II SA/Wa 1802/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Pismem z 16 grudnia 2022 r. G. K. (dalej: "skarżący"), osadzony w Areszcie Śledczym [...], zawiadomił Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO", "organ") o naruszeniu w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Dyrektora Aresztu Śledczego [...] (dalej: "Dyrektor AŚ"), które polegało na wykonaniu kopii dowodu osobistego skarżącego w miesiącu wrześniu lub październiku i przesłaniu jej wraz z dokumentacją medyczną do Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. (dalej: "Zespół"). Jak podał skarżący, o zaistniałym incydencie dowiedział się w dniu 14 listopada 2022 r. z pisma Zespołu wzywającego go do uzupełnienia braków formalnych, przy którym zwrócono mu kopię dowodu osobistego. Dalej skarżący opisał czynności jakie podjął w celu ustalenia okoliczności skopiowania jego dokumentu; m.in. rozmawiał z Dyrektorem AŚ, którzy przyznał, że "tak nie powinno być", ale "na tym zakończył temat". Dlatego skarżący zwrócił się do organu o interwencję. Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. nr [...] PUODO, mając za podstawę art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") i art. 12 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1206; dalej: "o.d.o.p."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. skargi (wniosku) z 16 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że wiedzę na temat naruszenia w postaci wykonania kopii dowodu osobistego i przesłania jej wraz z dokumentacją medyczną do Zespołu skarżący pozyskał 14 listopada 2022 r. z pisma Zespołu. Natomiast skargę do PUODO w tym przedmiocie skarżący złożył w administracji Aresztu Śledczego [...] 16 grudnia 2022 r. Zatem skarżący przekroczył 30-dniowy termin na wniesienie skargi, o którym mowa w art. 50 ust. 1 o.d.o.p. W związku z tym ustaleniem organ uznał, iż w niniejszej sprawie zaszła, przewidziana w art. 61a § 1 k.p.a., "inna uzasadniona przyczyna" skutkująca koniecznością odmowy wszczęcia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie PUODO stało się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze skarżący ponownie opisał rozmowy, które odbył z Kierownikiem Ambulatorium, Kierownikiem Ewidencji oraz Dyrektorem AŚ celem wyjaśnienia okoliczności naruszenia przetwarzania jego danych osobowych. W odniesieniu do zaskarżonego rozstrzygnięcia, skarżący stwierdził, iż 30-dniowy termin, określony w art. 50 ust. 1 o.d.o.p., powinien być liczony od 22 listopada 2022 r. kiedy to przeprowadził rozmowę z Kierownikiem Ewidencji, który przekazał mu informację o naruszeniu, a nie od 14 listopada 2022 r., bo wtedy nastąpiła "sama inicjacja ustalenia stanu faktycznego czyli naruszenia procesu przetwarzania danych osobowych". W odpowiedzi na skargę PUODO wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 12 o.d.o.p. do postępowań w sprawach objętych zakresem regulacji niniejszego rozdziału stosuje się k.p.a., o ile przepisy o.d.o.p. nie stanowią inaczej. Z kolei art. 50 ust. 1 o.d.o.p. przewiduje, iż osobie, której dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, przysługuje prawo wniesienia skargi do PUODO w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tym naruszeniu lub otrzymania informacji od administratora. Istota sprawy w kontrolowanym postępowaniu sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do treści ww. przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Cytowany przepis zawiera dwie odrębne przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Są to: wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną albo istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Okoliczności dotyczące innych uzasadnionych przyczyn nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. Należy jednak uznać, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej: "NSA": orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów (vide wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Do uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania należy zakwalifikować takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, iż postępowanie nie mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji merytorycznej (vide M. Karpiuk [red.], P. Krzykowski [red.], A. Skóra [red.], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126, tom II, Warszawa 2020). Postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, gdy wszczęciu stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (vide wyrok NSA z 18 października 2016 r., sygn. akt I FSK 301/15). Podkreślenia wymaga, że organ w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania nie może zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (vide wyroki: NSA z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1268/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Go 695/12). Tak więc postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania ma charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego. Wydanie przez organ administracji publicznej ww. postanowienia poprzedza wyłącznie zbadanie przesłanek uzasadniających dopuszczalność wszczęcia postępowania (vide wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11). W niniejszej sprawie odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z uwagi na przekroczenie, wskazanego w art. 50 ust. 1 o.d.o.p., 30-dniowego terminu do złożenia skargi do PUODO. Bieg tego terminu rozpoczyna się od powzięcia wiadomości o niezgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych lub od otrzymania informacji od administratora o tym naruszeniu. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, iż skarżący 14 listopada 2022 r. powziął wiadomość o nieprawidłowościach w procesie przetwarzania jego danych osobowych. Okoliczność ta wyraźnie wynika z treści skargi skarżącego z 16 grudnia 2022 r. skierowanej do organu: "O zaistniałym incydencie dowiedziałem się w dniu 14 listopada 2022 z pisma od w/w Zespołu, który wezwał mnie do uzupełnienia braków formalnych i zwrócił mi wykonaną kopię dowodu osobistego (...). W dniu 21 listopada 2022 powiadomiłem Zespół o incydencie, a 24 listopada 2022 uzupełniłem braki. Aby ustalić powód naruszenia oraz sprawcę, w dniu 15 listopada 2022 zgłosiłem się do Kierownika Ewidencji, który odbył ze mną rozmowę 22 listopada 2022. Niestety Pani Kierownik nie była w stanie ustalić, kto i kiedy pobrał i skopiował mój dowód osobisty oraz w ilu kopiach". Dopiero w skardze do Sądu na postanowienie PUODO skarżący próbuje wykazać, iż to Kierownik Ewidencji poinformował go 22 listopada 2022 r. o ww. naruszeniu. Jednocześnie w tej samej skardze skarżący przyznał, że od 14 listopada 2022 r., czyli gdy doręczono mu pismo Zespołu z kopią jego dowodu osobistego, rozpoczął "ustalenie stanu faktycznego, czyli naruszenia procesu przetwarzania danych osobowych". Powyższe fragmenty skarg (tak do PUODO, jak i do tutejszego Sądu) jednoznacznie świadczą, iż w dacie doręczenia ww. pisma Zespołu, tj. 14 listopada 2022 r., skarżący miał pełną świadomość zaistnienia nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych w postaci wykonania bez jego zgody kopii jego dokumentu tożsamości i przesłania go Zespołowi. Od tej daty skarżący rozpoczął ustalanie okoliczności i sprawcy tego "incydentu". Skoro organ właściwie przyjął, że bieg 30-dniowego terminu z art. 50 ust. 1 o.d.o.p. rozpoczął się 14 listopada 2022 r., a zakończył 14 grudnia 2022 r., to trafna jest konkluzja PUODO, iż wnosząc skargę 16 grudnia 2022 r. skarżący uchybił temu terminowi. Konsekwencją niezachowania terminu przewidzianego w ww. przepisie jest brak podstaw prawnych do podjęcia procedury ochrony danych osobowych w kontekście skargi z 16 grudnia 2022 r. , co z kolei stanowi przesłankę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Ustalenie - w ramach wstępnego badania treści ww. skargi - wystąpienia przeszkody czyniącej niedopuszczalnym rozpoznanie żądania skarżącego w formie administracyjnoprawnej, implikowało wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.