II SA/Wa 1783/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę 1. M. S. (zwana dalej "Skarżącą") została powołana decyzją Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] z [...] września 2023r. nr [...] do pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej od [...] października 2023r. na pełny okres pełnienia służby w Pułku [...] (zwany dalej "Pułkiem"). 2. Dowódca Pułku decyzją z [...] czerwca 2024r. nr [...] zwolnił Skarżącą z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniósł Ją do pasywnej rezerwy z dniem [...] października 2023r. W podstawie prawnej powołano art. 104 § 1, art. 127a ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r., poz. 572, zwana dalej "k.p.a."), art. 146 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 128 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy z 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024r., poz. 248, zwana dalej "u.o.O.") oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 18 maja 2022r. w sprawie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. z 2022r., poz. 1078, zwane dalej "Rozporządzeniem"). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Komendant Ośrodka Szkolenia wystąpił [...] października 2023r. do Dowódcy Pułku o zwolnienie Skarżącej z odbywania szkolenia podstawowego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej przed upływem czasu jej trwania, gdyż Skarżąca [...] października 2023r. około godz. 08:00 podczas wchodzenia na skrzynię ładunkową samochodu marki [...] doznała urazu (zerwanie ścięgna Achillesa lewej nogi) i nie mogła kontynuować szkolenia. U Skarżącej przeprowadzono plastykę zerwanego ścięgna (karta informacyjna z leczenia szpitalnego z [...] października 2023r.), unieruchamiając je w szynie gipsowej i udzielając zwolnienia lekarskiego od [...] października do [...] listopada 2023r. W związku z tym Skarżąca nie mogła brać udziału w szkoleniu i nie była w stanie przystąpić do testu umiejętności i do złożenia przysięgi wojskowej. Tym samym Skarżąca nie ukończyła szkolenia podstawowego, zgodnie z wymogami "Programu szkolenia podstawowego SZ RP". Zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O., dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie, z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Ponadto na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 1 u.o.O., żołnierza dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej można zwolnić ze służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku, zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych. Dodać należy, że na podstawie art. 146 ust. 3 u.o.O. osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia, o którym mowa w art. 95, albo nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 95 ust. 5, zwalnia się z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przenosi do rezerwy pasywnej. 3. Skarżąca w odwołaniu z 15 lipca 2024r. wniosła o zmianę ww. decyzji Dowódcy Pułku, kwestionując datę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej ([...] października 2023r.), z przyczyn podanych w decyzji. Zdaniem Skarżącej decyzja ma charakter konstytutywny, więc zwolnienie mogło nastąpić na przyszłość i nie wcześniej niż przed datą uprawomocnienia się decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wymagalności. Bezpodstawnie też nie zaliczono Skarżącej do pełnienia służby wojskowej okresu od [...] października 2024r., choć Skarżąca pozostaje de facto w służbie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, po [...] czerwca 2024r. Organ nie podał też podstawy prawnej decyzji, a ustawodawca nie upoważnił Organu do określenia daty wcześniejszej zwolnienia ze służby wojskowej niż data wydania decyzji. Organ określając dzień zwolnienia z dobrowolnej służby jako dzień sprzed wydania decyzji, nadał tej decyzji moc wsteczną, do czego nie uprawniają przepisy u.o.O. 4. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych (zwany dalej Dowódcą GRSZ") decyzją z [...] sierpnia 2024r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Dowódcy Pułku. Dowódca GRSZ, po przedstawieniu stanu sprawy, wskazał, że zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O. dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie, z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Z ww. przepisu wynika, że naczelną przesłankę zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej stanowią potrzeby Sił Zbrojnych, które zgodnie z art. 2 u.o.O., oznaczają celowość zwolnienia ze służby wojskowej. Zgodnie z art. 146 ust. 3 u.o.O. osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia albo programu studiów, o których mowa w art. 95 u.o.O., poza wyjątkami określonymi w regulaminie studiów, albo nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 95 ust. 5 u.o.O., zwalnia się z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przenosi do pasywnej rezerwy. Ww. przepis jest precyzyjny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych oraz wynika z niego, że osoba, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia wypełnia obligatoryjną przesłankę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Do zastosowania art. 146 ust. 3 u.o.O. niezbędne jest wykazanie, że Skarżąca nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia. Zdaniem Dowódcy GRSZ słusznie zatem Dowódca Pułku, przytaczając okoliczności uzasadniające wydanie decyzji, podniósł, że Skarżąca wobec przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie uczestniczyła w szkoleniu, dlatego nie była w stanie przystąpić do testu umiejętności i w związku z tym nie złożyła przysięgi wojskowej, co ostatecznie sprawiło że strona nie ukończyła szkolenia podstawowego. Zgodnie z art. 143 ust. 1 u.o.O., dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy. Natomiast w czasie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej realizuje się: 1) szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej; 2) szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia, w wymiarze do 11 miesięcy (ust. 2). Stosownie do § 11 Rozporządzenia żołnierz odbywa dobrowolną zasadniczą służbę wojskową na stanowisku służbowym, na które został wyznaczony oraz pełni funkcję, która została mu powierzona. Powyższe łączy odbywanie szkolenia z faktycznym wykonywaniem obowiązków służbowych przez żołnierza na stanowisku służbowym. Dowódca GRSZ, odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia daty zwolnienia Skarżącej ze służby, wyjaśnił, że zgodnie z § 18 ust. 1 Rozporządzenia, dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, m.in. z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby. Skoro Skarżąca nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej, niemożliwym było Jej dalsze pełnienie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, w ramach szkolenia specjalistycznego. Jako datę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej należało zatem wskazać dzień zakończenia szkolenia podstawowego - [...] października 2023r., który Dowódca Pułku w ww. decyzji prawidłowo ustalił. W ocenie Dowódcy GRSZ zgromadzony przez Dowódcę Pułku materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji o zwolnieniu z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej przez Skarżącą i przeniesienie Jej do pasywnej rezerwy. W sposób prawidłowy zgromadzono i oceniono materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Odwołanie Skarżącej nie mogło więc zostać uwzględnione. Zwolnienie z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wskutek nie ukończenia szkolenia podstawowego, nie złożenia przysięgi wojskowej oraz nie zrealizowania wymaganego programu kształcenia nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa, a zwolnienie z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy należy uznać za uzasadnione. 5. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 października 2024r. wniosła o uchylenie ww. decyzji Dowódcy GRSZ oraz utrzymanej nią w mocy ww. decyzji Dowódcy Pułku z [...] czerwca 2024r. oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwagi na: a) błędną wykładnię art. 146 ust. 3 u.o.O., bo ustawodawca nie upoważnił organu do określania daty zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, wcześniejszej niż data wydania zaskarżonej decyzji; b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - przez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji motywów jej rozstrzygnięcia. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podtrzymała stanowisko prezentowane w odwołaniu, co do błędnej daty zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej ([...] października 2023r.), podnosząc, że przebywała na zwolnieniu lekarskim z [...] marca 2023r. określonej w konstytutywnej decyzji. W Jej ocenie zwolnienie nie mogło nastąpić na przyszłość a ponadto nie wcześniej niż przed datą uprawomocnienia się decyzji z [...] czerwca 2024r. Skarżąca mogła być zwolniona z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej po uprawomocnieniu się decyzji, a więc po [...] czerwca 2024r. W decyzji nie podano też podstawy prawnej pozwalającej zwolnić Skarżącą w dacie wskazanej w decyzji [...] października 2023r. 6. Dowódca GRSZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skargę była niezasadna. 2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, zwana dalej "P.p.s.a."), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w świetle ww. przepisów, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Sąd administracyjny nie dokonuje oceny zaskarżonego aktu administracji publicznej pod względem słuszności zapadłego rozstrzygnięcia, a jedynie bada, czy nie narusza on prawa. Sąd nie może badać celowości decyzji realizujących określoną politykę kadrową, jeżeli tylko mieszczą się w ramach prawa i nie stanowią jego nadużycia. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. 3. Sąd, mając powyższe na względzie uznał, że zarówno zaskarżona decyzja Dowódcy GRSZ oraz utrzymana nią w mocy ww. decyzja Dowódcy Pułku z [...] czerwca 2024r. odpowiadały prawu, więc podnoszone w skardze zarzuty nie mogły być uznane za zasadne i w konsekwencji wnioski skargi nie mogły być uwzględnione. Wbrew argumentacji prezentowanej w skardze organy obu instancji w wydanych w sprawie decyzjach powołały się na obowiązujące w sprawie przepisy, które pozwalały na zwolnienie Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienia Jej do pasywnej rezerwy z dniem [...] października 2023r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy ww. decyzji Dowódcy Pułku stanowiły art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.o.O. w związku z § 11 i § 18 ust. 1 Rozporządzenia. Zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O. dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie, z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych. Z art. 2 pkt 22 u.o.O. wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o potrzebach Sił Zbrojnych - należy przez to rozumieć celowość: a) powołania do służby wojskowej, b) wyznaczenia na stanowisko służbowe, c) zwolnienia ze stanowiska służbowego, d) przeniesienia do dyspozycji albo do innego korpusu osobowego, e) zwolnienia ze służby wojskowej, f) realizacji zadań służbowych przez żołnierzy, g) realizacji innych zadań zabezpieczających interes bezpieczeństwa państwa. Tym samym potrzeby Sił Zbrojnych w rozumieniu ww. przepisów ( art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O. art. 2 pkt 22 lit. e) u.o.O.) oznaczają celowość zwolnienia ze służby wojskowej oraz stanowią naczelną przesłankę zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej. Należy też zwrócić uwagę, że prawidłowo Dowódca GRSZ w zaskarżonej decyzji przyjął, że przepis art. 146 ust. 3 u.o.O. jest precyzyjny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w zakresie obligatoryjnego zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy w sytuacji, gdy osoba nie ukończy szkolenia podstawowego, nie złoży przysięgi wojskowej lub nie zrealizuje wymaganego programu kształcenia albo programu studiów, o których mowa w art. 95 - poza wyjątkami określonymi w regulaminie studiów, albo w związku z niezłożeniem wniosku, o którym mowa w art. 95 ust. 5 u.o.O. Z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie okoliczności te wynikają, a ich powodem był doznany przez Skarżącą [...] października 2023r. około godz. 08:00 uraz zerwania ścięgna Achillesa lewej nogi, podczas wchodzenia na skrzynię ładunkową samochodu marki [...] oraz przebywanie w związku z tym na zwolnieniu lekarskim od [...] października do [...] listopada 2023r. Skoro w związku z tym Skarżąca nie mogła brać udziału w szkoleniu i nie była w stanie przystąpić do testu umiejętności i do złożenia przysięgi wojskowej, a tym samym nie ukończyła szkolenia podstawowego, zgodnie z wymogami "Programu szkolenia podstawowego SZ RP", to prawidłowe było przyjęcie przez organy obu instancji, że zachodziły potrzeby Sił Zbrojnych w rozumieniu art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O. i art. 2 pkt 22 lit. e) u.o.O. Zdaniem Sądu prawidłowe w okolicznościach faktycznych spawy było również powołanie się przez Dowódcę GRSZ na § 11 ww. Rozporządzenia, z którego wynika, że żołnierz odbywa dobrowolną zasadniczą służbę wojskową na stanowisku służbowym, na które został wyznaczony oraz pełni funkcję, która została mu powierzona. Powyższe łączy odbywanie szkolenia z faktycznym wykonywaniem obowiązków służbowych przez żołnierza na stanowisku służbowym. Natomiast osoba, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia wypełnia obligatoryjną przesłankę zwolnienia z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Zdaniem Sądu prawidłowe było również uznanie przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji za niezasadny podnoszony przez Skarżącą w odwołaniu zarzut w zakresie błędnego ustalenia przez organy daty zwolnienia Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Stanowisko Dowódcy GRSZ ma uzasadnienie zarówno w art. 146 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.o.O., jak i w § 18 ust. 1 Rozporządzenia. Skoro bowiem z art. 146 ust. 1 pkt 1 u.o.O. wynika, że dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie, z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych, natomiast § 18 ust. 1 ww. Rozporządzenia stanowi, że dowódca jednostki wojskowej zwalnia żołnierza z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, m.in. z dniem zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę zwolnienia, określając dzień zwolnienia z tej służby – nie można skutecznie czynić zarzutu, że w sprawie doszło do błędnego wskazania daty zwolnienia Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Skoro Skarżąca nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej i nie mogła tym samym pełnić dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w ramach szkolenia specjalistycznego, to możliwe i prawidłowe było wskazanie jako daty zwolnienia Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej - dnia zakończenia szkolenia podstawowego - [...] października 2023r. Zgodnie z art. 143 ust. 1 u.o.O., dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy. Natomiast stosownie do art. 143 ust. 2 u.o.O. w czasie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej realizuje się: 1) szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej; 2) szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia, w wymiarze do 11 miesięcy. Zdaniem Sądu bezzasadny był ponadto podnoszony w skardze zarzut niewskazania w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji motywów rozstrzygnięć. W wydanych w sprawie decyzjach organy obu instancji wskazały zarówno stan faktyczny sprawy, jak również przepisy, które należało w sprawie zastosować, wyjaśniając przy tym przesłanki, które przemawiały za zwolnieniem Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w konkretnym terminie. Dowódca GRSZ w zaskarżonej decyzji ustosunkował się ponadto w sposób spójny i logiczny do podnoszonych przez Skarżącą zarzutów. Tym samy doszło do prawidłowego zastosowania zarówno art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. 4. Sąd, reasumując stwierdza więc, że sformułowane w skardze zarzuty są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Zwolnienie Skarżącej z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przeniesienie do pasywnej rezerwy wskutek nieukończenia szkolenia podstawowego, niezłożenia przysięgi wojskowej oraz niezrealizowania wymaganego programu kształcenia nastąpiło – wbrew podnoszonym w skardze zarzutom - zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa, które stanowiły podstawę prawną decyzji. 5. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.