II SA/Wa 1755/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Konrad Łukaszewicz, Protokolant referent stażysta Paulina Lichowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi małoletnich A. K. i W. K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2018 r. odmawiającą przyznania renty w drodze wyjątku dla małoletnich A.i W. K. po zmarłym ojcu M. K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż ojciec dzieci na dzień śmierci tj. na 30 lat życia, posiadał udokumentowanych okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze jedynie dwóch lat i jedenastu miesięcy, co jest czasem nieadekwatnym do wieku zmarłego. W ocenie organu, nie sposób przyjąć, aby przerwy w opłacaniu składek przez zmarłego były spowodowane jego stanem zdrowia wobec nie podnoszenia takiej okoliczności. Prowadzenie zaś przez niego działalności gospodarczej i nieopłacanie stosownych składek było wyborem życiowym ojca dzieci i nie może być premiowane kosztem innych ubezpieczonych. Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiodła przedstawicielka ustawowa dzieci – M. M. – obecnie K. (k. 31 akt sądowych). Wyjaśniła w niej, iż przyczyną wszczęcia niniejszego postępowania jest trudna sytuacja życiowa, gdyż po śmierci partnera sama utrzymuje i wychowuje dzieci, a z uwagi na stan zdrowia przebywała na zasiłku rehabilitacyjnym i dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę uznać należy za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sąd administracyjny nie może więc badać zasadności skargi pod kątem słusznościowym, czy kierując się cywilnoprawnymi przesłankami zasad współżycia społecznego. Ma wyłącznie możliwość oceny poprawności skarżonej decyzji tylko z obowiązującymi przepisami prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ). W/przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż kwestią sporną było istnienie po stronie zmarłego okoliczności faktycznych, potwierdzających istnienie pierwszej z w/w przesłanek omawianego przepisu. Brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty należy bowiem badać w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury czy renty. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne czy rentowe stanowi więc wypadkową okresu przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma to, czy okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu jest adekwatny do wieku uprawnionego. Świadczenie w drodze wyjątku jest bowiem świadczeniem pochodnym do okresu ubezpieczenia. Jest to o tyle oczywiste i zrozumiałe, że na Fundusz składają się wszystkie osoby odprowadzające swoje składki. Zasadnym jest wiec, aby beneficjentami świadczeń z Funduszu były osoby, jakie go tworzyły odprowadzając przez lata pracy stosowne składki. W sytuacji zaś, gdy staż pracy jest nieadekwatnie krótki do wieku wnioskodawcy, ustalenia wymaga to, czy brak wypracowania odpowiednio długiego okresu składkowego, był spowodowany okolicznościami szczególnymi. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy podkreślić należy, iż zmarły, na 30 lat życia wypracował jedynie 2 lata, i 11 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych. Okolicznością nie wymagającą dowodu jest więc to, że okres pozostawania przez niego w zatrudnieniu był nieadekwatnie krótki w stosunku do wieku. W świetle powyższego należało wyjaśnić, czy strona wykazała istnienie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły zmarłemu wypracowania stażu pracy stosownego do wieku. Ciężar dowodowy w tym zakresie obciążał stronę dochodzącą przedmiotowego świadczenia. Tylko bowiem strona mogła dysponować wiedzą na temat tego, czy w życiu ojca dziecka istniały szczególne przeszkody, które uniemożliwiały mu podejmowanie zatrudnienia. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie prowadzi do konkluzji, ze nie udowodniono ani nawet nie podnoszono istnienia szczególnych okoliczności, uniemożliwiających wypracowanie okresów składkowych o długości adekwatnej do wieku uprawnionego. Reasumując, należało uznać, że istniały w sprawie przesłanki uzasadniające tezę zaprezentowaną przez organ w skarżonej decyzji, iż przyznanie dochodzonego świadczenia stanowiłoby nadużycie w stosunku do innych osób ubezpieczonych, które przez dużo dłuższy okres wypracowywały składki z których składa się Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Tut. Sąd podzielił też argumenty organu, iż nie stanowi okoliczności szczególnej to, że zmarły prowadził kilka lat działalność gospodarczą lecz nie odprowadzał z tego tytułu stosownych składek. Autor skarżonej decyzji miał wszelkie podstawy ku temu, aby taką postawę uznać za świadomy wybór danej osoby, którego konsekwencje nie mogą jednakże obciążać innych ubezpieczonych którzy rzetelnie przez wiele lat łożyli na Fundusz. Na zakończenie należało jeszcze dodatkowo wyjaśnić, iż podnoszona w skardze trudna sytuacja materialna dzieci zmarłego i ich przedstawicielki ustawowej, nie stanowi samoistnej przesłanki uzasadniającej przyznanie omawianego świadczenia. Nie jest ono bowiem świadczeniem o charakterze odpowiadającym zapomodze społecznej. W tym stanie sprawy, uznając iż skarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302 z późn. zm.).