II SA/Wa 1777/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. T., M. T. i P. T. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oddala skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. zobowiązał S. T., M. T., P. T. do zwolnienia lokalu nr [...] (k-57). Decyzję wydano w związku z faktem, że w 1997 r. S. T. odszedł ze służby wojskowej, przed upływem okresu do nabycia uprawnień do emerytury wojskowej, a tym samym bez uprawnień do kwatery służbowej. W dacie wydania przedmiotowej decyzji skarżący byli reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika (k-36-38). Powyższa decyzja została przez organ przesłana na adres pełnomocnika – r. pr. [...], tj. na adres widniejący w nagłówku pełnomocnictwa. W piśmie skierowanym do organu z dnia 16 października 2008 r. (jeszcze przed datą wydania decyzji) pełnomocnik skarżących nie wskazał nowego innego adresu do doręczeń. Wydana w sprawie decyzja została przez organ doręczona zatem na adres wskazany w pełnomocnictwie znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, pokwitowana w dniu 20 marca 2009 r. przez J. B. (k-58). W dniu 9 kwietnia 2009 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM z dnia [...] marca 2009 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (k-76). Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Prezes WAM, działając na podstawie art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu stwierdził, że strony zostały prawidłowo pouczone o terminie wniesienia odwołania oraz że decyzje zostały doręczone pełnomocnikowi skarżących na adres przez niego wskazany, tj. adres kancelarii prawnej. Nadto, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znalazł się podpis p. J. B. - sekretarki kancelarii. Organ wskazał też, że w toku postępowania reklamacyjnego w UPT ustalono, że przesyłkę w imieniu zawodowego pełnomocnika odebrała sekretarka – J. B.. W ocenie organu pełnomocnik stron nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu przy wniesieniu odwołania nastąpiło bez jego winy. Twierdzenie zaś, że p. J. B. nie jest współpracownikiem, pracownikiem kancelarii ani domownikiem, a zatem osobą nieuprawnioną do odbioru korespondencji, nie uprawdopodabnia okoliczności, że do uchybienia terminu doszło bez winy pełnomocnika. To, że pani B. jest sekretarką, zdaniem organu, wynika z odpowiedzi na reklamację w Urzędzie pocztowym oraz z rozmowy telefonicznej wykonanej przez pracownika Biura Prezesa WAM, albowiem pod numerem telefonu kancelarii prawnej pełnomocnika zgłasza się i przedstawia J. B. Organ podkreślił również, że pełnomocnik skarżących prowadzi działalność gospodarczą w postaci kancelarii prawnej i nie ma wymogu, aby osoba odbierająca korespondencję dla kancelarii legitymowała się upoważnieniem do jej odbioru. Przywołał też postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2005 r. sygn. akt II FZ 37/05, z którego wynika, że radcy prawnemu, wykonującemu zawód w indywidualnej kancelarii prawnej należy doręczać pisma sądowe, tak jak osobie fizycznej (art. 67 § 1 p.p.s.a.) z możliwością wykorzystania trybu doręczenia zastępczego określonego w art. 72 p.p.s.a. W konkluzji organ stwierdził, że fakt doręczenia decyzji sekretarce nie stanowił przeszkody do złożenia odwołania w terminie. Tym samym brak było przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Powyższe postanowienie Prezesa WAM z dnia [...] sierpnia 2009 r. (o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania) stało się przedmiotem skargi S. T., M. T., P. T. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skarżący podnieśli naruszenie art. 7, art. 77, art. 42 § 3, art. 44, art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że p. J. B., która odebrała adresowaną do pełnomocnika stron korespondencję, nie jest pracownikiem kancelarii prawnej, współpracownikiem. Na dowód tej okoliczności do skargi dołączono pismo z Kancelarii Rachunkowo-Podatkowej [...] z dnia 17 września 2009 r. (k - 120). W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących stwierdził, że działalność gospodarczą – kancelarię prawną prowadzi w [...] i to jest jego adres do doręczeń i tam powinna być doręczona przedmiotowa decyzja. Twierdząc, że do uchybienia terminu (do wniesienia odwołania) doszło bez winy pełnomocnika, podniósł, że korespondencję (decyzję) doręczono osobie, która nie była uprawniona do odbioru korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny, czy pełnomocnik skarżących uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W sprawie bezsporne jest, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik – radca prawny [...] złożył do akt sprawy pełnomocnictwo, które w nagłówku zawiera treść "[...]". Taki też nagłówek zawiera pismo pełnomocnika z dnia 16 października 2008 r. skierowane do organu. Bezsporne jest również, że przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżących na adres wskazany w nagłówku pełnomocnictwa i pisma z dnia 16 października 2008 r. Kwestionowane jest, czy doręczenie przesyłki na wskazany przez pełnomocnika adres było skuteczne, skoro decyzję odebrała, pokwitowała p. J. B., która – jak twierdzi pełnomocnik – nie była osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, iż organ kierował korespondencję do pełnomocnika na adres przez niego wskazany. Zarówno w złożonych do akt sprawy pełnomocnictwach (k-36-38), jak i w piśmie z dnia 16 października 2008 r., pełnomocnik jako adres do doręczeń wskazał adres – Kancelaria prawna [...] (k-45). Organ, doręczając korespondencję na powyższy adres, działał zatem zgodnie z wolą pełnomocnika i w żadnej mierze nie można mu zarzucić nieprawidłowości w zakresie określenia adresata przesyłki. Twierdzenie pełnomocnika zawarte w skardze do Sądu, że przesyłka winna być skierowana na adres w [...] (bo tam zarejestrowana jest działalność gospodarcza – kancelaria prawna) nie znajduje żadnego uzasadnienia wobec niewskazania przez niego tego adresu na etapie postępowania administracyjnego. Okoliczność, że adres w [...] pojawił się na etapie skargi do Sądu, jest bezsporna. W istocie zarzuty skargi sprowadzają się do oceny, czy przesyłka - doręczona na adres wskazany przez pełnomocnika, tj. [...] - mogła zostać uznana za prawidłowo doręczoną, wobec faktu, że odebrała ją osoba trzecia – p. J. B. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że stosownie do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Nie ulega wątpliwości, że r. pr. [...] jest osobą fizyczną, prowadzącą działalność gospodarczą w formie kancelarii prawnej. Dla przedmiotowej sprawy bez znaczenia pozostaje, gdzie powyższa działalność gospodarcza jest zarejestrowana, gdzie uiszczane są podatki, kogo i na jakich warunkach radca prawny, prowadzący działalność gospodarczą, zatrudnia. Bez znaczenia jest też, wobec różnorodności form zatrudnienia, czy pełnomocnik zatrudnia pracowników na umowę o pracę, czy wykonują oni zadania w kancelarii bezpłatnie, np. w formie praktyk studenckich. Posługując się przy prowadzeniu kancelarii prawnej osobami trzecimi w czynnościach prawnych, zawodowy pełnomocnik nie może zwolnić się od odpowiedzialności za powierzone im działania. Ponosi bowiem ryzyko związane ze skutkami powierzenia osobom trzecim czynności, które winien wykonać samodzielnie. W kontekście powszechności faktu, że indywidualne kancelarie prawne, prowadzone w ramach działalności gospodarczej, mają siedzibę w mieszkaniu radcy prawnego lub w wynajętym lokalu mieszkalnym, uznać należy, iż przesyłkę organ doręczył zarówno w mieszkaniu, jak i miejscu pracy, tj. na wskazany przez pełnomocnika adres, zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. Ponieważ pełnomocnik nie wskazał innego alternatywnego adresu do doręczeń, adres wskazany w pełnomocnictwie uznać należało zatem za jedyny prawidłowy. Dlatego też zarzut naruszenia art. 42 § 3 k.p.a. uznać należy za bezzasadny, wobec faktu, iż pełnomocnik przebywał na urlopie, a zatem brak było fizycznej możliwości zastania go pod wskazanym adresem. W ocenie Sądu brak staranności pełnomocnika w doborze osób, przy pomocy których prowadzi on działalność gospodarczą nie może prowadzić do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ryzyko skutków, wynikających z odbioru przez osoby trzecie korespondencji, kierowanej na adres indywidualnej kancelarii prawnej, obciąża zawodowego pełnomocnika. Domniemywa się bowiem, że osoba dorosła, odbierająca w imieniu zawodowego pełnomocnika korespondencję kierowaną na adres jego kancelarii (przez niego wskazany), jest domownikiem lub osobą uprawnioną przez niego do odbioru korespondencji. Pełnomocnik skarżącego nie przedstawił dowodów obalających to domniemanie. Poczynione domniemanie organ potwierdził na etapie postępowania wyjaśniającego. A mianowicie ustalił, iż pod wskazanym przez pełnomocnika (w treści pełnomocnictwa) numerem telefonu kancelarii prawnej zgłasza się p. J. B., przedstawiając się jako osoba reprezentująca kancelarię. Reasumując, uznać należało, iż organ prawidłowo zastosował tryb doręczenia zastępczego, uznając, że przesyłka została doręczona w trybie art. 42 § 1 k.p.a. Prawidłowo też uznał, iż pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.