II SA/Wa 1774/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.i D. na postanowienie Dyrektora [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. D. po otrzymaniu w dniu 24 lutego 2009 r. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r., o odrzuceniu jej skargi na postanowienie Dyrektora [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wskazując, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie może znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który chciałby zająć się jej sprawą. Podała również, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2, za które spłaca kredyt, a źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie za pracę, w wysokości około 3.500 zł brutto. Oświadczyła, że poza tym nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jednocześnie skarżąca, pomimo otrzymania w dniu 15 kwietnia 2009 r. wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku o konieczne oświadczenia i dokumenty, dotyczące jej sytuacji majątkowej, nie wykonała powyższego wezwania do dnia rozpoznania wniosku. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek wnikliwego zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Jedynym czynnikiem, od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy, jest kryterium materialne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą służyć osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do sądu. Rozpoznając złożony przez skarżącą wniosek, należy więc z jednej strony uwzględnić wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w tym postępowaniu, a z drugiej jej możliwości finansowe. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona przez A. D. pozostaje w związku z wykonywaną przez nią pracą. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Zgodnie natomiast z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca zarabia około 3.500 zł miesięcznie. Nie wskazała jednak, pomimo wezwania, jakie ponosi konieczne koszty utrzymania. Ponadto, jak już wcześniej podniesiono, jedyną przesłanką braną pod uwagę, przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest sytuacja majątkowa wnioskującego. Oznacza to, że inne argumenty powołane przez stronę nie mają znaczenia przy ocenie złożonego wniosku. Również takie, które powołała skarżąca, wskazując, że nie może znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który chciałby zająć się jej sprawą. Pośrednio oznacza to, że skarżącej nie brakuje środków na opłacenie pełnomocnika z wyboru, skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła dopiero po bezskutecznych próbach samodzielnego ustanowienia go i nie podniosła żadnych argumentów natury finansowej. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.