II SA/Wa 182/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku p o s t a n a w i a odrzucić skargę W dniu [...] stycznia 2012 r. R.S. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na, jak wskazał, decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] stwierdzającą brak podstaw do wznowienia postępowania o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu skargi podniósł, że ww. aktem organ uznał, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania w opisanym przedmiocie z uwagi na okoliczność odstąpienia przez skarżącego od zaskarżenia decyzji administracyjnej Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r. do sądu administracyjnego. Skarżący podniósł, że, wbrew twierdzeniom organu, w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. pouczono go, że skarga winna być wniesiona do Prezesa ZUS, a warunek ten został zachowany skoro skarżący złożył do Prezesa ZUS stosowny wniosek z dnia [...] października 2011 r. Nadto, skarżący wskazał, że prawidłowość jego stanowiska wynika również z faktu, że wydana przez Prezesa ZUS wcześniejsza decyzja – z dnia [...] maja 2011 r. – zawierała pouczenie, zgodnie z którym kontrola tej decyzji jest możliwa tylko poprzez złożenie wniosku do Prezesa ZUS, natomiast odwołanie do sądu okręgowego wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych od tejże decyzji nie przysługuje. W dniu [...] stycznia 2012 r. skarga R.S. została przekazana Prezesowi ZUS celem udzielenia odpowiedzi oraz złożenia akt administracyjnych. W udzielonej w dniu [...] stycznia 2012 r. odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie. W pierwszej kolejności organ przedstawił stan faktyczny sprawy i podał, że skarżącemu przyznano świadczenie w drodze wyjątku decyzją z dnia [...] września 2007 r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2009 r. W obydwu przypadkach podstawą do przyznania świadczenia, jak wyjaśnił organ, poza istnieniem szczególnej okoliczności, była wysokość dochodu na osobę w rodzinie, która to wysokość nie spełniała kryterium niezbędnych środków utrzymania. Z kolei, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. organ odmówił przyznania tego świadczenia z uwagi na fakt, że skarżący obecnie posiada już niezbędne środki utrzymania, tzn. ustalona wysokość emerytury jego żony daje na osobę w rodzinie dochód wyższy od najniższej emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił też, że skarżący skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezes ZUS utrzymał powyższą decyzję w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Jednocześnie organ zaznaczył, że mimo, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym skarżącemu środku odwoławczym w postaci skargi wnoszonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, to skarżący, zamiast tego środka, w dniu [...] października 2011 r. wystąpił do organu o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący powołał się przy tym na odmowę przyznania świadczenia w czerwcu 2011 r., a zasadność swojego żądania wywiódł ze znaczącego wzrostu kosztów utrzymania. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wyjaśnił, że z uwagi na treść tego wniosku nie można było zakwalifikować go jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. i z tego powodu organ poinformował o tym fakcie skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., opisując zarówno dotychczasowy przebieg postępowania, jak też wynikające z faktu zakończenia postępowania przeszkody prawne w rozpoznaniu pisma z dnia [...] października jako kolejnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2012 r. skarżący podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w skardze. Zarzucił, że organ nie dochował formalnych warunków pouczenia o środkach zaskarżenia i zamieścił rozbieżne pouczenia w obydwu wydanych decyzjach (z dnia [...] maja i z dnia [...] czerwca 2011 r.). W dalszej części pisma, tak jak w skardze, R.S. przytoczył argumenty świadczące, jego zdaniem, o zasadności przyznania świadczenia w drodze wyjątku wskazując w tym zakresie na swój stan zdrowia potwierdzony dokumentacją medyczną oraz wykazany stan majątkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta – według § 2 powołanego przepisu – sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 – 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1/ decyzje administracyjne; 2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4/ inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wyżej wymienionych przypadkach. Tymczasem przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie była tego typu decyzja, postanowienie, akt, czy czynność, lecz pismo informujące Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. W swej treści pismo to dotyczyło przebiegu uprzednio zakończonego postępowania administracyjnego oraz zawierało informację, że wobec zakończenia postępowania administracyjnego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. pismo skarżącego z dnia [...] października 2011 r. nie może zostać rozpatrzone ani jako środek zaskarżenia służący w toku postępowania administracyjnego, ani też - ze względu na brak istnienia nowych dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji - jako wniosek o wznowienie postępowania. Treść cytowanego wyżej przepisu nie obejmuje skarg na pisma informujące. Skargi tego rodzaju nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach sądową kontrolę (art. 3 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. W takiej sytuacji skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Co więcej, analiza akt sprawy potwierdza, że zarówno pouczenie zamieszczone w decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2011 r., jak i pouczenie zamieszczone w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. były prawidłowe. Z powyższych pouczeń w sposób jednoznaczny wynikało jaki konkretnie środek zaskarżenia przysługuje stronie w toku postępowania administracyjnego (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku decyzji z dnia [...] maja 2011 r.), a jaki już po jego zakończeniu (skarga do sądu administracyjnego w przypadku decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r.). Nadto, pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. w sposób szczegółowy wskazywało na sposób i tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a w konsekwencji oczywistym było, że to decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. może stać się przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, a nie pismo ZUS z dnia [...] grudnia 2011 r. Jednocześnie stwierdzić należy, że, wbrew twierdzeniom skarżącego wyrażonym w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2012 r., pismo z dnia [...] października 2011 r. skierowane do Prezesa ZUS i zatytułowane "Wniosek" nie jest skargą wniesioną za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazuje na to sama treść tego pisma. Po pierwsze, już na wstępie tego pisma skarżący wyraźnie zwraca się do organu o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku. Po drugie, skarżący wyraźnie wskazuje jako podstawę swojego wniosku zmianę okoliczności faktycznych, które nastąpiły od momentu doręczenia decyzji Prezesa ZUS odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku do momentu wniesienia tego pisma. Wyraźnie bowiem stwierdza, że to od dnia doręczenia decyzji doszło do tak znaczącego wzrostu kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, że przy niezmiennej kwocie dochodu przypadającego na członka rodziny koniecznym stało się kolejne wystąpienie o przyznanie świadczenia. Z tego tez powodu skarżący zwraca się do Prezesa ZUS, aby przy rozpatrywaniu obecnie złożonego żądania przyznania świadczenia w drodze wyjątku ocenił sprawę nie tylko przez pryzmat kwoty osiąganego dochodu, ale także uwzględnił aktualny stan zdrowia skarżącego i jego aktualne możliwości płatnicze w zakresie podstawowych kosztów utrzymania. W rezultacie z treści ww. pisma wynika, że intencją skarżącego było wszczęcie nowego postępowania o przyznanie świadczenie w drodze wyjątku, a nie kwestionowanie ostatecznej decyzji wydanej w zakończonym już, w tym przedmiocie, postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo należy wyjaśnić, że odrębną kwestią jest natomiast możliwość wniesienia przez skarżącego skargi na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku objętego pismem z dnia [...] października 2011 r. Skarga taka nie jest bowiem ograniczona żadnym terminem i może być wniesiona w każdym czasie po uprzednim wyczerpaniu przez stronę środków zaskarżenia, o których mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 52 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł jednak badać tej kwestii w niniejszej sprawie z uwagi na odmienny przedmiot zaskarżenia – pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.