II SA/Wa 1767/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Asesor WSA – Karolina Kisielewicz Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant Referent stażysta – Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania – uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną w nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji – Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] skierował w dniu [...] sierpnia 2016 r. L. S. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] w celu ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem pozostającym w związku ze szczególnymi warunkami służby. [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm.), umorzyła postępowanie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że w protokole powypadkowym z dnia [...] sierpnia 2016 r. został opisany wypadek w czasie służby skarżącego, który schylił się po klucze lekko uderzając się o półkę szafy w twarz. W dniu urazu [...] kwietnia 2016 r. specjalista chorób oczu ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w [...] rozpoznał przedarcie z otworem siatkówki oka lewego z trakcją (pociąganiem) siatkówki w okolicy przedarcia u osoby z krótkowzrocznością obu oczu podlegającą korekcie za pomocą szkieł sferycznych o mocy 5,5 dioptrii. W karcie informacyjnej z zebranego od chorego wywiadu lekarz umieścił adnotację: uraz (-) oznaczającą, iż rozpoznane schorzenie nie było poprzedzone urazem. Krótkowzroczność, zwłaszcza > 4,0 dioptrii jest schorzeniem narządu wzroku, polegającym na osiowym wydłużeniu gałki ocznej, co powoduje pociąganie (trakcję) siatkówki przez elementy wewnętrzne gałki ocznej (ciało szkliste) i skutkuje rozrzedzeniem siatkówki w wyniku jej rozciągnięcia, a często samoistnym przedziurawieniem z wytworzeniem otworu. Opisana w badaniu okulistycznym w dniu [...] kwietnia 2016 r. trakcja na siatkówkę, na godzinie 11 (SOR [...] Szpitala [...]) wskazuje na powyższy idiopatyczny (samoistny) mechanizm powstania ubytku w siatkówce, a zatem spowodowany wewnętrznym stanem chorobowym organizmu – znaczną krótkowzrocznością. Zatem opisane zdarzenie nie spełnia wymogów definicji wypadku zawartych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616), bowiem za wypadek uważa się nagle zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło podczas: wykonywania lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Przez uraz należy rozumieć uszkodzenie tkanek ciała lub narządów wskutek działania czynnika zewnętrznego. Sąd Najwyższy w wyroku 11 września 2014 r. sygn. akt II UK 593/13 stwierdził, że: "wypadek może być spowodowany każdym czynnikiem nie wykluczając działań samego poszkodowanego z wyłączeniem jednak jego cech psychofizycznych mogących stanowić wewnętrzną przyczynę szkody, określanych jako podatność na zachorowanie, lub istnienie samoistnego schorzenia. Zewnętrzność przyczyny wypadku jednolicie została sprowadzona do warunku pochodzenia spoza organizmu pracownika". Tymczasem w rozpoznawanej sprawie za przyczynę wewnętrzną szkody należy uznać samoistne schorzenie – krótkowzroczność, powodującą opisane zmiany budowy gałek ocznych stwarzające podatność na zachorowanie, tj. rozrzedzenie siatkówki, przedarcia i otwory w siatkówce. Wspomniany brak urazu stwierdzony przez lekarza na podstawie zebranego od pacjenta wywiadu w Izbie Przyjęć Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w [...] w dniu ujawnienia się wady ([...].04.2016 r.), jest dodatkowym czynnikiem potwierdzającym samoistny, chorobowy charakter zmian w narządzie wzroku skarżącego, a zatem należało umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., uznając je za bezprzedmiotowe. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2017 r. do Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wskazał, że zgodnie z wiedzą powszechnie dostępną, znaczna krótkowzroczność to wartość powyżej 6 dioptrii (duża krótkowzroczność), zaś zakres wady wzroku 3 do 6 dioptrii to krótkowzroczność średnia i potwierdza to niejako zapis w Karcie Informacyjnej wystawionej w Samodzielnym Publicznym Klinicznym Szpitalu Okulistycznym w [...] w dniu [...] czerwca 2016 r., rozpoznanie: krótkowzroczność średnia. Dalej dodał, że nie sposób oddzielić chwili schylenia się po klucze i uderzenia o półkę szafy z kluczami, po którym nastąpił ból oka oraz utratą widoczności (tzw. ciemność w oczach), od powstania objawów urazu siatkówki oka (pogorszenie i zaburzenia widzenia). Zatem powstanie urazu spowodowane zostało działaniem czynnika zewnętrznego, tj. gwałtownym skłonem tułowia w przód oraz uderzeniem głową (okolicą oka lewego) w półkę szafy. Zaznaczył, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy może być wykonywanie codziennych obowiązków służbowych, jeżeli przyczyniły się w znacznym stopniu do pogorszenia samoistnej choroby. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję W uzasadnieniu podała, że w zaskarżonej decyzji, zdarzenie opisane w protokole powypadkowym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016r., nie spełnia wymogów definicji wypadku zawartych w art. 3 ust.1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub chorób pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616), ponieważ uszkodzenie tkanek ciała lub narządów nie nastąpiło wskutek działania czynnika zewnętrznego. Karta informacyjna leczenia w SOR SZPZOZ w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazuje na występowanie u pacjenta znacznego stopnia krótkowzroczności, tj. ok. 5,5 Dph oraz na wykluczenie urazu jako przyczyny przedarcia siatkówki oka lewego. Pacjent z dużą krótkowzrocznością należy do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia pierwotnego przedarciowego odwarstwienia siatkówki. Obraz kliniczny oraz całość dokumentacji orzeczniczej skarżącego wskazują na wystąpienie pierwotnego przedarciowego odwarstwienia siatkówki oka lewego w przebiegu krótkowzroczności znacznego stopnia. Wobec wykluczenia urazu jako przyczyny wystąpienia schorzenia, co skutkuje brakiem podstawy do ustalenia uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem, należało stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania. W odwołaniu do Sądu, skarżący L. S. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie zdarzenia jako wypadku pozostającego w związku ze służbą. W uzasadnieniu podał, że w decyzji Rejonowej Komisji Lekarskiej znajduje się wzmianka o uderzeniu się twarzą w półkę szafy przy schylaniu po klucze, jednak pojawia się w niej zapis: "lekko". Takie sformułowanie niejako sugeruje, że uderzenie nie ma wpływu na zaistnienie zdarzenia, jednak nie jest to zgodne z prawdą. Komisja Lekarska prowadząca postępowanie samowolnie dokonała oceny siły uderzenia, stosując jej stopniowanie. W sporządzonym protokole powypadkowym z dnia [...] sierpnia 2016 r. stwierdza się jedynie, iż doszło do uderzenia w twarz, bez określania z jaką siłą, a w jego ocenie nie było ono lekkie, a w dalszej części opisał przebieg zdarzenia z dnia [...] kwietnia 2016 r., co zostało dokładnie opisane w protokole powypadkowym nr [...], a w decyzjach nie odniesiono się od niego. W odpowiedzi na odwołanie, Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] wniosła o jej odrzucenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne wskazała, że decyzję w sprawie odszkodowania wydaje odpowiedni organ odszkodowawczy, tj. kierownik jednostki organizacyjnej Służby Więziennej (rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie postępowania dotyczącego przyznawania odszkodowań i zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne funkcjonariuszom Służby Więziennej) i dopiero od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy – Kodeks postępowania cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów procedury przez Centralną Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego mianowicie powodu, że stosownie do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś w myśl art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z kolei według brzmienia art. 76 § 1 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast stosownie do brzmienia art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a na podstawie art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że komisja powypadkowa powołana przez Dyrektora Aresztu Śledczego w [...], w Protokole Powypadkowym z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], a więc w dokumencie urzędowym według art. 76 § 1 k.p.a., opisała przebieg zdarzenia z poszkodowanym L. S. około godziny 9-tej w dniu [...] kwietnia 2016 r. podając w nim, że skarżący "Około godz. 9.00 w trakcie wyjmowania z szafy usytuowanej w pomieszczeniu dyżurki stanowiska dowodzenia worka z kluczami, worek wypadł mu z rąk na podłogę. L. S. próbując podnieść worek z kluczami, schylił się po niego i uderzył się wówczas o półkę szafy w twarz, okolice lewego oka. Następnie poczuł silne ukłucie w lewym oku, zrobiło mu się ciemno przed oczami, przez chwilę nic nie widział" i wyraźnie stwierdziła w pkt. 7, że powyższe zdarzenie "jest wypadkiem pozostającym w związku z pełnieniem służby". Dodać w tym miejscu należy, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą (Dz. U. z 2014 r. poz. 616), za wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło podczas: 1) wykonywania lub w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych; 2) wykonywania lub w związku z wykonywaniem czynności w interesie służby, nawet bez polecenia przełożonych; 3) uczestniczenia lub w związku z uczestniczeniem w obowiązkowych zajęciach związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych i sprawności fizycznej funkcjonariuszy; 4) wykonywania lub w związku z wykonywaniem funkcji lub zadań zleconych przez działający w służbie związek zawodowy funkcjonariuszy albo organizacje zawodowe lub społeczne; 5) ratowania lub w związku z ratowaniem ludzi z grożącego niebezpieczeństwa lub ratowaniem mienia Skarbu Państwa przed zniszczeniem lub zagarnięciem; 6) udzielania lub w związku z udzielaniem przedstawicielowi organu państwowego pomocy przy wykonywaniu przez niego czynności urzędowych. Z kolei według ust. 2 tegoż przepisu, przez uraz należy rozumieć uszkodzenie tkanek ciała lub narządów wskutek działania czynnika zewnętrznego. Natomiast [...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] stwierdziła, że specjalista chorób oczu ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego w [...] rozpoznał przedarcie z otworem siatkówki oka lewego z trakcją (pociąganiem) siatkówki w okolicy przedarcia u osoby z krótkowzrocznością obu oczu podlegającą korekcie za pomocą szkieł sferycznych o mocy 5,5 dioptrii. W karcie informacyjnej z zebranego od chorego wywiadu lekarz umieścił adnotację: uraz (-) oznaczającą, iż rozpoznane schorzenie nie było poprzedzone urazem. Krótkowzroczność, zwłaszcza > 4,0 dioptrii jest schorzeniem narządu wzroku, polegającym na osiowym wydłużeniu gałki ocznej, co powoduje pociąganie (trakcję) siatkówki przez elementy wewnętrzne gałki ocznej (ciało szkliste) i skutkuje rozrzedzeniem siatkówki w wyniku jej rozciągnięcia, a często samoistnym przedziurawieniem z wytworzeniem otworu. Opisana w badaniu okulistycznym w dniu [...] kwietnia 2016 r. trakcja na siatkówkę, na godzinie 11 (SOR [...] Szpitala [...]) wskazuje na powyższy idiopatyczny (samoistny) mechanizm powstania ubytku w siatkówce, a zatem spowodowany wewnętrznym stanem chorobowym organizmu – znaczną krótkowzrocznością. Powyższe rozpoznanie zostało podtrzymane w uzasadnieniu Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...], która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jednakże organy obu instancji w żadnym stopniu nie odniosły się do Protokołu Powypadkowego, a w szczególności do pkt. 7, który – co już wyżej zaznaczono – ma moc dowodu, a zatem nie oceniono sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto w uzasadnieniu faktycznym decyzji nie wskazano jakiejkolwiek przyczyny, z powodu której odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej Protokołowi Powypadkowemu. Stwierdzić również należy, że – i co należy szczególnie zaakcentować – organy dopuściły się swoistej manipulacji stanem faktycznym zdarzenia, bowiem w uzasadnieniu decyzji podały, że skarżący "lekko" uderzył się o półkę szafy w twarz, powołując się na ustalenia zawarte rzekomo w Protokole Powypadkowym, podczas gdy w tymże dokumencie brak jest jakiegokolwiek zapisu o "lekkim" uderzeniu. Niezależnie od powyższego organ drugiej instancji w żadnym stopniu się do argumentacji organu, że Zatem stan faktyczny sprawy został ustalony w uzasadnieniu decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie miało – w ocenie Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, bowiem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku. Na koniec zaś wskazać należy organowi, że w rozpoznawanej sprawie nie była rozpoznawana decyzja w sprawie odszkodowania, lecz z wniosku przełożonego o ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem pozostającym w związku ze szczególnymi warunkami służby. Zatem wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę o odrzucenie skargi, nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.