II SA/Wa 1795/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi N. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę 2) zasądza na rzecz ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu adwokat B. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], którą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówił N. M.. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki, o których mowa wyżej winny być spełnione łącznie. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 16 listopada 1996 r. Natomiast całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby została stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] stycznia 2004 r. W orzeczeniu tym lekarz orzecznik ZUS twierdził, iż istnieje ona od czerwca 1999 r. Zdaniem organu, ponieważ całkowita niezdolność od pracy powstała po upływie 2 lat 7 miesięcy i 15 dni od ostatnio udowodnionego okresu składkowego, nie można przyjąć, iż N. M. nie nabył uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia. Jednocześnie organ wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na dzień całkowitej niezdolności do pracy zainteresowany miał ukończone 23 lata, natomiast łączny okres składkowy wynoszący 2 lata 5 miesięcy i 13 dni jest nieadekwatny do jego wieku, bowiem osoby w jego wieku mają zazwyczaj znacznie dłuższy okres ubezpieczenia. Natomiast zła sytuacja materialna i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, nie jest ono bowiem świadczeniem socjalnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie N. M. wnosił o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu podnosił, iż choruje od dziecka, natomiast oficjalnie choroba została rozpoznana później, bowiem zbyt późno był skierowany na [...]. Podnosił również, iż art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. nie określa, jaki ma być okres składkowy pozwalający na przyznanie renty w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż N. M. w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy miał skończone 23 lata i posiadał, zamiast wymaganych 3 lat ubezpieczenia, jedynie 2 lata i 5 miesięcy. Całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby została orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS stwierdzona w dniu [...] stycznia 2004 r., w którym lekarz orzecznik stwierdził, że całkowita niezdolność do pracy istnieje od czerwca 1999 r. Natomiast ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 16 listopada 1996 r. W tej sytuacji nie można uznać, że stan zdrowia był okolicznością szczególną, która uniemożliwiała skarżącemu wypracowanie prawa do świadczeń w trybie zwykłym. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika też, aby niezdolność do pracy istniała u skarżącego od dzieciństwa. Biegły sądowy w swojej opinii z dnia [...] czerwca 2001 r. wskazał, iż wcześniejsze dolegliwości występujące u skarżącego nie powodowały długotrwałej niezdolności do pracy. Trudno jest więc uznać, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy od utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych w listopadzie 1996 r., a tym bardziej, iż stał się całkowicie niezdolny do pracy przed 18 rokiem życia, brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów na poparcie tych twierdzeń skarżącego. Trudna sytuacja materialna, choć brana pod uwagę, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Z tych względów Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.