II SA/Wa 1816/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Janusz Walawski, Protokolant specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. skreślił Z. S. z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] w Dzielnicy [...]. Jako podstawę prawną uchwały podano § 6 ust. 1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr 12 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 32 poz. 453 ze zm.) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego Nr 220, poz. 9485 ze zm.) i § 22 ust. 2 pkt. 3, § 22 ust. 5, § 26 ust. 3 oraz § 28 ust 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, co następuje: Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Z. S. została zakwalifikowana i umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. W wyniku weryfikacji dokumentów ustalono, że Z. S. figuruje jako współnajemca lokalu komunalnego przy ul. [...] w Dzielnicy [...] i nie podjęła działań w kierunku rozwiązania umowy najmu ww. lokalu. Wcześniej prawo do tego lokalu posiadali zmarli rodzice. W związku z faktem, że wnioskodawczym na dzień śmierci rodziców była niepełnoletnia decyzją sądu została razem z bratem umieszczona w Domu Dziecka. Po ukończeniu 18 roku życia do dnia dzisiejszego zamieszkuje w mieszkaniu chronionym pozostającym w dyspozycji Ośrodka [...]. W lokalu nr [...] przy ul. [...], o pow. mieszkalnej [...] m2, zamieszkuje tylko brat wnioskodawczym. Badając sytuację mieszkaniową Z. S., pomimo zamieszkiwania w mieszkaniu chronionym, pod uwagę należy wziąć możliwość zamieszkania wnioskodawczyni w lokalu, do którego posiada tytuł prawny. Zamieszkanie Z. S., wraz z bratem nie spowoduje zagęszczenia w tym lokalu. Organ wskazał na zapis § 22 ust. 2 pkt 3 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Z. S. wniosła o uchylenie powyższej uchwały, w drodze wezwania organu do zaprzestania naruszenia prawa, jednakże Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] października 2015 r. żądania tego nie uwzględnił. W tym stanie sprawy, Z. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając uchwale Nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2015 r. naruszenie § 5 ust. 2 pkt 4) Uchwały nr LV1I1/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, poprzez przyjęcie, że sam fakt pozostawania najemcą lokalu spełniającego kryteria powierzchniowe do zamieszkania pozwala na skreślenie danej osoby z listy osób oczekujących na najem lokalu. W konkluzji skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż uzyskała od Zarządu Dzielnicy [...] zakwalifikowanie na liście osób oczekujących na najem lokalu na podstawie § 4 w zw. z § 5 ust. 2 pkt 4) Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, albowiem jest wychowanka Domu Dziecka. Organ zawsze miał wiedzę o mieszkaniu w R. Jej opiekun prawny aneksował umowę najmu lokalu po moich rodzicach w R. (o czym nie wiedziała i o czym bezzwłocznie poinformowała Dzielnicę w 2014 r.). Otrzymała od Dzielnicy informację, że ten fakt nie dyskwalifikuje jej z ubiegania się o najem lokalu oraz, że pozostaje na liście osób oczekujących (pismo z dnia [...] września 2014 r.). Skarżąca stwierdziła, iż poprzez wcześniejsze zakwalifikowanie jej na liście osób oczekujących na najem lokalu została pozbawiona możliwości zamieszkania w lokalu po rodzicach w R., które zajął jej brat. Natomiast zaskarżoną uchwałą pozbawiono jej prawa do lokalu z zasobów W. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały oraz wskazując, iż skarżąca nie uregulowała sprawy najmu lokalu przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest zasadna, jednakże nie w pełni z przyczyn w niej podanych. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się oświadczenie skarżącej, w którym wskazuje, iż w lokalu nr [...] przy ul. [...] zamieszkuje jej brat – T. S. Dalej skarżąca stwierdza, że mieszkanie to ma bardzo mały metraż i nie ma możliwości zamieszkania w nim dwóch dorosłych osób, myślących o założeniu rodziny. Skarżąca legitymuje się także zameldowaniem przy ul. [...]., lecz mieszka gdzie indziej, w tak zwanym "mieszkaniu rotacyjnym" w związku z uprawnieniem do "mieszkania chronionego". Urząd Dzielnicy [...] pismem nr [...] z dnia [...] września 2014 r. poinformował Wydział Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...], że najemcami lokalu mieszkalnego przy nr [...] przy ul. [...] są Z. S. oraz T. S. Z tych okoliczności Zarząd Dzielnicy [....] formułuje wniosek, iż skarżąca oraz jej brat są "współnajemcami" lokalu mieszkalnego przy nr [...] przy ul. [...]. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tak zgromadzony stan faktyczny sprawy jest niepełny i niewystarczający do kategorycznego stwierdzenia, iż skarżąca posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, który zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 3 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, dyskwalifikuje ją do ubiegania się o najem lokalu mieszkalnego z zasobu W. Po pierwsze, organ nie wykazał aby skarżąca legitymowała się umową najmu lokalu przy ul. [...], a tylko umowa najmu albo prawo własności lokalu stanowi tytuł prawny do danego lokalu. W aktach sprawy brak także zaświadczenia Wydziału Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...], wydanego w trybie art. 217 i nast. Kpa, stwierdzającego wstąpienie skarżącej w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] i trwanie tego stosunku. Wyżej wspomniane pismo Urządu Dzielnicy [....] z dnia [...] września 2014 r. zaświadczeniem takim nie jest. Po drugie, art. 691 Kodeksu cywilnego przyznaje prawo do wstąpienia w stosunek najmu danego lokalu każdemu z dzieci zmarłego najemcy, jeżeli w lokalu tym z najemcą zamieszkiwali przed jego śmiercią. Wstąpienie w prawa najmu jednego z dzieci zmarłego najemcy, wyłącza wstąpienie pozostałych. Jeżeli po zmarłym najemcy lokalu mieszkalnego pozostaje kilka osób, które stale mieszkały z nim aż do chwili jego śmierci, to każda z nich wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu i sąd powszechny nie może dokonać wyboru na rzecz jednej z nich, kierując się na przykład stopniem bliskości czy długością okresu wspólnego zamieszkania; jeżeli jednak jedna z tych osób kwestionuje uprawnienia drugiej, to sąd obowiązany jest szczególnie wnikliwie zbadać istnienie przesłanek z art. 691 Kc (zob. wyrok SN z dnia 4 stycznia 1979 r., III CRN 271/78, OSN 1979, nr 9, poz. 178, z glosą J. Klimkowicza, NP 1980, nr 11–12, s. 205; orzeczenie SN z dnia 5 marca 1997 r., II CKN 9/97, niepubl.). Dopuszczalne jest uregulowanie przez sąd sposobu korzystania z lokalu mieszkalnego między współnajemcami, którzy wstąpili w stosunek najmu tego lokalu na podstawie art. 691 Kc, jeżeli w drodze umowy między nimi a wynajmującym nie doszło do podziału takiego lokalu przez stworzenie odrębnych przedmiotów najmu dla każdego z tych współnajemców (porównaj uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1986 r., III CZP 15/86, OSN 1987, nr 2–3, poz. 33, z glosą J. Frąckowiaka, OSP 1988, z. 4, poz. 90). Powyższy problem może zostać także załatwiony w drodze powództwa o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu. Podstawę prawną takiego żądania stanowi art. 189 Kodeksu postepowania cywilnego. Przy czym osoba wymieniona w art. 691 Kc nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa z art. 189 Kpc, jeżeli właściwy organ administracji wydał jej w trybie art. 217 Kpa zaświadczenie potwierdzające, iż wstąpiła ona w stosunek najmu mieszkania po zmarłym najemcy, a strona pozwana nie kwestionuje treści tego dokumentu i jego pochodzenia (uchwała SN z dnia 17 grudnia 1993 r., III CZP 171/93). Natomiast sam fakt legitymowania się zameldowaniem nie stanowi tytułu do lokalu zameldowania. Wspomniany wyżej § 22 ust. 2 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. nakazuje poddanie wnikliwej analizie między innymi tytuł do lokalu mieszkalnego. Zawarte w tej Uchwale zalecenie - poddania spawy wnikliwej analizy, nie zostało zrealizowane przez Zarząd Dzielnicy [...]. Materiał dowodowy niniejszej sprawy jest został zgromadzony pobieżnie z pominięciem ustalenia stanów prawnych i faktycznych istotnych dla wyniku niniejszego postępowania. W tak zgromadzony materiale dowodowym wydanie zaskarżonej uchwały było przedwczesne. Prawo do mieszkania jest jednym z najistotniejszych uprawnień, bez którego nie jest możliwa normalna egzystencja. Dlatego wszelkie sprawy dotyczące praw obywatela do lokalu mieszkalnego powinny zostać wyjaśnione przez organ dogłębnie i w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. W tej sprawie nie ustalono, kto z rodzeństwa wstąpił w prawo najmu po rodzicach lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Zarząd Dzielnicy [...] powinien dokładnie wyjaśnić tę sprawę, żądając wprost od Wydziału Zasobów Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...] odpisu umowy najmu powyższego lokalu, informacji kto w nim faktycznie zamieszkuje, informacji kto opłaca czynsz i ile osób zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, względnie dokonać wglądu w akta przedmiotowego lokalu. Informacje takie pozwoliły by na ukierunkowanie właściwych działań zmierzających do gruntownego i wnikliwego załatwienia niniejszej spawy. Nie sposób lekceważyć tu stwierdzenia skarżącej, iż mieszkanie przy ul. [...] ma bardzo mały metraż i nie ma możliwości zamieszkania w nim dwóch dorosłych osób, myślących o założeniu rodziny. Zauważyć tu należy, iż zarówno skarżąca jak i jej starszy brat, na skutek śmierci rodziców w 2005 r. obydwoje znaleźli się w Domu Dziecka. Ustalić zatem należy czy brat skarżącej, tak samo jak skarżąca ubiegał się o lokal z zasobów W. i czy korzystał (tak samo jak skarżąca) z tzw. "mieszkania chronionego". Warto byłoby także ustalić czego dotyczył aneks umowy najmu przedmiotowego lokalu sporządzony przez opiekuna prawnego skarżącej, o którym mowa w skardze. Dokument ten być może wyjaśni, kto stał się najemcą przedmiotowego lokalu. Reasumując, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawa nie została przez organ wnikliwie rozpatrzona, w sposób który umożliwiał by podjęcie uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszym wyroku nie przesada o wyniku załatwienia niniejszej spawy, a jedynie wskazuje na potrzebą uzupełnienia materiału niezbędnego do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Dlatego Zarząd Dzielnicy [...] ponownie rozpatrzy niniejszą sprawę kierując się wyżej wskazanymi wytycznymi. Mając powyższe na uwadze, ponieważ od daty wydania zaskarżonej uchwały upłynął okres dłuższy niż rok, na podstawie art. 147 § 1 i art. 132 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.