II SA/Wa 1764/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., uchylił rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] (pkt 1) o zwolnieniu st. plut. T. B. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 30 września 2009 r., w pozostałej zaś części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej podniósł, iż st. plut. T. B. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku: [...]. Podoficer w opinii służbowej za okres od dnia 23 maja 2007 r. do dnia 26 lutego 2009 r. uzyskał ogólną ocenę dostateczną. Z przysługującego prawa wniesienia od opinii odwołania żołnierz nie skorzystał. Dowódca Jednostki Wojskowej, w której skarżący pełnił służbę, na podstawie § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr z wnioskiem o zwolnienie st. plut. T. B. z zawodowej służby wojskowej. Przedmiotowy wniosek uzyskał poparcie Dowódcy [...] i Dowódcy Wojsk Lądowych. Rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2009 r. Dyrektor Departamentu Kadr MON, wydanym na podstawie art. 112 ust 1 pkt 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm. – zwanej dalej ustawą pragmatyczną), a także na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137) zwolnił st. plut. T. B. z dniem 8 czerwca 2009 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. T. B. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, iż posiada wszelkie niezbędne kwalifikacje do pełnienia służby na dotychczas zajmowanym stanowisku służbowym. Wskazał na otrzymane uprzednio wyróżnienia oraz podniósł, iż z poprzedniego opiniowania służbowego otrzymał ocenę bardzo dobrą. Odwołujący się podkreślił, iż okres w którym był opiniowany, w dużej mierze przypadł na czas przebywania przez niego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. W dniu 18 marca 2009 r. stanął przed wojskową komisją lekarską, która orzekła o jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż zgodnie z postanowieniami art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby woskowej, wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Wskazana podstawa zwolnienia ma charakter fakultatywny, zależy od oceny i stanowiska uprawnionego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy właściwego organu wojskowego. Swoją ocenę w tej mierze organ obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, albowiem wydaje decyzję uznaniową. W niniejszej sprawie istotne znaczenie miał fakt że, dowódca jednostki wojskowej, w której odwołujący się pełnił dotychczas zawodową służbę wojskową nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie wystąpił z wnioskiem do organu zwalniającego o pozostawienie żołnierza w dalszej służbie wojskowej. Dowódca jednostki bardzo szczegółowo i rzeczowo wyjaśnił powody, które doprowadziły do wystąpienia przez niego z wnioskiem o zwolnienie zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej. Podobne stanowisko zaprezentowali także Dowódca [...] oraz Dowódca Wojsk Lądowych, którzy poparli wniosek o zwolnienie st. plut. T. B. z zawodowej służby wojskowej. Opinie przełożonych wskazywały na brak zaangażowania żołnierza w wykonywanie powierzonych mu obowiązków służbowych, a także na jego niechęć do podjęcia nauki w celu poszerzenia kwalifikacji i umiejętności, które mogłyby być przydatne na zajmowanym stanowisku służbowym. Zdaniem opiniujących, podoficer nie wykazywał się również dyspozycyjnością, która jest niezbędna do prawidłowego wykonywania powierzonych mu zadań służbowych. Dowódca [...] wskazał, iż odwołujący się przebywał na zwolnieniu lekarskim w 2008 r. 139 dni, a w 2009 r. 103 dni. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ II instancji podniósł, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt, iż żołnierz otrzymał ocenę dostateczną z opinii okresowej po raz pierwszy. Mając na uwadze opisaną przez przełożonych postawę żołnierza należało stwierdzić, iż nie było podstaw do rokowania poprawy jego zachowania, skoro nie uczynił tego w prawie dwuletnim okresie, na podstawie którego został zaopiniowany. W tej sytuacji nie może dziwić fakt wystąpienia przez dowódcę jednostki wojskowej, w której odwołujący się pełnił zawodową służbę wojskową, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Ministra Obrony Narodowej, w przedmiotowej sprawie organ zwalniający prawidłowo ocenił materiał dowodowy i podjął właściwą decyzję co do zwolnienia podoficera z zawodowej służby wojskowej. W okresie zbliżającej się profesjonalizacji wojska nie jest zasadne, ani zgodne z potrzebami Sił Zbrojnych, zatrzymywanie żołnierzy, co do których istnieją poważne wątpliwości co do ich odpowiedzialności, zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia (art. 3 ust 2 ustawy pragmatycznej). W związku z wniesieniem przez żołnierza odwołania, zgodnie z dyspozycją art. 130 § 2 k.p.a. zaskarżona decyzja nie mogła zostać wykonana, dlatego też należało zmienić datę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Decyzja o zwolnieniu ze służby, w celu jej zrealizowania, powinna posiadać przymiot ostateczności. Zatem data zwolnienia powinna przypadać po dacie otrzymania przez odwołującego decyzji organu II instancji. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez T. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji jej wydanie z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie w związku z obowiązkiem, który spoczywa na organie administracji publicznej w postaci zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zgromadzonego materiału dowodowego w celu załatwienia przedmiotowej sprawy, mając przy tym na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Z powyższych powodów skarżący wniósł o uchylenie wymienionej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi T. B. podniósł, iż w procesie wydawania kwestionowanej decyzji doszło do naruszenia prawa. W dniu 26 lutego 2009 r. została wydana przez ppor. T. T. opinia służbowa, w której to postawa żołnierska skarżącego została oceniona na ogólną ocenę dostateczną, co w efekcie dało asumpt do wydania rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia go z zawodowej służby i przeniesienia do rezerwy. Jednak, w ocenie skarżącego, jego dotychczasowe zachowanie, jak i przebieg służby wojskowej w żaden sposób nie implikował przełożonych do wydania takiej oceny. Do wydania niekorzystnej dla skarżącego opinii nakłonił wymienionego mjr P. O., w stosunku do którego w dniu 2 września 2009 r. zostało wszczęte przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w [...] śledztwo w sprawie podżegania przez wskazanego oficera do dokonania czynu zabronionego w postaci poświadczenia nieprawdy, co do okoliczności mającej znaczenie prawne - o przestępstwo z art. 13 § 2 k.k. w zb. z art. 271 § 1 k.k. (sygn. akt: [...]). To właśnie Mjr P. O. namówił skarżącego, żeby się nie odwoływał od opinii służbowej. Wymieniony obiecał skarżącemu, że przeniesienie go na stanowisko służbowe dowódcy drużyny rozwiązania inżynieryjnego. Tym samym, wskazany oficer nakłonił inną osobę do poświadczenia nieprawdy, a także namówił skarżącego do zaakceptowania wystawionej oceny, która finalnie mogła skutkować wydaleniem z armii. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wskazał na niezasadność zarzutów skargi i podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana według powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 112 pkt 4 ustawy pragmatycznej. Przepis ten wskazuje, że organ wojskowy może zwolnić żołnierza zawodowego ze służby w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy pragmatycznej z dnia 11 września 2003 r. opinia służbowa ma na celu ocenę wykonywania przez żołnierza zawodowego obowiązków służbowych i stanowi podstawę do określenia dalszego przebiegu jego służby. W opinii służbowej przełożony ocenia wywiązywanie się żołnierza zawodowego z poszczególnych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym oraz jego cechy osobowe. Przy ocenie cech osobowych żołnierza zawodowego przełożony sporządzający opinię służbową może zasięgnąć opinii psychologa jednostki wojskowej. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż st. plut. T. B. otrzymał dostateczną ocenę w opinii okresowej wystawionej w dniu 26 lutego 2009 r. zapoznał się z dnia w dniu 6 marca 2009 r. i nie złożył odwołania od powyższej opinii. Ocena ta była sformułowana w oparciu o analizę wykonywania przez skarżącego obowiązków służbowych. Decyzja podjęta w niniejszej sprawie, jak zasadnie wskazał Minister Obrony Narodowej, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu postępowania z oficerem, który otrzymał dostateczną ocenę okresową. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów k.p.a., a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, określonych w rozdziale 2 działu I k.p.a. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowoadministracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając zatem za podstawę powyższe kryteria należy wskazać, iż organ nie wyszedł poza wyżej zakreślone ramy uznania administracyjnego. W decyzji organ wskazał, że profesjonalizacja wojska wymaga aby w Siłach Zbrojnych służyli odpowiedzialni, zdyscyplinowani, dyspozycyjny, lojalni i poświęceni. Z oceny okresowej i opiniujący przełożonych dowódców w strukturze Wojsk Lądowych wynika natomiast, iż wymaganych w armii cech skarżący nie posiada. Dowódca jednostki wojskowej, w której służył skarżący, nie znalazł podstaw do pozostawienia skarżącego w służbie. Bezpośredni przełożony skarżącego wraził opinię o braku zaangażowania wymienionego w wykonywaniu powierzonych mu obowiązków służbowych, niechęci do podwyższania kwalifikacji i umiejętności przydatnych na zajmowanym stanowisku służbowym, a także brak dyspozycyjności w stopniu wymaganym do prawidłowej realizacji powierzonych mu zadań. Dodatkowo wskazał na bardzo wysoką absencję chorobową skarżącego w latach 2008 - 2009. Wniosek o zwolnienie skarżącego ze służby uzyskał akceptację Dowódcy [...] oraz Dowódcy Wojsk Lądowych i posiadał usprawiedliwione podstawy. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przesłanka warunkującą zastosowanie wobec skarżącego trybu zwolnienia z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej została ziszczona. Sąd nie dostrzegł także naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na końcowy wynik rozstrzygnięcia. Organ w toku postępowania wziął pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazał, jakie okoliczności, w tym także te rozpatrywane z punktu widzenia interesu Sił Zbrojnych RP, spowodowały, iż podjął decyzję o zwolnieniu oficera z zawodowej służby wojskowej. Podkreślenia wymaga, iż nie można organowi odwoławczemu czynić skutecznego zarzutu, iż prowadząc postępowanie instancyjne nie uwzględnili, iż od dnia 2 września 2009 r. przeciwko mjr P. O. toczy się postępowanie karne o podżeganie do poświadczenia nieprawdy, albowiem tę okoliczność skarżący podniósł dopiero na etapie wniesienia skargi. Ponadto oficer, wobec którego Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w [...] wszczęła śledztwo, nie uczestniczył w procesie opiniowania skarżącego, a zatem okoliczność ta nie ma bezpośredniego związku ze sprawą zwolnienia T. B. ze służby wojskowej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.