II SA/Wa 183/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę M. R. urodzony w dniu [...] lipca 1976 r. starał się o rentę rodzinną w drodze wyjątku. Podaje że zamieszkuje na wsi z matką emerytką, urodzoną w 1943 r., nigdy nie pracował, majątku nie posiada. Powoływał się na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Twierdził, że matka ukrywała fakt jego niedomagania psychicznego. W konkluzji wnosił o przyznanie mu renty rodzinnej po ojcu. Z informacji zawartych w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że M.R. pobierał rentę rodzinną po ojcu H. , zmarłym w dniu [...] maja 1994 r. w wieku 58 lat., od daty śmierci ojca do dnia [...] sierpnia 2000 r., to jest do ukończenia Policealnego Studium Zawodowego. W. [...] października 2000 r. odmówiono renty rodzinnej z powodu częściowej niezdolności do pracy (decyzja z [...] stycznia 2003 r.). Odwołanie od tej decyzji zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Z. (sygn. akt [...]). Okres składkowy i nieskładkowy ojca - H.R. wynosił 37 lat, 11 miesięcy i 27 dni. Z orzeczeń lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że w dniu [...]września 2000 r. (pierwsze orzeczenie) stwierdzono u M.R. częściową niezdolność do pracy do września 2002 r. Data powstania niezdolności do pracy to [...] wrzesień 2000 r., a przyczyną cukrzyca, na którą był leczony od 7 lat (na 4 dawkach insuliny dziennie), zaś badanie w dniu [...] czerwca 2003 r. (drugie orzeczenia) potwierdziło poprzednio orzeczoną przyczynę niezdolności do pracy, z tym, że dopatrzono się jeszcze innej przyczyny - zaburzeń psychicznych związanych z przebiegiem cukrzycy. W wyniku drugiego orzeczenia, stwierdzono częściową niezdolność do pracy do czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...]Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia. W uzasadnieniu podnosił brak przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i nadto wskazywał, że u M. R. stwierdzono jedynie częściową niezdolność do pracy, a nadto otrzymywanie renty socjalnej wyklucza przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że rentę socjalną [...]zł. ma przyznaną jedynie do kwietnia 2004 r., korzysta jeszcze z zasiłku pielęgnacyjnego [...]zł. Twierdził, że nikt go nie chce zatrudnić z uwagi na jego stan zdrowia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] grudnia 2003 r. nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując w uzasadnieniu poprzednią argumentację. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący twierdził, że należy mu przyznać żądane świadczenie. Poza argumentami przywołanymi w prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosi, że biegli sądowi w jego sprawie przed Sądem Okręgowym w Z. (sygn. akt [...]) kwestionowali orzeczenie lekarza orzecznika oraz wskazywał na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2001 r. Opinia biegłych sądowych z marca 2002 r. i ich opinia uzupełniająca wyklucza aby uznać, że w okresie od [...] września 2000 r. do [...] września 2001 r. powód (tu skarżący) był niezdolny do pracy. Jednakże biegli ci w uzasadnieniu tych opinii uważają, iż uzasadnienie orzeczenia o stanie zdrowia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2000 r. jest niezasadne, brak w nim bowiem całościowej oceny stanu zdrowia M.R. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2001 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o stopniu niepełnosprawności określa u M.R. miarkowany stopień niepełnosprawności o charakterze okresowym do kwietnia 2004 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się do 1993 r. i od tego roku istnieje niepełnosprawność (inwalidztwo). Według tego orzeczenia M.R. wymaga okresowo opieki osób drugich. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślał, że orzeczono wobec M. R. jedynie częściową niezdolność do pracy, zaś i otrzymywanie renty socjalnej i łączny dochód w rodzinie przekraczający 720 zł., stanowią okoliczności wyłączające zastosowanie w tej sprawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na rozprawie skarżący dodatkowo wyjaśnił, że od maja 2004 r. nie otrzymuje świadczenia socjalnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, utrzymuje się z emerytury matki ([...]zł. netto) i okazał orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z [...] maja 2004 r., określające wobec niego lekki stopień niepełnosprawności na okres do maja 2006 r. Pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na rozprawie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko, podnosząc, że lekki stopień niepełnosprawności umożliwia świadczenie pracy i ponadto dochód w rodzinie skarżącego przekracza najniższa emeryturę, co wyklucza przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Decyzja podjęta przez organ w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku jest decyzja uznaniową. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]września 2003 r. i z dnia [...] grudnia 2003 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie. Podnoszone w skardze zarzuty w zakresie wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są chybione. Porównując daty obu orzeczeń lekarza orzecznika ([...]wrzesień 2000 r. i[...]czerwca 2003 r.) z datą opinii biegłych sądowych (marzec 2002 r.) należy uznać, że w drugim orzeczeniu lekarz orzecznik wskazuje obok cukrzycy na inne przyczyny częściowej niezdolności do pracy, tak więc w orzeczeniu swoim nawiązuje do kwestii poruszonej w opinii biegłych sądowych. Nadto biegli sądowi, biegli orzekający o stopniu niepełnosprawności skarżącego (orzeczenia z [...] lutego 2001 r. i z [...] maja 2004 r.), podobnie jak i lekarz orzecznik wskazywali na większe lub mniejsze ograniczenia zdolności M. R.do pracy, nie twierdzili jednak, że jest on do pracy całkowicie niezdolny. Istotnie są między tymi orzeczeniami pewne rozbieżności co do daty powstania niezdolności do pracy, lecz nie co do istoty ( tu skarżący jest niezdolny do pracy częściowo). Jak już wspomniano z porównania daty ostatniego orzeczenia lekarza orzecznika z datą opinii biegłych sądowych, czy pierwszym tu przytoczonym orzeczeniem o niepełnosprawności dobitnie wynika, że orzeczenie lekarza orzecznika z [...] czerwca 2003 r. na które powołują się obie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest tu najpełniejsze. Nadto sam skarżący w odwołaniu nie twierdzi, że jest całkowicie niezdolny do pracy, a jedynie, że z jego stanem zdrowia nikt go nie chce zatrudnić. Nadto organ wydając zaskarżone decyzje wyraźnie wskazywał, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego przekracza najniższą emeryturę, co wyklucza przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Tak więc istnieją dwie przyczyny dla których Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia i w tej materii Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela to stanowisko. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.