych, z których działalnością zawodową w pełni się zgadzała i utożsamiała. Podkreślenia wymaga również, że w ww. opinii (karta [...] sygn. akt [...]) zaznaczono, że W. W. był: funkcjonariuszem pracowitym i zdyscyplinowanym, koleżeńskim, niekonfliktowym, "łubianym w kolektywie" oraz był "wyróżniany za pracę nagrodami pieniężnymi przez Naczelnika Wydziału [...]". Zdaniem Ministra, analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]), pozwala domniemywać, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego ww. przepisu. Postawa, związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz zaangażowanie w najbardziej merytoryczną sferę działalności tych struktur, w ocenie organu, nie kwalifikują sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek. Ponadto zaznaczył, że argumenty wnioskodawcy dotyczące zaangażowania w realizację zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Reasumując, Minister stwierdził, że całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także przyjęta przez zainteresowanego określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie w realizację zadań na rzecz Służby Bezpieczeństwa, nie kwalifikują przedmiotowej sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień, wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. W. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Skarżący podniósł, że Minister rozpatrując sprawę pominął przebieg i charakter jego służby po 1990 r., a także fakt, że Sąd rozpatrując wcześniejszą jego skargę potwierdził, że spełnia warunki dające możliwość zastosowania wobec niego wyłączenia, o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Podkreślił, że służbę w Policji zawsze pełnił na pierwszej linii i z narażeniem życia i zdrowia. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z poźn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec W. W. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Powyższa decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1361/19, który uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uznając, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Sąd przyjął, iż w stosunku do skarżącego, zostały spełnione obydwie przesłanki z art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a. Skoro bowiem strona pełniła służbę przed 31 lipca 1990 r. w wymiarze 2 lat, 1 miesiąca i 17 dni, zaś cała pełniona przez stronę służba wynosiła ponad 18 lat, to już samo zestawienie powyższych okresów świadczy o tym, że służba na rzecz tzw. totalitarnego Państwa była służbą "krótkotrwałą" w rozumieniu ustawy. Sąd również wskazał, że W. W., jako funkcjonariusz Policji, wykonywał służbę rzetelnie, na stanowisku operacyjnym, co wiązało się z działaniem w terenie również w zakresie wykonywania czynności związanych z zatrzymaniem członków grup przestępczych dysponujących bronią palną. Sąd przyjmując, że sposób sformułowania normy prawnej wskazuje na to, że przesłanki wymienione w art. 8a w pkt 1 i 2 ww. ustawy powinny być spełnione łącznie, wskazał, że organ rozpoznając sprawę ponownie winien odpowiedzieć na pytanie, czy w zestawieniu z materiałem dowodowym, odzwierciedlającym przebieg i charakter służby w przedmiotowej sprawie, występuje "szczególny przypadek" (art. 8a ust. 1), skoro przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 zostały spełnione. W tym stanie rzeczy Sąd był obowiązany dokonać oceny zaskarżonej decyzji w kontekście art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1361/19. W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych, co do dalszego postępowania. Należy zatem zarzucić organowi naruszenie art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis, pomimo zobowiązania, organ nie dokonał przekonującej oceny zaistnienia w sprawie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Nie rozważył bowiem w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył zasady procesowe, wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przyjął, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający zastosowanie przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ W. W. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym i był zaangażowany w najbardziej merytoryczną sferę działalności struktur Służby Bezpieczeństwa. Na tę okoliczność organ odwołał się do treści jego wniosku o przyjęcie do służby w SB, do faktu awansowania na stopień kaprala, ukończenia w październiku 1989 r. kursu dla nowo przyjętych funkcjonariuszy oraz do opinii służbowej z dnia [...] lutego 1989 r. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, motywy które legły u podstaw decyzji nie są wystarczające do przyjęcia, że skarżący był zaangażowany w realizację zadań charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji nie odniósł się bowiem do twierdzeń skarżącego podnoszonych w toku postępowania, że w 1987 r. złożył podanie do W. w B. o przyjęcie do Milicji, do Wydziału Przestępstw Gospodarczych oraz, że ze względu na brak wolnych etatów zaproponowano mu pracę w Służbie Bezpieczeństwa z możliwością późniejszego przejścia do pracy w Przestępstwach Gospodarczych. Pomimo wielokrotnych rozmów z kadrami w sprawie przeniesienia, nie uwzględniono jego prośby. Wskazał, że w lutym 1988 r. (dokładnie nie pamięta daty), zaproponowano mu skierowanie do szkoły oficerskiej w L., ale w związku z tym, że nie wiązał swojej przyszłości z pracą w Służbie Bezpieczeństwa, odmówił. Wnioskodawca podnosił także, że wielokrotnie podejmował próby przeniesienia się do Milicji, ale ciągle mu odmawiano. Od 1989 r. został oddelegowany do Wydziału Paszportowego, skąd w lutym 1990 r. przeszedł do R. w O., pełniąc służbę w Plutonie Patrolowym w Milicji. Powyższe wskazuje, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w oparciu o okoliczności, na które wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1361/19. Powoduje to konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę poczynione przez Sąd wskazania i dokonać wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Z uwagi na wnioski stron postępowania o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.