II SA/Wa 1785/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać M. Ł. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 3. zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wyznaczenie radcy prawnego dla M. Ł. zam. ul. [...], [...] L. M. Ł. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych – a do takich należy sprawa ze skargi wnioskodawczyni – nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek w tym zakresie nie podlega ocenie z punktu widzenia spełnienia przesłanek określonych w ustawie i podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). Skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w którym dochód z tytułu zasiłku stałego wynosi 444 zł. Oświadczyła, że nie posiada majątku, w tym oszczędności. Zajmuje mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 41 m2 . W piśmie procesowym nadesłanym wraz z formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wskazała na problemy zdrowotne, w tym trudność w porozumiewaniu się wynikającą z kłopotów ze słuchem. Podała, że środki, jakimi dysponuje nie wystarczają na zakup niezbędnych leków, opłacenie mieszkania oraz utrzymanie. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącej, na której dochód składa się wyłącznie zasiłek stały, jest trudna i nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzić należy, że M. Ł. wykazała, iż spełnia ustawową przesłankę, na mocy której następuje przyznanie prawa pomocy. Z tego względu należało przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.