II SA/Wa 1784/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2010 r. znak sprawy: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. znak sprawy: [...] o odmowie przyznania w drodze wyjątku wcześniejszej emerytury z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że emerytura w drodze wyjątku nie może zostać wnioskodawcy przyznana, ponieważ nie spełnia on przesłanki dotyczącej niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy z tytułu stanu zdrowia lub wieku. Nie osiągnął on bowiem jeszcze wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat jak również nie został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Ponadto wskazał, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 powołanej ustawy o emeryturach i rentach. Wśród świadczeń przewidzianych w jej art. 3 nie ma wcześniejszej emerytury dla pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki i choćby z tej przyczyny wykluczona jest, co do samej zasady, możliwość przyznania mu tego świadczenia. Konieczność zaś sprawowania opieki nad chorym dzieckiem, choć niewątpliwie wpływa na zakres aktywności zawodowej, to nie może być utożsamiane z brakiem możliwości podjęcia pracy. Organ podał także, że wyżej wymieniony osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] złotych brutto, a więc nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Z.B. zakwestionował zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że mimo utraty mocy prawnej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, osoby, które do dnia 31 grudnia 1998 r. nie złożyły przedmiotowego wniosku, mają prawo go złożyć w terminie późniejszym, jeżeli spełniały warunki w nim określone na koniec 1998 r., a stan zdrowia dziecka nie pozwalał na kontynuowanie pracy. W jego ocenie, na dzień 31 grudnia 1998 r. spełniał powyższe przesłanki z wyjątkiem pozostawania w stosunku pracy, lecz nie zostało to przez organ uwzględnione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazał, że obecne postępowanie administracyjne i sądowo-administracyjne nie dotyczy jego uprawnień do wcześniejszej emerytury na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki, lecz przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku w trybie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. Tak więc, polemika strony odnośnie decyzji odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury jest bezprzedmiotowa. Zdaniem organu, Z.B. nie spełnia warunków określonych w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach, gdyż nie jest osobą niezdolną do pracy ani ze względu na wiek, ani stan zdrowia. Pismem procesowym z dnia 12 grudnia 2010 r. skarżący podtrzymał w całości zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Stanowi on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego: - po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, - po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, - po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. W niniejszej sprawie organy orzekające prawidłowo uznały, że Z.B. nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Nie jest on bowiem osobą niezdolną do pracy z uwagi na wiek, który jako przesłanka niemożności podjęcia pracy, w rozumieniu przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, oznacza wiek poniżej 18 lat albo wiek emerytalny. Należy stwierdzić, że skarżący urodzony w dniu 15 września 1953 r. r. nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat. Także stan jego zdrowia (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy) nie uniemożliwiają podjęcia pracy. Podzielić również trzeba stanowisko organu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania . Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zbędne szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych elementów sprawy objętych argumentacją strony, a dotyczących możliwości zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.), gdyż nie jest to przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Nadmienić należy, że rozporządzenie to utraciło bowiem moc z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 194 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc nie mogło stanowić podstawy prawnej przyznania skarżącemu wcześniejszej emerytury. Ponadto wśród świadczeń przewidzianych w art. 3 przedmiotowej ustawy nie ma wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki i już z tego powodu, jak słusznie zauważa organ, wykluczona jest możliwość przyznania takiego świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 tej ustawy. Reasumując, należy stwierdzić, że organ, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku określone w przepisie art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach, z uwagi na brak spełnienia przez Z.B. jednej z trzech wymienionych przesłanek, tj. niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.