II SA/Wa 1827/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Andrzej Góraj (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. J. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny nr [...] Komendanta Centrum Szkolenia Policji w L. z dnia [...] maja 2012 r., 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości. Raportem z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] A. J. zwrócił się do Komendanta Centrum Szkolenia Policji w L. o wliczenie do pracowniczego stażu pracy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. Komendant Centrum Szkolenia Policji w L., działając na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 06 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310), po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, rozkazem personalnym z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmówił zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. do pracowniczego stażu pracy. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. A. J. złożył odwołanie od ww. rozkazu personalnego z dnia [...] maja 2012 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. do pracowniczego stażu pracy. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu ww. sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: K.p.a., rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu ww. rozkazu personalnego organ II instancji wyjaśnił, że zaliczenie policjantowi do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może nastąpić w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310). Wskazał, że unormowania te stanowią odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 06 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od której zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Organ II instancji podniósł, iż w myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Komendant wyjaśnił, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (art. 3 ust. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 2, jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o takiej okoliczności na piśmie. Natomiast z zapisu art. 3 ust. 3 wynika, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Komendant zaznaczył, że pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. nr 24, poz. 133 z późn. zm.), obowiązującej od 31 grudnia 1990 r. i mającej zastosowanie do oceny stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, za domownika mógł być uznany członek rodziny rolnika lub inna osoba pracująca w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyła 16 lat, nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jej główne źródło utrzymania. W kontekście powyższego organ podniósł, że A. J. ukończył 16 lat w dniu [...] maja 1984 r., stąd ewentualne zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego mogło nastąpić po dniu [...] maja 1984 r. Komendant wyjaśnił, że Urząd Gminy N. nie posiada dokumentów potwierdzających pracę funkcjonariusza A. J. w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. i postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Wójt Gminy odmówił funkcjonariuszowi wydania stosownego zaświadczenia. W związku z powyższym organ II instancji wskazał, że w takiej sytuacji należało oprzeć się na przedstawionych przez policjanta zeznaniach świadków. Komendant zaznaczył przy tym, że zeznania te powinny być na tyle wiarygodne, aby można było je potraktować jako równoważne w zakresie wartości dowodowej z informacjami zawartymi w świadectwach służby, czy świadectwach pracy, które co do zasady stanowią podstawowy dowód w takim postępowaniu. Komendant podkreślił, że świadectwa te są uwzględniane jedynie w przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a organy je wydające opierają się na danych z akt osobowych pracowników oraz posiadanych ewidencji. Zwrócono uwagę, że ocena przedstawionych dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu danego okresu do pracowniczego stażu pracy. Dodano, że pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach. Komendant wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie świadkowie stwierdzili, że A. J. pracował w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości G. w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. Zeznali, że praca była wykonywana na stałe, że widywali policjanta w godzinach rannych przy karmieniu trzody chlewnej oraz w godzinach popołudniowych – do późnych godzin nocnych oraz w czasie wolnym od zajęć szkolnych. Jeden ze świadków, który był zatrudniony i większą część dnia przebywał w pracy, w związku z czym nie był w stanie określić, jak często widywał stronę podczas pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, potwierdził jednak, że praca wykonywana przez policjanta miała charakter stały. Organ II instancji uznał ww. zeznania świadków za niewiarygodny dowód potwierdzający świadczenie przez A. J. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r., w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wskazując, że pozostają one w sprzeczności z innymi posiadanymi przez organ dokumentami, w szczególności znajdującymi się w aktach osobowych policjanta i w aktach postępowania administracyjnego. Komendant Główny Policji podał, iż z akt osobowych ww. wynika, że A. J. w latach 1983-1989 uczęszczał do Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w K. oraz Technikum Zawodowego Zespołu Szkół w G. Z zaświadczenia z Urzędu Miasta L. z [...] stycznia 2012 r. wynika, że funkcjonariusz był zameldowany na pobyt stały wspólnie z rodzicami w miejscowości G. [...] gm. N. od [...] czerwca 1968 r. do [...] grudnia 1994 r., zaś w okresie od [...] września 1986 r. do [...] czerwca 1987 r. był zameldowany na pobyt czasowy w miejscowości G. Z ankiety osobowej wynika ponadto, że był on zameldowany na pobyt czasowy w G. w okresie od [...] września 1987 r. do [...] kwietnia 1989 r. Komendant dodał również, że funkcjonariusz w materiałach związanych z przyjęciem do służby w Policji nie przedstawił żadnej dokumentacji o swojej ówczesnej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W szczególności w ankiecie osobowej składanej w związku z przyjęciem do służby w Policji nie podał, że w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. był osobą zatrudnioną lub też praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jego główne źródło utrzymania. W ocenie Komendanta powyższe prowadzi do wniosku, że wymieniony nie wykonywał w ogólne pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, a udzielanej pomocy sam nie traktował jako pracy stałej, co stoi w sprzeczności z zeznaniami świadków twierdzących, że świadczył on pracę "na stałe". Organ odwoławczy ustalił ponadto, w oparciu o dane z akt osobowych policjanta, że funkcjonariusz zamieszkując w miejscowości G. w latach 1983-1986 był uczniem Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w K., a w latach 1986-1989 Technikum Zawodowego Zespołu Szkół w G. W tym czasie uczestniczył w zajęciach szkolnych trwających przeciętnie 5-8 godzin lekcyjnych. Tym samym, zdaniem Komendanta, nie było możliwe aby, wobec konieczności wypełniania obowiązków szkolnych, funkcjonariusz miał możliwość świadczenia pracy w pełnym wymiarze, codziennie w gospodarstwie położonym w miejscowości G., oddalonej od K. o ok. 15 km, a od G. o ok. 50 km. Pomoc rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie mogła więc mieć charakteru stałego. Tym samym, w ocenie organu II instancji, praca, na którą powoływał się funkcjonariusz, była faktycznie pomocą w prowadzeniu gospodarstwa w okresie głównie wakacyjnym, a nie stałą pracą świadczoną z pozycji domownika. W związku z powyższym Komendant Główny Policji stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania ww. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. Pismem z dnia 14 września 2012 r. A. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 77 § 1 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; - art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. oraz od [...] czerwca 1987 r. do [...] września 1988 r. nie została udowodniona na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; - art. 10 K.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji z jakich powodów organ odwoławczy uznał zeznania świadków za niewiarygodne; - art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i ich rodzin, poprzez uznanie, że nie zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki do uznania skarżącego za domownika w rozumieniu tej ustawy; - art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zaliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki do jego zastosowania. W odpowiedzi na ww. skargę organ, uznając, że skarga nie jest zasadna, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowy rozkaz personalny według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinien zostać wyeliminowany z obrotu prawnego, jako wadliwy. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ zasadnie odmówił wiarygodności zeznaniom świadków, potwierdzających fakty podnoszone przez skarżącego. Procedura dotycząca spraw zaliczania do pracowniczego stażu pracy okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nakłada na stronę ubiegającą się o takie zaliczenie obowiązek udowodnienia podnoszonych okoliczności. Strona skarżąca w niniejszym postępowaniu podołała temu obowiązkowi. Powołała świadków, którzy zeznając w sposób spójny, logiczny i wzajemnie się uzupełniający, potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza. W takiej sytuacji organ mógł postąpić w dwojaki sposób. Mógł uwzględnić wniosek strony o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy. Mógł też (co właśnie uczynił) dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Wybierając ten drugi sposób postępowania i dyskredytując zeznania świadków organ winien jednak mieć ku temu zasadne podstawy. Winien więc dysponować innym materiałem dowodowym, który uznałby za wiarygodny, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i przeczące twierdzeniom świadków przez stronę wskazanych. W ocenie tutejszego Sądu, organ odmawiając wiary zeznaniom świadków, nie dysponował materiałem dowodowym, z którego mógłby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami strony. W pierwszej kolejności za nietrafne należało uznać konkluzje organu sprowadzające się do twierdzenia, że całość zeznań świadków jest niezgodna z rzeczywistością, gdyż strona w materiałach składanych do organu na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji nie wspominała o fakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w spornym okresie. Takich informacji strona nie musiała bowiem podawać organowi, gdy starała się o przyjęcie do służby. Fakt wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutował bowiem na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organu w tym zakresie uznać należy za zbyt daleko idące i nie oparte na realnych podstawach. W ocenie tutejszego Sądu, organ nie posiadał też materiału dowodowego, umożliwiającego skuteczne zdyskredytowanie twierdzeń strony i świadków, o wykonywaniu przez funkcjonariusza pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy pobierał naukę w szkole zawodowej w K. Sam bowiem fakt bycia uczniem szkoły ponadpodstawowej nie wyklucza jeszcze możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W sytuacji gdy organ podnosi stanowcze twierdzenia, że nie jest możliwe świadczenie spornej pracy przez ucznia szkoły zawodowej, winien dla takich konkluzji znaleźć oparcie w zebranych dowodach. Takiego materiału dowodowego organ jednakże nie zebrał. Przyjął jedynie a priori, że uczeń szkoły zawodowej, z uwagi na rozmiar obowiązków szkolnych, nie ma możliwości czasowych do tego, aby codziennie i systematycznie wykonywać stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Takie zaś wnioski należy uznać za gołosłowne, gdyż nie zostały poparte żadnymi dowodami. Podstawą dla wysnucia przez organ konkluzji wyrażonych w skarżonym rozkazie personalnym nie mógł być też fakt umiejscowienia szkoły zawodowej w odległości ok. 15 km od miejsca zamieszkania (i umiejscowienia gospodarstwa rolnego). Organ nie wyjaśnił bowiem tego, w jaki sposób strona pokonywała drogę z domu do szkoły i z powrotem (autobusem, rowerem, pieszo). Organ nie wiedząc więc tego, ile czasu codziennie strona poświęcała na drogę do szkoły i drogę powrotną, nie miał wystarczających podstaw ku temu, aby kategorycznie wykluczyć możliwość wykonywania przez funkcjonariusza pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. W świetle powyższego uznać należało, że organ nie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do skutecznego zdyskredytowania zeznań świadków potwierdzających świadczenie przez funkcjonariusza spornej pracy w okresie od [...] maja 1984 r. do [...] września 1986 r. Co zaś się tyczy drugiego okresu, o zaliczenie którego wnosił funkcjonariusz, to w ocenie tutejszego Sądu, organ nie wyjaśnił tego, co strona robiła i gdzie była zameldowana pomiędzy [...] czerwca 1987 r. a [...] września 1987 r. W odniesieniu do tego okresu organ nie powołał bowiem żadnych dowodów, ani nie przedstawił żadnych ustaleń. Organ ustalił jedynie, że w ankiecie osobowej funkcjonariusz wskazał, że był zameldowany na pobyt czasowy w G. w okresie od [...] września 1987 r. do [...] kwietnia 1989 r. Te ustalenia dotyczą jednakże późniejszego okresu i nie obejmują czasu przerwy wakacyjnej w nauce latem 1987 r. Co się tyczy wątpliwości organu co do tego, czy praca strony w gospodarstwie rolnym rodziców była głównym źródłem jej utrzymania, wobec wątpliwości czy praca w tym gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania rodziców skarżącego, to podnieść należy, że w tym zakresie organ również nie przeprowadził żądnego postępowania dowodowego. Stąd powyższe wątpliwości organu nie mogą rzutować na ocenę zasadności wniosku strony. Za trafne należało natomiast uznać wnioski wywiedzione przez organ, że strona nie mogła świadczyć pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie, gdy była zameldowana w G. (odległym od domu o ok. 50 km), gdzie zamieszkiwała w internacie przy technikum. Powyższe fakty świadczą bowiem o tym, że strona mieszkając w takiej odległości od domu mogła co najwyżej odwiedzać rodziców w soboty i niedziele. Nawet zaś przyjmując, że strona pracowała w gospodarstwie podczas tych dwóch dni w tygodniu, to taka praca nie może zostać zakwalifikowana jako wykonywana przez domownika. Nie mogła to być bowiem praca świadczona codziennie i systematycznie. Nadto fakt zamieszkiwania i zameldowania w miejscowości odległej od domu o ok. 50 km świadczy o tym, że centrum życiowe skarżącego znajdowało się w G. To zaś dodatkowo przemawia za przyjęciem, że w tym okresie strona utraciła status domownika w gospodarstwie rolnym rodziców. W związku z powyższym, uznając że skarżony rozkaz personalny narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby uwzględniając ocenę faktyczną i prawną, zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, zbadać zasadność wniosku strony z dnia [...] stycznia 2012 r. ----------------------- 8