II SA/Wa 1794/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Andrzej Góraj Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zdolności do służby wojskowej – oddala skargę – Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., którym to orzeczeniem stwierdzono, że [...] R.R. jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej z uwagi na zaburzenia adaptacyjne na podłożu osobowości nieprawidłowej. W grupie schorzeń współistniejących wskazano osłabienie ostrości wzroku. Jednocześnie organ orzekł, że ww. schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.) oraz § 5 ust 1 i 7 ust. 2 i 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. 2012 r. poz. 1013). W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozpoznana u R.R. nieprawidłowa osobowość anankastyczna charakteryzuje się: nadmiernym poczuciem obowiązku, odpowiedzialnością, a także potrzebą bycia docenianym, podziwianym. Wskazał, że uporządkowanie, zorganizowanie, precyzja, rzetelność, planowanie i działanie według schematu, skłonność do analizowania i drobiazgowość, może wpływać na podejmowanie decyzji w sposób intuicyjny. W orzeczeniu stwierdzono, że badany ujawnia sztywność oraz brak spontaniczności w zachowaniu i emocjach. Koncentruje się na realizacji celów zawodowych nie zawsze zgodnie z ogólnie przyjętymi normami funkcjonowania społecznego. Cechuje go niepewność swoich decyzji, długie zastanawianie się i analizowanie materiału. Za rozpoznaniem zaburzeń adaptacyjnych, jak wynika z opinii psychiatrycznej, przemawiają następujące cechy badanego: nieprzestrzeganie norm, niewywiązywanie się ze stawianych zadań, zaniedbywanie obowiązków służbowych i zadań właściwych jego funkcji, trudności w kontaktach społecznych, niedostosowanie się do norm panujących w wojsku, trudności z wykonywaniem rozkazów i zadań, niewłaściwa ocena skomplikowanych sytuacji oraz błędnie podejmowane decyzje. Występowanie u badanego równocześnie zaburzeń osobowości nieprawidłowej (anakastycznej) i zaburzeń adaptacyjnych, jako odrębnej dysfunkcji psychicznej, prowadzi do poważnych defektów psychicznych. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi R.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżący podniósł, iż wskazane w orzeczeniu przepisy prawa – § 67 pkt 2 i § 68 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. zostały przez organ błędnie zinterpretowane, bowiem definicje schorzeń w nich ujęte nie pasują do zaburzeń osobowościowych, które orzeczono. Nadto podniósł, że przy schorzeniu objętym § 68 pkt 1 rozporządzenia należy orzekać kategorię Z (zdolny do służby). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazał, że zgodnie z § 18 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach, jeżeli dla danego przypadku schorzenia brak jest odpowiedniego paragrafu lub punktu, przypadek kwalifikuje się wg paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Podkreślił, że zdaniem orzeczników niemożliwym było uznanie skarżącego za zdolnego do służby, gdyż zarówno opinia psychologa, jak i psychiatry jednoznacznie potwierdziła, iż nie rokuje on prawidłowej adaptacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy organ dokonał prawidłowej wykładni § 67 pkt 2 i § 68 pkt 1 załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). Innymi słowy, czy miał prawo przyporządkować stwierdzone u skarżącego zaburzenia osobowości, jako zaburzenia wymienione w § 67 pkt 2, § 68 pkt 1 ww. rozporządzenia i czy przepisy te upoważniały organ do uznania, że skarżący jest niezdolny do służby wojskowej. Zgodnie z § 18 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., wojskowe komisje lekarskie orzekają według wykazu chorób i ułomności określonych w załącznikach do tegoż rozporządzenia. Stosownie do § 18 ust. 2 tego rozporządzenia, jeżeli dla danego przypadku brak jest odpowiedniego paragrafu lub punktu w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, przypadek ten kwalifikuje się według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego. Przywołany w orzeczeniu przez organ § 67 pkt 2 załącznika nr 1 zawarty w rozdziale XVI – stan psychiczny odnosi się do "reakcji adaptacyjnej przedłużonej" i wskazane zaburzenie kwalifikuje jako N (niezdolny do służby). Natomiast § 68 pkt 1 dotyczy "zaburzeń osobowości nieznacznie upośledzających zdolności adaptacyjne". W objaśnieniach szczegółowych do omawianego załącznika – do § 67 stwierdza się, że reakcje adaptacyjne (reakcje dezadaptacyjne, reakcje kryzysowe, ostre reakcje na stres, zaburzenia stresowe) to: przemijające, niepsychotyczne zaburzenia psychiczne w postaci zaburzeń emocjonalnych (lęk, depresja, napięcie, gniew), zaburzeń zachowania (agresja, autoagresja, ucieczka, izolacja) i w postaciach mieszanych, powstające pod wpływem stresujących wydarzeń lub sytuacji, u osób w zasadzie zdrowych psychicznie. Punkt 2 stosuje się u badanych, u których na tle długotrwałej dezadaptacji stwierdza się okresy zadowalającego funkcjonowania. W objaśnieniach do § 68 pkt 1 stwierdza się, że przy zaburzeniach osobowości (osobowość nieprawidłowa, psychopatia, charakteropatia) należy rozumieć niedorozwój lub defekt sfery dążeniowo-uczuciowej osobowości, bez względu na etiologię. Rozpoznanie ustala się na podstawie: - obecności cech zaburzonej osobowości i świadczących o niedostatecznej adaptacji w zwykłych sytuacjach życiowych; - początku zaburzeń w okresie późnego dzieciństwa lub w okresie młodzieńczym (defekty osobowości spowodowane uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego w wieku dojrzałym; por. §73); - po wykluczeniu: upośledzenia umysłowego, zaburzeń psychotycznych, reakcji adaptacyjnych (por. § 67). § 68 obejmuje także tzw. infantylizm psychiczny (osobowość niedojrzałą). Punkt 1 dotyczy badanych z cechami zaburzonej osobowości bez objawów trwałego nieprzystosowania. Podkreślić należy, iż racjonalny ustawodawca przewidując, iż nie da się stypizować wszystkich jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych przyzwolił w ww. § 18 rozporządzenia na kwalifikację danego przypadku według paragrafu najbardziej zbliżonego. Oznacza to, że organ nie naruszył prawa przyporządkowując dysfunkcje skarżącego do § 67 pkt 2 i § 68 pkt 1 omawianego rozporządzenia. Tym samym zarzut nieprawidłowej wykładni tych przepisów uznać należy za chybiony. Na podstawie dokonanej prawidłowo kwalifikacji schorzenia, organ prawidłowo też orzekł o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N grupa II. Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.