II SA/Wa 180/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (sprawozdawca), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Andrzej Kołodziej, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego i uiszczenia opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P.M. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. działając na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późniejszymi zmianami), art. 37a ust. 1 i 2 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł o obowiązku opróżnienia przez Z. K. lokalu mieszkalnego położonego w [...], w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji oraz o obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz obowiązku zapłaty odszkodowania w wysokości 200% , wartości należnych opłat za używanie lokalu, tj. [...] za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania; począwszy od dnia gdy przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna. Wskazał też, że za zapłatę odszkodowania odpowiadają solidarnie wszystkie pełnoletnie osoby zamieszkałe w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Zmiana wysokości opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich oraz odszkodowania nie powoduje konieczności wydania nowej decyzji. W odwołaniu od tej decyzji Z. K. nie zgodziła się z zajętym przez organ stanowiskiem. Wskazała na naruszenie: – art. 29a i 29b ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2010 r. polegający na wydaniu decyzji administracyjnej orzekającej obowiązek opróżnienia lokalu [...] i opłacania odszkodowania w kwocie 200% czynszu, mimo nałożenia przez wspomniane przepisy na organ obowiązku wezwania do opróżnienia lokalu oraz wytoczenia powództwa o eksmisję, a więc zaniechania drogi sądowej i postępowania cywilnego w miejsce zastosowanego trybu administracyjnego, co winno skutkować nieważnością decyzji; – naruszenie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu (...) w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, iż wobec formalnego wszczęcia postępowania w sprawie opróżnienia lokalu w maju 2010 r. zastosowanie znajdują dotychczasowe przepisy ustawy, a nie przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP obowiązujące od dnia 1 lipca 2010 r. przewidujące ochronę prawną dla osób - lokatorów nie będących żołnierzami, chociaż decyzja w niniejszej sprawie została wydana dwa lata po wejściu nowych przepisów w życie, wobec czego zastosowanie przepisów dotychczasowych (mniej korzystnych) stanowi nadużycie; – naruszenie art. 35 Kpa polegające na przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego, podczas gdy wydanie decyzji winno nastąpić w ciągu najdalej dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania; – naruszenie przepisów ustawy o zakwaterowaniu (...), a to art. 37a ust. 1 i 2 polegające na wymierzeniu odszkodowania za używanie lokalu w kwocie 200% czynszu, chociaż od 2011 r. (a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji) naliczane są skarżącej kwoty odszkodowania za bezumowne korzystanie - znacznie wyższe niż obowiązujący czynsz, co prowadzi do dwukrotnego obciążenia skarżącej odpłatnością za mieszkanie (zamiast 200% stawki podstawowej, to 400%). Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu 01 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143 - zwana dalej ustawą nowelizującą). Z przepisu art. 18 ust. 1 ww. ustawy wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej, tj. ustawy o zakwaterowaniu (...) w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego [...] zajmowanego przez Z. K. bez tytułu prawnego oraz nałożenia na ww. obowiązku uiszczania należnych opłat i odszkodowań zostało wszczęte w dniu [...] maja 2010 r., a więc przed dniem 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Prezes WAM podał, że zgodnie z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. W takim przypadku, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Organ podkreślił, że Z. K. nie przysługuje tytuł prawny do lokalu mieszkalnego położonego [...]. Przedmiotowy lokal mieszkalny przydzielony został żołnierzowi zawodowemu – [...] M. K. na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1973 r. Przy ustalaniu rozmiaru osobnej kwatery stałej uwzględniono członków rodziny osoby uprawnionej do kwatery: Z. - żonę; A. córkę. Następnie Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia [...] grudnia 1976 r. sygn. akt [...] rozwiązał przez rozwód związek małżeński zawarty pomiędzy M. K. i Z. K. W dniu [...] września 2005 r. M. K. zmarł. W dniu [...] czerwca 2010 r. Z. K. wniosła pozew do Sądu Rejonowego [...] o ustalenie, iż pomiędzy powódką a pozwaną Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddziałem Regionalnym w W. istnieje stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego [...] , o powierzchni [...] na czas nieokreślony. Wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. K. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w W. oddalił powództwo o ustalenie. Wyrok sta! się prawomocny z dniem [...] grudnia 2011 r. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka braku tytułu prawnego obligująca organy Agencji do nałożenia na Z. K. obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego [...] obowiązku uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej organ wskazał fakt przewlekłego prowadzenia postępowania nie miał wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony naruszenia art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu (...), polegającego na wymierzeniu odszkodowania za używanie lokalu w kwocie 200% czynszu, chociaż od 2011 r. (a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji) naliczane są kwoty odszkodowania za bezumowne korzystanie - znacznie wyższe niż obowiązujący czynsz, co prowadzi do dwukrotnego obciążenia skarżącej odpłatnością za mieszkanie (zamiast 200% stawki podstawowej, to 400%), organ odwoławczy wyjaśnił, że naliczenie bądź jak to określił organ I instancji zamiana opłaty za używanie lokalu mieszkalnego na odszkodowanie przed zakończeniem wszczętego w trybie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu (...) postępowania ostateczną decyzję administracyjną jest obarczone błędem. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w. W. winien dokonać korekty odszkodowania naliczonego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Jednak zdaniem organu odwoławczego naliczanie odszkodowania jest czynnością wtórną w stosunku do wydania zaskarżonej decyzji. Dokonanie natomiast błędnego naliczenia pozostaje bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ponadto sama czynność dokonania korekty błędnie naliczonego odszkodowania nie podlega rygorowi postępowania administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że podstawę prawną do oceny przedmiotowego stanu faktycznego jest ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, podczas gdy zdarzenie prawa, tj. rozwód skarżącej z M. K. miał miejsce gdy zastosowanie miała ustawa z dnia 20 maja 1976 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W dniu 01 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143 - zwana dalej ustawą nowelizującą). Z przepisu art. 18 ust. 1 ww. ustawy wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej tj. ustawy o zakwaterowaniu (...) w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego [...] zajmowanego przez Z. K. bez tytułu prawnego oraz nałożenia na ww. obowiązku uiszczania należnych opłat i odszkodowań zostało wszczęte w dniu [...] maja 2010 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.) Mając na uwadze wszczęcie i niezakończenie postępowania przed wejściem w życie ustawy nowelizującej w związku z dyspozycją przepisu art. 18 ust. 1 tej ustawy stwierdzić należy, że organ prawidłowo rozpoznał sprawę na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił zatem art. 37a. ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.). Zgodnie z art. 37a ust. 1 tejże ustawy osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Z art. 37a ust. 2 powołanej ustawy wynika zaś, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Z tak sformułowanego przepisu jednoznacznie zatem wynika, iż wydając decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zobowiązany jest ustalić spełnienie się ustawowej przesłanki to jest zajmowania lokalu mieszkalnego przez określoną osobę bez tytułu prawnego. W ocenie Sądu prawidłowym było uznanie przez organ, że skarżąca zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Z akt administracyjnych wynika, że lokal mieszkalny położony [...] przydzielony został żołnierzowi zawodowemu – M. K. na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1973 r. Przy ustalaniu rozmiaru osobnej kwatery stałej uwzględniono członków rodziny osoby uprawnionej do kwatery: Z. - żonę; A. - córkę. Następnie Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia [...] grudnia 1976 r. sygn. akt [...] rozwiązał przez rozwód związek małżeński zawarty pomiędzy M. K. i Z. K. W dniu [...] września 2005 r. M. K. zmarł. W dniu [...] czerwca 2010 r. Z. K. wniosła pozew do Sądu Rejonowego [...] o ustalenie, iż pomiędzy powódką a pozwaną Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddziałem Regionalnym w W. istnieje stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego [...], o powierzchni [...] na czas nieokreślony. Wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] po rozpoznaniu sprawy z powództwa Z. K. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w W. oddalił powództwo o ustalenie. Wyrok stał się prawomocny z dniem [...] grudnia 2011 r. Pismem nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. działając na podstawie art. 50 § 1 Kpa wezwał Z. K. do przedstawienia zaświadczenia, czy ww. jest osobą, o której mowa w art. 45 ust. 1-3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 398 z późn. zm.). Organ wskazał, że przedmiotowe zaświadczenie strona winna dostarczyć w ciągu 7 dni od otrzymania wezwania. Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku niedostarczenia zaświadczenia we wskazanym terminie sprawa zostanie rozpatrzona w oparciu o posiadane dokumenty. Pismo zostało doręczone stronie w dniu [...] marca 2012 r. W terminie zakreślonym przez organ Agencji Z. K. nie przedstawiła żadnych dokumentów. W ocenie Sądu zaistniała zatem w niniejszej sprawie przesłanka braku tytułu prawnego obligująca organy do nałożenia na Z. K. obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego [...], obowiązku uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania począwszy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 32 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych z dnia 20 maja 1976 r. Wskazać bowiem należy, że ustawa ta nie obowiązuje, nadto w dacie rozwodu skarżącej nie przewidywała ona przepisów regulujących uprawnienia żołnierza i jego małżonka po orzeczonym rozwodzie. Tak więc nie można przyjąć, iż skarżąca jest osobą, której prawo do kwatery wygasło, bowiem prawo to jej nie przysługiwało, a zatem nie można mówić o jej prawach nabytych. Skarżąca nie należy również do kręgu osób wymienionych w obowiązującej w chwili śmierci M. K. ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. nowelizującej ustawę o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). W takim stanie rzeczy podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.