II SA/Wa 179/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Grochowska-Jung, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy z tytułu zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej - oddala skargę - Wnioskiem z dnia 14 listopada 2006 r., skierowanym do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...], M. S. zwrócił się o przywrócenie terminu wypłaty świadczenia z tytułu zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej. We wniosku wskazał, że w okresie od 5 marca 1997 r. do 25 września 1997 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową, z której został zwolniony orzeczeniem RWKL Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] i przeniesiony do rezerwy. We wniosku podał, że podjęcie czynności związanych z uzyskaniem wypłaty należnego mu świadczenia związanego ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej uniemożliwiał mu stan zdrowia. Po ustaniu przyczyn zdrowotnych zwracał się do WKU w P. i do Ministerstwa Obrony Narodowej o wypłatę należnego mu świadczenia. M. S. podał również, że z uzyskanej odpowiedzi dowiedział się, iż odprawę wojskową wypłaca jednostka wojskowa zwalniająca żołnierza oraz, że żądane świadczenie uległo przedawnieniu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] uznał się niewłaściwym do rozpoznania tej sprawy i przekazał ją do rozpoznania Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pismem z dnia 28 maja 2007 r., skierowanym do M. S. Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia, Organizacji i Audytu Wewnętrznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że ustalenia organu potwierdzają odbywanie przez niego zasadniczej służby wojskowej w okresie od 5 marca 1997 r. do 25 września 1997 r. Organ wskazał, że M. S. istotnie został zwolniony ze służby przed jej odbyciem w związku z orzeczeniem przez właściwą wojskową komisję lekarską niezdolności do dalszej służby wojskowej w czasie pokoju (kat. "D"). Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (t. j.: Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.), obowiązującym w dacie zwolnienia M. S. ze służby, żołnierzom którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową albo zostali zwolnieni z tej służby ze względu na stan zdrowia oraz żołnierzom, którzy odbyli przeszkolenie wojskowe albo zostali zwolnieni z tego przeszkolenia ze względu na stan zdrowia przed jego odbyciem, przysługuje odprawa wypłacana przy zwalnianiu z czynnej służby wojskowej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 września 1997 r., jak również obowiązującej obecnie ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ wojskowy właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić upływu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Konkludując organ wezwał M. S. do sprecyzowania czy jego wniosek dotyczy w istocie przywrócenia terminu do dochodzenia roszczeń związanych z odprawą wypłacaną w czasie zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej, czy też winien być traktowany jako wystąpienie zmierzające do nieuwzględnienia przez organ faktu przedawnienia roszczeń w tej materii. Pismem z dnia 18 lipca 2007 r. M. S. sprecyzował swoje żądanie wnosząc o nieuwzględnienie przez organ faktu przedawnienia roszczeń i wypłacenie należnego świadczenia. Swoje żądanie w części dotyczącej nieuwzględnienia przedawnienia roszczeń uzasadnił faktem zatrzymania go i doprowadzenia do zakładu karnego, a także długotrwałym procesem karnym, zakończonym w dniu 16 stycznia 2003 r., w trakcie którego brał leki na uspokojenie i był badany przez biegłych lekarzy sądowych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, odmówił nieuwzględnienia upływu przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do odprawy związanej ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej i odmówił wypłaty tej odprawy. Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, obowiązującym w dacie zwolnienia M. S. ze służby, żołnierzom którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową albo zostali zwolnieni z tej służby ze względu na stan zdrowia oraz żołnierzom, którzy odbyli przeszkolenie wojskowe albo zostali zwolnieni z tego przeszkolenia ze względu na stan zdrowia przed jego odbyciem, przysługuje odprawa wypłacana przy zwalnianiu z czynnej służby wojskowej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 września 1997 r., jak również obowiązującej obecnie ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ wojskowy właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić upływu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Odpowiadając na wniosek M. S. odnośnie nieuwzględnienia upływu przedawnienia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że w jego ocenie przedstawione przez stronę okoliczności nie mogą stanowić podstawy do skorzystania z możliwości, o której mowa w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Organ wskazał, że roszczenie z tytułu wypłaty odprawy należnej z tytułu zwolnienia M. S. z zasadniczej służby wojskowej stało się wymagalne w dniu zwolnienia z tej służby, tj. 25 września 1997 r. a zatem uległo ono przedawnieniu z dniem 26 września 2000 r. Fakt zaś pozostawania M. S. w zakładzie karnym nie stanowił, zdaniem organu, przeszkody w dochodzeniu roszczeń. Osoba odbywająca karę pozbawienia wolności ma możliwość występowania w swojej sprawie przed organami administracji. Ocenę taką potwierdza m.in. to, że M. S. ze stosownym wnioskiem w sprawie wypłaty odprawy wystąpił pomimo tego, że nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Minister dodał ponadto, że przyjmując nawet, że w okresie od dnia 25 września 1997 r. (data zwolnienia z zasadniczej służby wojskowej) do dnia 16 stycznia 2003 r. (data zakończenia procesu karnego), czynności przygotowawcze i procesowe, badania biegłych lekarzy sądowych, a także zażywane leki mogły utrudniać M. S. dochodzenie roszczeń związanych ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej, to po zakończeniu procesu, w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, miał on prawo i możliwość wystąpienia w powyższej sprawie. Fakt zaś złożenia wniosku w tej sprawie po upływie trzech i pół roku od zakończenia sprawy, która w ocenie M. S. winna być traktowana jako wyjątkowa okoliczność usprawiedliwiająca opóźnienie w dochodzeniu roszczeń, spowodowała zdaniem organu, że nie miał on podstaw do skorzystania z możliwości przewidzianej w powołanym art. 9 ust. 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. W dniu 15 października 2007 r. M. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że w styczniu lub lutym 2005 r. wystąpił z pismem do Jednostki Wojskowej nr [...], ale list ten zwrócono nadawcy z adnotacją, że adresat nie istnieje. Ponadto powołał się na korespondencję, którą w 2006 r. prowadził z Wojskowym Komendantem Uzupełnień w R. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2007 r. nr [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie oprócz argumentów powołanych już w swojej wcześniejszej decyzji organ dodał, iż nawet uznając wskazywany przez M. S. i nie poparty żadnymi dowodami fakt wystąpienia w styczniu 2005 r. w powyższej sprawie, jako pierwszą czynność zmierzającą do otrzymania odprawy, to starania takie strona podjęła po ponad siedmiu latach od zwolnienia ze służby i dwa lata po ustaniu okoliczności, które w jej ocenie uniemożliwiały dochodzenie należnej odprawy. W konkluzji organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można uznać przedstawionych przez stronę argumentów za uzasadniające skorzystanie przez organ z możliwości nieuwzględnienia przedawnienia roszczenia, a tym samym wypłaty świadczenia, którego domaga się wnioskodawca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. nie zgodził się z zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powołując się na złożone w trakcie postępowania pisma i wnioski. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy jego własną decyzję z dnia [...] września 2007 r. nr [...] o odmowie nieuwzględnienia upływu przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do odprawy związanej ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej i odmowie wypłaty tej odprawy. Wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, (t. j.: Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.), obowiązujący w dacie zwolnienia M. S. ze służby, zgodnie z którym, żołnierzom którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową albo zostali zwolnieni z tej służby ze względu na stan zdrowia oraz żołnierzom, którzy odbyli przeszkolenie wojskowe albo zostali zwolnieni z tego przeszkolenia ze względu na stan zdrowia przed jego odbyciem, przysługuje odprawa wypłacana przy zwalnianiu z czynnej służby wojskowej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 września 1997 r., jak również obowiązującej obecnie ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ wojskowy właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić upływu przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że M. S. odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 5 marca 1997 r. do 25 września 1997 r. Ze służby tej został zwolniony przed jej odbyciem w związku z orzeczeniem przez właściwą wojskową komisję niezdolności do dalszej służby wojskowej w czasie pokoju (kat. "D"). Jak wynika z ustaleń organu w zasobach archiwalnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zawierających między innymi dokumentację rozformowanej Jednostki Wojskowej nr [...], brak jest dokumentu potwierdzającego przyznanie i wypłatę skarżącemu świadczenia należnego mu zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Niewątpliwe jest zatem, że skarżący po zwolnieniu z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem w związku z orzeczeniem przez właściwą wojskową komisję niezdolności do dalszej służby wojskowej nabył prawo do tego świadczenia. Stało się ono wymagalne w dniu 25 września 1997 r. i od tej daty należało liczyć trzyletni okres, o którym mowa w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Świadczenie to ulegało przedawnieniu z dniem 26 września 2000 r. Prawidłowe było zatem rozstrzygnięcie organu dotyczące odmowy wypłaty świadczenia na podstawie art. 9 ust. 1 powołanej ustawy o uposażeniu żołnierzy niezawodowych bowiem skarżący w okresie, w którym było ono wymagalne nie podjął żadnych działań zmierzających do wypłaty przez organ należnego mu świadczenia. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodu wskazującego na podjęcie przez skarżącego w okresie trzech lat, kiedy roszczenie stało się wymagalne jakiegokolwiek działania, które spowodowałoby, że nie uległoby ono przedawnieniu. Zgodzić się należy również ze stanowiskiem organu w kwestii odmowy nieuwzględnienia upływu przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do odprawy związanej ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej. Wskazać należy, że kwestię uznania, że opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami ustawodawca pozostawił organowi. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie samo przez się jej sądowej kontroli, ale oznacza, iż kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie stwierdził ażeby organ przekroczył granice uznania administracyjnego w ocenie wniosku skarżącego. Wskazać należy, że M. S. nie przedstawił żadnych wyjątkowych okoliczności, które usprawiedliwiałyby nieuwzględnienie przez organ upływu przedawnienia, o których mowa w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych. Nie można bowiem uznać za wyjątkowe okoliczności brak działania skarżącego zarówno w okresie od dnia 25 września 1997 r. do dnia 16 stycznia 2003 r., kiedy to miały miejsce czynności związane z orzekaniem wobec skarżącego kary pozbawienia wolności jak i w okresie późniejszym. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że fakt pozostawania M. S. w zakładzie karnym nie stanowił przeszkody w dochodzeniu roszczeń. Osoba odbywająca bowiem karę pozbawienia wolności ma możliwość występowania w swojej sprawie przed organami administracji. Potwierdza to niewątpliwie fakt, że skarżący ze stosownym wnioskiem wystąpił pomimo tego, że nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Jeśli zaś chodzi o podnoszony przez skarżącego fakt prowadzenia przez niego w styczniu 2005 r. korespondencji z Jednostką Wojskową [...], która to korespondencja miała być pierwszą czynnością zmierzającą do otrzymania odprawy to fakt ten nie znalazł potwierdzenia w aktach sprawy żadnymi dowodami. Reasumując wskazać należy, że organ dokonał szczegółowej analizy wniosku skarżącego i rozpatrzył go w oparciu o mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Skarga M. S. nie zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy nieuwzględnienia upływu przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do odprawy związanej ze zwolnieniem z zasadniczej służby wojskowej i odmowy wypłaty tej odprawy jest prawidłowa. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.