II SA/Wa 1802/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. z dnia 17 października 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla J.K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. J.K. wnioskiem z dnia 17 października 2012 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści wniosku, uzupełnionego złożonymi dokumentami źródłowymi, wynika, że wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, a osiągany w tym gospodarstwie dochód stanowią przyznane skarżącemu i jego żonie świadczenia emerytalno – rentowe. Wedle zaświadczeń wydanych przez ZUS skarżący otrzymuje emeryturę (wraz z dodatkami) w wysokości 1.789, 78 zł brutto (1.526, 95 zł netto), natomiast jego żona otrzymuje rentę (wraz z dodatkami) w wysokości 799, 18 zł brutto (491, 46 zł netto). Powyższe świadczenia objęte są zajęciami komorniczymi w wysokości, odpowiednio: 543,11 zł i 199, 70 zł. Do miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym skarżący zaliczył opłaty eksploatacyjne za zajmowany lokal mieszkalny, koszty energii elektrycznej, opłatę za telefon komórkowy, ubezpieczenie, odsetki kredytowe, koszt zakupu leków, a także spłatę nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego (zwrot w ratach). Łączną wysokość tych wydatków skarżący oszacował na ok. 1. 025 zł. Wysokość tej kwoty potwierdził składając dokumenty źródłowe w postaci rachunków, faktur i dowodów wpłat (dokumenty - w aktach). Nadto wyjaśnił, że posiadany rachunek bankowy służy wyłącznie przyjmowaniu kwot wyżej opisanych świadczeń emerytalno – rentowych, a zajmowany lokal mieszkalny stanowi wyłączny składnik majątku skarżącego i jego żony i jest również objęty zajęciem komorniczym. Skarżący legitymuje się orzeczeniem zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając złożony wniosek w świetle powyższych przesłanek ustawowych, należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji majątkowej, która uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Zestawienie bowiem łącznej kwoty niezbędnych wydatków w prowadzonym wspólnie z żoną gospodarstwie domowym z kwotą osiąganego w tym gospodarstwie dochodu prowadzi do wniosku, że, po uiszczeniu tych wydatków, do dyspozycji skarżącego pozostaje tylko nieznaczna kwota środków pieniężnych. W konsekwencji skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.