II SA/Wa 1787/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia - oddala skargę - Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku Z. R. z dnia [...] czerwca 2014 r. "O ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z postanowieniem Ministra z [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...]", utrzymał w mocy zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Z. R. wystąpił do Powiatowego Urzędu Pracy [...] m.in. o sprostowanie wydanych w okresie od dnia [...] grudnia 2008 r. do chwili obecnej zaświadczeń podnosząc, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] miała wpływ na stan faktyczny wskazany w zaświadczeniach. W wyniku rozpatrzenia wniosku, postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]Prezydent Miasta [...] odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Z. R. wystąpił do Wojewody [...] za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy [...] z żądaniem stwierdzenia nieważności postanowienia. W związku z wątpliwościami dotyczącymi treści żądania strony, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Z. R. wezwany został do wskazania, czy pismo z dnia [...] listopada 2013 r. stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r., czy też jest zażaleniem na postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. wyjaśnił, że wnosi o stwierdzenie nieważności wskazanego postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. zatytułowanym "skarga" Z. R. wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej m.in. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności "postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydenta [...] oraz decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r.". W związku z wątpliwościami dotyczącymi treści żądania strony, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wezwany został do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Z. R. wskazał, że domaga się "na podstawie art. 156 § 1 punkt 2 kpa stwierdzenia nieważności orzeczeń: postanowienia z dnia [...] listopada 2013r. Prezydenta [...] oraz decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r. jako orzekających niezgodnie z prawem bez podstawy prawnej i wbrew prawu, będących w dniu ich wydania niewykonalnymi i wyeliminowania ich z obrotu prawnego" (pismo z dnia [...] lutego 2014 r.). W wyniku wniosku decyzją z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...]. Następnie w dniu [...] marca 2014 r. do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wpłynęło pismo Z. R. z dnia [...] marca 2014 r., przekazane przez Wojewodę [...], w którym zainteresowany wnosił m.in. o "stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] (...).". Ponieważ w uzasadnieniu Z. R. kwestionował decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...], pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. zainteresowany wezwany został do sprecyzowania żądania. Odpowiadając na wezwanie, pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wyjaśnił, że "w dniu [...] marca 2014 r. doręczona mi Decyzja Ministra z dnia [...] marca 2014 r. (...). W załączonym pouczeniu widnieje informacja o możliwości zwrócenia się do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy,(...). W dniu [...] marca 2014 r. wniosłem właśnie taki środek odwoławczy do Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy. (...)." W wyniku rozpatrzenia wyżej wymienionego wniosku, decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...]. Niezależnie od powyższego, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Z. R. wystąpił do ministra właściwego do spraw pracy z wnioskiem m.in. o stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. Prezydenta [...]. Powyższe żądanie zostało przekazane zgodnie z właściwością do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r." Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Z. R. wniósł do ministra właściwego do spraw pracy "o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (art. 156 § 1 punkt 2 kpa) odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie". W związku z wątpliwościami dotyczącymi treści żądania, pismem z dnia [...] maja 2014 r. Z. R. wezwany został do sprecyzowania żądania. Odpowiadając na wezwanie, pismem z dnia [...] maja 2014 r. strona wyjaśniła, że domaga się "w oparciu o art. 156 § 1 punkt 2 kpa wyeliminowania Postanowienia Wojewody z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, a odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie." W wyniku rozpatrzenia wniosku, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...]. Na powyższe rozstrzygniecie strona złożyła "Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z postanowieniem Ministra z [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...]". Przedstawiając powyższe organ wskazał, iż wniosek Z. R. dotyczy stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...]. Wniesienie przez stronę żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art. 61 § 4 Kpa, tj. wszczęcia postępowania, gdyż zgodnie z treścią art. 61 a w zw. z art. 157 Kpa wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Przed wszczęciem postępowania organ przeprowadza analizę dopuszczalności podjęcia postępowania. Stadium wstępne postępowania zmierza do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji /postanowienia/ może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. Na tym etapie postępowania organ nie rozważa zagadnienia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji określonej w art. 156 § 1 Kpa. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 Kpa, organ może zdecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, organ nadzorczy orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W sytuacji zatem gdy organ stwierdzi zaistnienie takich przesłanek władny jest na podstawie art. 61 a § 1 Kpa odmówić wszczęcia postępowania. Tak więc, wstępne postępowanie wyjaśniające, które poprzedza podjęcie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Tym samym, na tym etapie postępowania niedopuszczalnym jest badanie zaistnienia przyczyn nieważności decyzji, której kontroli w tym trybie domaga się strona. Innymi słowy, badanie prawidłowości decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się strona jest możliwe dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji. Jedną z przyczyn przedmiotowych uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 Kpa jest m.in. rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. Ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdził, iż wniosek Z. R. z dnia [...] lutego 2014 r. dotyczył stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Wyżej wymienione postanowienie było już przedmiotem badania pod względem wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]. Organ wyjaśnił powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sprawach rozpoznawanych w trybie stwierdzenia nieważności organ ma obowiązek skontrolowania, czy wydanie decyzji wiązało się zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 §1 Kpa i nie jest związany żądaniem strony. Powyższe oznacza, że jeśli w sprawie została wydana decyzja rozstrzygająca w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to sprawa została osądzona w całym jej zakresie i nie może w związku z tym być badana ponownie. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym, takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Skoro zatem w sprawie wydano już decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności, to ma rację organ orzekający, że mamy do czynienia ze stanem "rzeczy osądzonej" i nie jest możliwe orzekanie w tym przedmiocie po raz kolejny. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. [...] byłoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 Kpa i stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że zaistniała okoliczność uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w sprawie. Ustosunkowując się do argumentów Z. R. podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że powołanym przez stronę wyrokiem z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1749/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2013 r. znak: [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...] i umorzeniu prowadzonego postępowania przez organ I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej [...] marca 1998 r. W ocenie organu postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2014 r. zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. R. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] czerwca 2014 r., ze względu, jak stwierdził, na nieważność postępowania. Ponadto skarżący stwierdził, iż domaga się wznowienia postępowania "gdyż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia". Wniósł też o zawieszenie postępowania z urzędu wskazując, iż w dniu [...] sierpnia 2014 r. zwrócił się organu pierwszej instancji o wszczęcie postępowania w oparciu o art. 145 § 2 kpa, w przedmiocie weryfikacji orzeczeń Prezydenta [...] i Ministra Pracy i Polityki Społecznej w oparciu o art. 154 i art. 161 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wydając zaskarżone orzeczenie Minister dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co sprawia, że nie może być ono uznane za akt demokratycznego państwa prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawa. Skarga rozstrzygana z uwzględnieniem powyższych regulacji, nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Wymienionym postanowieniem Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmawiającego wydania zaświadczenia żądanej treści. Odmowa wszczęcia postępowania dokonana na podstawie art. 61 a kpa była wynikiem stwierdzenia przez organ, że postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. było już przedmiotem postępowania w sprawie z wniosku Z. R. o stwierdzenie jego nieważności i decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia jego nieważności. Natomiast Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. orzekł o odmowie stwierdzenia jej nieważności. We wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia, nr [...] strona podniosła, zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 par. 1 pkt 2 kpa). W ocenie Sądu Minister Pracy i Polityki Społecznej zasadnie stwierdził, iż kwestionowane postanowienie nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenia jego nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 kpa. Postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, skierowano je do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej i przy jego wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z przyczyn przedmiotowych uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61 a § 1 kpa, jest m.in. stwierdzenie, że żądanie strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją. Z taką sytuacją mamy do czynienia, jak już wyżej wskazano, w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd uznał wydane w sprawie postanowienie za prawidłowe, a zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Zawarty w skardze wniosek o wznowienie postępowania nie mógł odnieść skutkiem, gdyż zgodnie z art. 150 kpa, organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. W sprawie nie zachodziły też podstawy z art. 124 i 125 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do zawieszenia postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.