II SA/Wa 1836/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska Ewa Grochowska-Jung Protokolant Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] orzekającą o utracie przez H. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem 18 czerwca 2009 r. Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: H. G. w dniu 31 grudnia 2004 r. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna i na mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] uzyskał z dniem 31 grudnia 2004 r. status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Bezrobotnemu H. G. wyznaczono termin obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy na dzień 18 czerwca 2009 r., w którym wymieniony nie stawił się i nie powiadomił w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W związku z powyższym Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. orzekł o utracie przez H. G. statusu osoby bezrobotnej z dniem 18 czerwca 2009 r. Od powyższej decyzji H. G. złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przywrócenie statusu bezrobotnego. Uzasadniając wniesiony środek zaskarżenia odwołujący się podniósł, iż od dnia 15 czerwca 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i w dniu 18 czerwca 2009 r. poddał się badaniom lekarskim, które zostały powtórzone w dniu 24 czerwca 2009 r. Ponadto w tym czasie na odwołującym się spoczywał obowiązek opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, zaś nieprzewidziane wydarzenia nie pozwoliły mu na podejmowanie ważnych decyzji. Do odwołania zainteresowany dołączył m.in. kserokopie dokumentów potwierdzających odbycie badań laboratoryjnych w dniu 18 i 24 czerwca 2009 r. oraz zwolnienie lekarskie na okres od 15 do 17 czerwca 2009 r. Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętej decyzji podniósł, iż bezrobotny H. G. w dniu pierwszej rejestracji oraz ponownie w dniu 16 stycznia 2006 r. i w dniu 24 lutego 2009 r. został pouczony o obowiązkach bezrobotnego wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym o obowiązku zgłaszania się do powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach. Fakt ten potwierdził składając własnoręczny podpis na druku "Informacja dla osób zgłaszających się do rejestracji" oraz na karcie rejestracyjnej bezrobotnego (część C karty - Oświadczenie bezrobotnego). W informacji, o której mowa powyżej zawarto również pouczenie, iż zgodnie z art. 33 ust. 4 powołanej ustawy, utrata statusu osoby bezrobotnej następuje w przypadku niestawienia się w terminie wyznaczonym przez Urząd Pracy i niepowiadomienia w ciągu 7 dni od tej daty o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa (utrata statusu następuje na okres 3 miesięcy). Nie ulega zatem wątpliwości, iż H. G. był świadomy ciążących na nim obowiązków oraz konsekwencji wynikających z ich niewypełnienia. Pomimo tego H. G. nie stawił się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym dniu – 18 czerwca 2009 r. W dniu 8 sierpnia 2009 r. do Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęło uzupełnienie odwołania ww. strony, w którym zainteresowany podniósł, iż następnego dnia po dniu obowiązkowej wizyty, tj. 19 czerwca 2009 r. stawił się w Urzędzie Pracy [...] i odebrał skierowanie do pracy Nr [...]. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach część C skierowania, na której widnieje podpis bezrobotnego oraz data 19 czerwca 2009 r. W piśmie tym bezrobotny m.in. stwierdził, iż " (...) nie 18 a 19 czerwca 2009 r. jest tą właściwą datą i terminem stawienia się w urzędzie pracy (...)". Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, terminy stawiennictwa wyznacza Urząd Pracy, a nie bezrobotny. W niniejszej zaś sprawie nie ma wątpliwości, iż datę obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy wyznaczono stronie na dzień 18 czerwca 2009 r. Zaś w myśl art. 33 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy, właściwy organ wydaje decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego, gdy bezrobotny nie zgłosi się w wyznaczonym terminie i: 1) w ogóle nie powiadomi o przyczynie nieobecności, 2) uczyni to po upływie wskazanego terminu, 3) podana przyczyna nieobecności nie może być uznana za uzasadnioną. H. G. nie powiadomił Urzędu Pracy w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w dniu 18 czerwca 2009 r. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2009 r. wymieniony uznał, że skoro pośrednik pracy w dniu 19 czerwca 2009 r. wydał mu skierowanie do pracy, to niestawiennictwo w dniu poprzednim zostało usprawiedliwione. Jednakże sam fakt stawienia się bezrobotnego w dniu 19 czerwca 2009 r. i otrzymania skierowania do pracy nie oznacza że nieobecność w dniu poprzednim została usprawiedliwiona. Absolutnie konieczne jest poinformowanie przez bezrobotnego z jakich przyczyn nie stawił się w Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i podanie uzasadnionej przyczyny swojej nieobecności. Pośrednik pracy, do którego udał się H. G., nie mógł odmówić bezrobotnemu wydania skierowania, gdyż ten w dniu 19 czerwca 2009 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] (posiadał status bezrobotnego), a w związku z tym mógł korzystać z oferowanych przez ten Urząd usług. Wojewoda [...] wskazał także, iż zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, H. G. miał 7 dni na powiadomienie Urzędu Pracy o przyczynie swojej nieobecności. Nie uczynił tego w dniu 19 czerwca 2009 r., kiedy to odbierał skierowanie do pracy, jednakże, zgodnie z powołaną ustawą, miał na to czas do dnia 25 czerwca 2009 r. Natomiast H. G. powiadomił Urząd Pracy o przyczynach swojej nieobecności w dniu obowiązkowej wizyty w Urzędzie (18 czerwca 2009 r.) dopiero w odwołaniu od decyzji pozbawiającej go statusu bezrobotnego. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż bezrobotny nie dochował terminu określonego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (7 dni od daty niestawiennictwa). Organ odwoławczy dodał, iż rejestracja w powiatowym urzędzie pracy ma charakter dobrowolny, jednakże osoba, która zarejestruje się jako bezrobotna musi mieć świadomość, iż posiadanie statusu bezrobotnego wiąże się z przyznaniem pewnych uprawnień takich jak ubezpieczenie społeczne dla bezrobotnych, czy też możliwość korzystania z usług rynku pracy oferowanych przez publiczne służby zatrudnienia, w tym uczestniczenia w stażach i szkoleniach, ale i nałożeniem na taką osobę pewnych obowiązków. Nie wystarczy samo zapoznanie się z treścią tych obowiązków ale, co leży w interesie samego bezrobotnego, dołożenie wszelkich starań, by były one należycie wykonywane. Zaniedbywanie ciążących na bezrobotnym obowiązków skutkuje bowiem pozbawieniem statusu bezrobotnego, a co za tym idzie utratą wiążących się z tym statusem uprawnień. W okresie rejestracji w Urzędzie Pracy [...] H. G. kilkakrotnie był pouczany o ciążących na nim obowiązkach związanych z posiadaniem statusu bezrobotnego. Zatem H. G. wiedział, iż niestawiennictwo w dniu wyznaczonym przez Urząd Pracy musi być usprawiedliwione w odpowiednim terminie. Decyzja Wojewody [...] z dnia 31 sierpnia 2009 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez H. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wystąpił o jej zmianę poprzez uwzględnienie odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2009 r. i przywrócenie statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu skargi H. G. zarzucił organowi odwoławczemu wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Skarżący stwierdził, że usprawiedliwił na wizycie w dniu 19 czerwca 2009 r. swoją nieobecność poprzedniego dnia, a zatem nie można przyjmować, iż nie stawił się w Urzędzie Pracy w terminie 7 dni, ani nie powiadomił o swojej nieobecności. Skoro bowiem wydano skarżącemu skierowanie do pracy, to miał on podstawy przyjąć, iż jego usprawiedliwienie ustne zostało przyjęte. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, iż zostało mu wystawione ubezpieczenie zdrowotne ważne do dnia 28 sierpnia 2009 r., gdyż termin ważności był ściśle związany i upływał z dniem obowiązkowej wizyty w Urzędzie Pracy. Zdaniem skarżącego, usprawiedliwił on swoją nieobecność względami zdrowotnymi oraz koniecznością sprawowania opieki nad zamieszkującą wraz z nim osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, uznał zarzuty skargi za bezzasadne oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem organy orzekające obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów procesowych, co mogło mieć wpływ na końcowy wynik sprawy. Bezrobotny, jak stanowi przepis art. 33 ust. 3 zdanie 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne, oprócz prawidłowego stosowania i właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, winny przestrzegać również reguł postępowania. Obowiązane są w szczególności respektować zasady ogólne postępowania administracyjnego. Z zawartej w przepisie art. 9 k.p.a. zasady udzielania informacji wynika, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe zasady niewątpliwie nie były respektowane w postępowaniu prowadzonym przez organ I Instancji, jak też wady tego typu nie powinny być obojętne organowi odwoławczemu, który nie wyjaśnił wnikliwie wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył przepis art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent [...] umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych przez organ materiałów i dowodów przed wydaniem decyzji w sprawie. Tym samym strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia się, co do faktu samego niestawiennictwa w wyznaczonym dniu wizyty w Urzędzie Pracy, jak też wskazania przyczyn nieobecności w tym dniu w wymaganym prawem terminie oraz w jakiej formie to nastąpiło. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie z własnej winy o powodach niestawiennictwa w dniu 18 czerwca 2009 r. w Urzędzie Pracy wspomniał dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji, co podkreślił organ odwoławczy. Zwrócić ponadto należy uwagę, iż skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedłożył organowi kserokopie dokumentów stwierdzających, iż od 15 do 17 czerwca 2009 r. wymieniony przebywał na zwolnieniu lekarskim, a także, że w dniu 18 czerwca 2009 r. poddał się badaniom w laboratoriach: biochemicznym, analitycznym, hematologicznym w [...]. Podniósł, że nie tylko stan jego zdrowia nie pozwolił w tym dniu stawić się na wizytę w Urzędzie Pracy, a też potrzeba sprawowania opieki nad niepełnosprawnym 80 letnim domownikiem. Faktem także jest, iż skarżący w dniu 19 czerwca 2009 r. stawił się w Urzędzie Pracy i uzyskał skierowanie do pracy. Jak twierdzi skarżący w uzasadnieniu skargi, to właśnie wówczas poinformował pracownika urzędu o przyczynach niestawiennictwa w dniu poprzednim. Nie można stracić z pola widzenia, że twierdzenia skarżącego nie są gołosłowne lecz zostały poparte konkretnymi dowodami. Zatem organ odwoławczy, dysponując ww. informacjami, w pierwszej kolejności powinien wnikliwie ustalić, czy w istocie skarżący w dniu 19 czerwca 2009 r. poinformował ustnie pracownika Urzędu Pracy wystawiającego mu skierowanie do pracy o przyczynach nieobecności w urzędzie w dniu poprzednim. Biorąc pod uwagę, że przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...) nie zastrzega formy pisemnej dla uzasadnienia przyczyny niestawiennictwa, to w przypadku złożenia przez bezrobotnego ustnego "usprawiedliwienia" nic nie stoi na przeszkodzie w utrwaleniu oświadczenia strony w formie notatki służbowej lub przewidzianej w art. 67 k.p.a. Bezrobotny stawiając się w urzędzie ma prawo domniemywać, iż urzędnik załatwiający jego sprawę uczyni to w sposób kompleksowy, a nie wybiórczy. Zatem wystawienie skarżącemu skierowania do pracy mogło wymienionego utwierdzić w przekonaniu, iż kwestia usprawiedliwienia nieobecności w dniu poprzednim została już wyjaśniona. Ponadto wnikliwego zbadania wymagały okoliczności, na które powoływał się skarżący w odwołaniu. W dniach poprzedzających termin wizyty w Urzędzie Pracy skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim oraz poddał się trzem kolejnym badaniom laboratoryjnym w dniu 18 czerwca 2009 r. i jeszcze w tym dniu, jak twierdzi, musiał dokonać niezbędnych czynności przy osobie niepełnosprawnej. To z kolei mogło uzasadniać niezawinione niestawiennictwo skarżącego w terminie wyznaczonym na wizytę w Urzędzie Pracy. Bez wyjaśnienia powyższych wątpliwości orzekanie w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej stało się przedwczesne. Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający będzie obowiązany wziąć powyższe rozważania Sądu pod uwagę. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.