II SA/Wa 1800/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2015 r. sprawy ze skargi małoletniej N. G. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B.H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2014 r., którą odmówił przyznania małoletniej N.G. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dziecka. Organ podtrzymał swoje stanowisko, iż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, iż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Organ wskazał, iż na przestrzeni 33 lat życia ojciec dziecka posiadał łącznie 7 lat, 6 miesięcy i 27 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano 10 miesięcy i 16 dni okresów składkowych. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 03 kwietnia 2005 r., od 1 czerwca 2005 r. do 11 lipca 2006 r., od 31 sierpnia 2006 r. do 6 października 2008 r. i od 5 maja 2009 r. do [...] stycznia 2013 r., tj. do dnia śmierci ojciec dziecka nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanych okresach nie była wobec ojca dziecka orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Organ wyjaśnił, iż trudne warunki materialne rodziny, nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję B.H. przedstawicielka ustawowa małoletniej N.G. wskazała na trudną sytuację materialną. Podała, iż pozostając bez pracy nie jest w stanie zapewnić dziecku niezbędnych warunków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku ojca małoletniej N.G. nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia były przerwy w ubezpieczeniu ojca dziecka w latach 2001-2006, 2006-2008 i 2009-2013. Łączny okres ubezpieczenia wyniósł 7,5 roku, przy czym na 10-lecie oceniane do uprawnień przypada jedynie 8 miesięcy i 19 dni. W sprawie przedstawicielka ustawowa dziecka nie wskazała żadnych faktów , które mogłyby być uznane za okoliczność szczególną w braku ubezpieczenia ojca dziecka. Natomiast powoływanie się jedynie na brak niezbędnych środków utrzymania nie może uzasadniać przyznania świadczenia mającego charakter wyjątkowy, przy braku spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności uzasadniających niedopełnienie przez zmarłego wymagań dających prawo do renty w trybie zwykły. Zgodzić się należy z organem, iż brak środków utrzymania nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym w sytuacji niespełnienia pozostałych przesłanek z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.