II SA/Wa 1829/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, WSA, Stanisław Marek Pietras, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2005 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2005 r., którą odmówił przyznania p. T. W. świadczenia w drodze wyjątku. Odwołując się do dyspozycji art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), Prezes ZUS stwierdził, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie warunki wymienione w przepisie muszą zaistnieć łącznie, podczas gdy p. T. W. nie spełnia warunku całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] czerwca 2005 r. p. T. W. została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy do dnia 31 maja 2006 r. Orzeczenie to, jak wyjaśnił Prezes ZUS, jest dla niego wiążące, same zaś trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. T. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącej, z uwagi na liczne choroby i związane z nimi dolegliwości, jest ona całkowicie niezdolna do pracy. Nadto skarżąca podniosła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, nie ma środków na utrzymanie i leczenie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUSA wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Według art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków niezbędnych do uzyskania emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przepis ten uzależnia przyznanie świadczenia od łącznego spełnienia wszystkich objętych nim przesłanek, których charakter nie jest jednorodny. Prezes ZUS jest uprawniony do oceny, czy zaistniały szczególne przeszkody uniemożliwiające ubezpieczonemu nabycie w normalnym trybie prawa do emerytury lub renty, a także do oceny jego sytuacji materialnej pod względem niezbędnych środków utrzymania. Na zaistnienie każdej z tych przesłanek składają się również zdarzenia i sytuacje niemożliwe do jednoznacznego i wiążącego zdefiniowania, które winny być w uzasadnieniu decyzji omówione i przekonująco ocenione. Inny charakter ma natomiast przesłanka dotycząca niemożliwości podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Prezes ZUS jest nią związany, co oznacza, że nie może przyznać osobie zdolnej choćby częściowo do pracy jakiegokolwiek świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 omawianej ustawy. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdzie tylko w braku przesłanki całkowitej niezdolności do pracy musiały być wydane negatywne dla skarżącej decyzje. Zarówno lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia [...] maja 2005 r. i komisja lekarska ZUS w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2005 r., uznały skarżącą za częściowo niezdolną do pracy do maja 2006 r. Związanie Prezesa ZUS tymi orzeczeniami sprawiło, że niewątpliwie bardzo trudna sytuacja materialna skarżącej nie mogła wpłynąć na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.