II SA/Wa 1808/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "Prezes ZUS", "organ", decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku T. B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1051), dalej: "ustawa o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym", przyznał rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Uzasadniając Prezes ZUS wskazał, że prawo do świadczenia uzupełniającego powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Wysokość świadczenia wynosi 466,19 zł miesięcznie i będzie podlegać waloryzacji na zasadach i w terminie wskazanym dla waloryzacji emerytur i rent. Organ nadmienił, że wysokość rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego stanowi dopełnienie pobieranej przez stronę emerytury do wysokości najniższej emerytury. Podkreślił, że kwota emerytury wraz z rodzicielskim świadczeniem uzupełniającym nie może być wyższa od kwoty najniższej emerytury. W przypadku zmiany wysokości emerytury, rodzicielskie świadczenie uzupełniające podlega przeliczeniu z urzędu. Łączna kwota pobieranej emerytury oraz rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie może przekroczyć kwoty najniższej emerytury. Prawo do świadczenia nie przysługuje w przypadku: - ustalenia prawa do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury, - osiągania dochodu, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zapewniającego niezbędne środki utrzymania, - zamieszkiwania za granicą, utraty obywatelstwa polskiego, utraty prawa pobytu lub prawa stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub uznania dalszego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za nielegalny, - tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem odbywania tej kary w systemie dozoru elektronicznego. Prezes ZUS zaznaczył, że o wyżej wymienionych okolicznościach, które wystąpiły po otrzymaniu decyzji, w tym również o osiąganiu dochodu, o którym mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, strona powinna niezwłocznie powiadomić organ rentowy. Organ wskazał, że w przypadku, gdy ustaną okoliczności będące podstawą przyznania świadczenia, prawo do świadczenia ustaje. W sytuacji braku powiadomienia organu o okolicznościach, które mogą skutkować wstrzymaniem świadczenia, wypłacone świadczenia zostaną potraktowane jako nienależnie pobrane. T. B. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...], wnosząc jej o uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 35 k.p.a. w związku z ustawą z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Stwierdziła, że w sprawie doszło do bezczynności Prezesa ZUS, który przez 14 miesięcy od złożenia w dniu [...] kwietnia 2022 r. kompletnego wniosku nie podjął żadnych czynności i nie wydał w terminie decyzji. Dopiero po jej interwencji w maju 2023 r. organ w dniu [...] czerwca 2023 r. wydał decyzję o przyznaniu jej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, wypłacając je tylko za miesiąc czerwiec 2023 r. w wysokości 466,19 zł. Nie dokonał natomiast wypłaty zaległego świadczenia za pozostałe miesiące. Zwróciła uwagę, że przedmiotowa sprawa nie wymagała postępowania dowodowego ani nie była skomplikowana. Decyzję o przyznaniu rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego skarżąca powinna otrzymać w maju 2022 r., ponieważ kompletny wniosek złożyła [...] kwietnia 2022 r., a więc organ decyzję powinien wydać po miesiącu od jego otrzymania. Brak wydania w terminie decyzji skutkował utratą należnego jej świadczenia w wysokości 6.060,47 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że decyzje podejmowane przez Prezesa ZUS na podstawie art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym są decyzjami uznaniowymi. Decyzja wydana na podstawie ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym ma charakter konstytutywny, co oznacza, że skutki prawne wywołuje dopiero od chwili jej wydania. Decyzje konstytutywne tworzą, znoszą lub zmieniają stosunki prawne. W przeciwieństwie do decyzji deklaratoryjnych, wywołują skutki prawne dopiero od chwili ich wydania. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, rodzicielskie świadczenie uzupełniające przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Brak jest zatem możliwości przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego z inną datą niż wskazana w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Skarżąca nie kwestionuje wysokości przyznanego jej świadczenia, jednak uważa, iż świadczenie to powinno zostać jej przyznane od maja 2022 r., tj. po miesiącu od dnia otrzymania kompletnego wniosku. Organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż prawo do przedmiotowego świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Rozstrzygnięcie organu uznać należy za prawidłowe. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 3 ww. ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, nie wcześniej jednak niż od dnia osiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 3 ust. 3, tj. wieku emerytalnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia jest zgodne ze wskazanym wyżej przepisem art. 7 ust. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym oraz wynika z charakteru samej decyzji, która ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji. Co do zasady decyzje konstytutywne wywołują bowiem swoje skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienie przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień. W powołanej wyżej ustawie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o przyznaniu przedmiotowego świadczenia od dnia złożenia wniosku, czy też od daty, w której organ, zgodnie z przepisami procesowymi, winien wydać decyzję administracyjną. Prawo rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego powstaje zatem wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej. Naruszenie przez organ przy rozpatrywaniu wniosku i wydaniu decyzji administracyjnej art. 35 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia terminów przy rozpatrywaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2022 r., skarżąca mogła podnosić w skardze na bezczynność organu w załatwieniu wniosku (po uprzednim złożeniu ponaglenia) służącej do zwalczania nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.