II SA/Wa 1838/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant starszy specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." – utrzymano w mocy orzeczenie Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z [...] lipca 2024 r. o ustaleniu dla [...] D. K. zwanego dalej "Oficerem", prawa do świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres 1 roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości 7952 zł, wobec pobierania przezeń - na uprzednio zajmowanym stanowisku służbowym - wynagrodzenia zasadniczego w kwocie 7100 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Oficera zwolniono z zawodowej służby wojskowej [...] czerwca 2024 r. – na mocy rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] maja 2024 r., - [...] lipca 2024 r. Oficer przedłożył do organu I. instancji wniosek o wypłatę świadczenia, o którym mowa w art. 459 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze. zm.) - przysługującego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, - wobec wniesienia odwołania od wydanego w I. instancji orzeczenia, sprawę rozpatrywano ponownie, - zgodnie z art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej żołnierzowi przysługuje - przez okres 1 roku po zwolnieniu - wypłacane co miesiąc świadczenie - w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, - wedle art. 460 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, świadczenie przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej 15 lat, - w myśl natomiast art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, w razie wypowiedzenia przez żołnierza zawodowego stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska służbowego o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, podstawę wymiaru należności, o których mowa w 459 pkt 1 ustala się, przyjmując uposażenie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, - jest poza sporem, że Oficer spełnia kryteria nabycia prawa do świadczenia - ze względu na ponad 15-letni staż nieprzerwanej służby wojskowej, - z dokumentacji sprawy wynika, że Oficer: - do [...] grudnia 2023 r. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku zaszeregowanym do grupy uposażenia [...]; - z dniem [...] grudnia 2023 r. wyznaczono go - zaś [...] grudnia 2023 r. objął obowiązki - na stanowisku o wyższej grupie uposażenia - [...], - wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej Oficera zarejestrowano [...] marca 2024 r., - powyższe zestawienie dat objęcia obowiązków i złożenia wypowiedzenia jednoznacznie wskazuje, że wobec Oficera należy zastosować art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny - czego ten nie kwestionował, - w razie stwierdzenia przesłanek do zastosowania cytowanego przepisu, wojskowy organ emerytalny - ustalając wysokość świadczenia - winien uwzględnić uposażenie, które przysługiwało żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym - w dacie zajmowania tego stanowiska, zgodnie z grupą uposażenia, określoną odrębnymi przepisami, - art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny jest tożsamy z regulacją w poprzednio obowiązującym art. 97a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 536), zwanej dalej "ustawa pragmatyczną"; ustawodawca utrzymał zatem w nowych przepisach regulację, którą ograniczono wysokość świadczenia do kwoty uposażenia, przysługującego na poprzednim stanowisku służbowym, - tym samym - ustalając wysokość spornego świadczenia - organ prawidłowo uwzględnił stawkę uposażenia 7100 zł - wynikającą z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 marca 2023 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. poz. 608), zwanego dalej "rozporządzeniem o uposażeniu 2023" - obowiązującą w trakcie pełnienia służby przez Oficera na poprzednim stanowisku służbowym, - bezzasadne jest zatem żądanie Oficera przyjęcia stawki uposażenia, wynoszącej 8 700 zł - obowiązującej w dacie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, - gdyby ustawodawca chciał uwzględnić zmiany w wysokości uposażenia, art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, zawierałaby analogiczną normę jak ta, zamieszczona w jej art. 450 - gdzie uregulowano kwestie wysokości uposażenia żołnierzy zawodowych, pozostających w okresie pozostawania w dyspozycji albo w okresie urlopu; przedmiotowy przepis stanowi, że ta grupa żołnierzy zawodowych otrzymuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość; w art. 461 takiego zapisu nie ma, - przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2023 r. (sygn. akt III OSK 2549/21, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), w którym stwierdzono, że - "uposażenie należne na poprzednio zajmowanym stanowisku" - w rozumieniu art. 97a ustawy pragmatycznej (obecnie art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny) – jest tożsame z tym, do którego konkretny żołnierz miał prawo w ostatnim dniu przed objęciem stanowiska wyższego, - nie jest również zasadny zarzut odwołania dotyczący nie uwzględnienia 15% dodatku za długoletnią służbę wojskową; wysokość dodatku za długoletnią służbę ustalono bowiem prawidłowo; znajduje to również potwierdzenie w pkt. 4 zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierza zawodowego do celów zaopatrzenia emerytalno-rentowego - należności pieniężne wypłacone żołnierzowi, wskazanych w art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny; potwierdza to ocena, wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 5021/21 – dostępny w CBOSA); w jego uzasadnieniu stwierdzono, że świadczenie w razie zaistnienia przesłanek, wynikających z art. 97a ustawy pragmatycznej, ustalane jest w wysokości uposażenia, a więc uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia należnego żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku; oznacza to, że świadczenie to składa się z uposażenia zasadniczego w wysokości przysługującej (wypłacanej) żołnierzowi na tym stanowisku oraz z dodatków w wysokości otrzymywanej przez żołnierza (wypłacanej) na tym stanowisku, - należy mieć także na uwadze wykładnię art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, prezentowaną w innych wyrokach sądów administracyjnych (wskazano sygnatury orzeczeń), - odnosząc się do przywołanego przez Oficera wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2024 r. (sygn. akt III OSK 3986/21 – dostępny w CBOSA) podkreślono, że wydano go co do innych świadczeń pieniężnych, wynikających z art. 95 ustawy pragmatycznej - ustalenia i wypłaty odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W skardze zarzucono wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego: - art. 461 w zw. z art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, przez jego błędną wykładnię; mylnie przyjęto, że "uposażanie należne żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym" oznacza to, które przysługiwało na poprzednio zajmowanym stanowisku i faktycznie mu wypłacono; "uposażaniem należnym żołnierzowi na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym" jest tymczasem to, określone według grupy uposażania, do której przypisano uprzednio zajmowane stanowisko służbowe, lecz ustalone według stawek, obowiązujących w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, - art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), w zw. z art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny i rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2024 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. poz. 222), zwanym dalej "rozporządzeniem o uposażeniu 2024", - art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny, w zw. z rozporządzeniem o uposażeniu 2023 - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Spowodowało to przyznanie świadczenia w zaniżonej wysokości. W szerszym uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W trakcie rozprawy (k. 54) pełnomocnik organu zwracał uwagę, że świadczenie jest wypłacane na wniosek żołnierza, który może go złożyć w przeciągu 3 lat. Gdyby przyjąć, że podstawą ustalenia jego wysokości jest uposażenie należne w innym czasie – niż, gdy pełnił niższe stanowisko - problemem byłoby określenie, jakie stawki uposażenia przyjąć - wobec terminu złożenia wniosku. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydając kwestionowane orzeczenie naruszono przepisy prawa materialnego, zakreślające reguły ustalania wysokości przysługującego zwalnianemu ze służby zawodowej żołnierzowi świadczenia. Miało to istotny wpływ na wynik sprawy. W następstwie tego utrzymano bowiem w mocy decyzję, w której jego wysokości nie określono prawidłowo. W sprawie nie są w istocie sporne jej okoliczności faktyczne - daty, gdy Oficer objął stanowisko, gdzie przysługiwało mu wyższe uposażenie oraz złożenia przezeń wniosku o zwolnienie (okoliczności już powołane za organem). Nie budzi też wątpliwości potrzeba zastosowania w danym przypadku przepisu w brzmieniu określonym art. 461 ustawy o obronie Ojczyzny (także przywołany uprzednio). Spór dotyczy zaś kwestii, jak rozumieć należy znaczenie danej regulacji - w kontekście obliczenia wysokości przysługującego Oficerowi świadczenia. Zdaniem organu, wysokość świadczenia należy określić na podstawie kwoty uposażenia miesięcznego, pobieranego przez Oficera na uprzednio zajmowanym stanowisku (wedle tabeli w rozporządzeniu o uposażeniu 2023), przy uwzględnieniu ówczesnego stażu służby. Wedle skarżącego zaś, należy wziąć pod uwagę uposażenie, jakie przysługiwałoby mu na dzień zwolnienia ze służby - gdyby nie objął wyższego stanowiska (tabela z rozporządzenia o uposażeniu 2024) oraz staż na dzień odejścia. Stanowisko skargi jest słuszne. Sąd w tym składzie podziela w pełni pogląd, wyrażony w przywołanym wcześniej wyroku o sygn. akt III OSK 3986/21. Wskazano tam trafnie, że bezpodstawne jest utożsamienie użytego w art. 461 pojęcia uposażenia "należnego" z "pobieranym". Określenia te, także w języku potocznym nie mają tożsamego znaczenia. W realiach zaś rozpoznawanej sprawy – w kontekście odkodowania treści normatywnej przepisu - ich zamienne zastosowanie prowadziłoby do skutków, jakie nie sposób, aby racjonalny prawodawca zakładał. Otóż, gdyby za trafną przyjąć prezentowaną przez organ koncepcję rozumienia art. 461, oznaczałoby to, że - z woli prawodawcy - żołnierze zawodowi, którzy objęli wyższe stanowisko - opuścili zaś służbę przed upływem jednego roku - znajdowaliby się w gorszej sytuacji niż gdyby nie uzyskali żadnego awansu w kontekście grupy uposażenia. Traciliby także świadczenia, pozostające w związku z ogólnym stażem służby. Mając na względzie funkcjonującą od wielu lat praktykę podwyższanie stawek uposażeń w tabelach dla poszczególnych grup - co pozostaje także w związku z ich waloryzacją wobec inflacji – żołnierze odchodzący ze służby - po uzyskaniu awansu lecz przed upływem roku - otrzymywaliby świadczenie w niższej wysokości niż gdyby pozostawali na uprzednio zajmowanym stanowisku. Intencji wywołania tego rodzaju skutków daną regulacją nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy. Ratio legis ustanowienia danych przepisów mogło być bowiem wyłącznie przeciwdziałanie zjawisku awansowania żołnierzy zawodowych bezpośrednio przed odejściem ze służby - w celu zapewnienia im wyższych świadczeń z tym związanych. Nie sposób zaś przypisywać prawodawcy woli niejako "ukarania" tych z nich, którzy - po uzyskaniu wyższego uposażenia - postanowili opuścić służbę przed upływem jednego roku. Taki zaś skutek wynikałby z art. 461, przy przyjęciu za trafną wykładnie, opartej na założeniu, jakoby prawodawca - posługując się pojęciem "należne" uposażenie - miał na uwadze w istocie "otrzymywane". Oceny tej nie mogą podważać przywoływane przez organ względy prostej wykładni językowo-logicznej - przez odwołanie się do konstrukcji zastosowanej w art. 450 ust. 1 in fine ustawy obronie Ojczyzny – przy rozumowaniu a contrario. Prawodawca przesądził tam wprost o powinności uwzględnienia ogólnych reguł wpływających na wysokość uposażenia żołnierzy w okresie, gdy nie pełnią oni służby na konkretnym stanowisku. Otóż, nie sposób bowiem dopatrzyć się logicznych racji - przy uwzględnieniu powszechnie akceptowanego społecznie systemu aksjologicznego, którym musiał kierować się prawodawca - przemawiających za tym, że pominięcie analogicznego doprecyzowania w kolejnym przepisie wynikało w istocie z konkretnej intencji. Należy więc przyjąć, że stosowna różnica (pominięcie) stanowi w istocie efekt niekonsekwencji przy formułowaniu przepisów ustawy, bądź że - w ocenie prawodawcy, co do żołnierzy odchodzących ze służby po awansowaniu - kwestia ta nie może budzić wątpliwości - przez wzgląd na faktyczne następstwa, jakie niosłoby przyjęcia odmiennego rozumienia (powołane już ewentualne skutki sankcyjne, wykraczające poza utratę korzyści wynikających z awansowania). Za trafnością stanowiska organu, nie przemawia także podniesiony na rozprawie argument. Skoro z woli prawodawcy świadczenie pozostaje w związku z odejściem ze służby (tak art. 459 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny) to - mimo, że wypłacane jest na wniosek - kluczowe oznaczenie musi mieć data zwolnienia. Wysokość świadczenia należy więc określać wedle stawek uposażenia, należnego żołnierzowi na uprzednio zajmowanym stanowisku lecz przy uwzględnieniu daty zwolnienia ze służby. Sąd w tym składzie nie podziela natomiast odmiennych poglądów, wyrażonych w powołanych przez organ orzeczeniach. Jak wskazano za trafne uważa stanowisko sformułowane w wyroku o sygn. akt III OSK 3986/21. Pomimo, że orzeczenie to dotyczyło innego spośród świadczeń, należnych żołnierzowi zawodowemu zwalnianemu ze służby (ekwiwalent za urlop), wyrażone tam stanowisko, co do właściwego porozumienia treści normatywnej art 461 ustawy o obronie Ojczyzny, wypada podzielić - jako przekonywająco uzasadnione. Trzeba przy tym odnotować, że analogiczny pogląd prezentowany jest także aktualnie w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie (tak nieprawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Wa1292/24 - dostępny w CBOSA). Zasadnie więc wskazano w skardze, że - ustalając wysokość świadczenia wedle stawek uposażenia określonych przepisem rozporządzenia o uposażeniu 2023 - naruszono daną regulację, przez bezzasadne zastosowanie. Uchybiono również treści rozporządzenia o uposażeniu 2024 - przez pominięcie przepisów danego aktu. Bezzasadny był natomiast zarzut skargi naruszenia stosownych reguł Konstytucji RP, co nie ma jednak znaczenia w kontekście rozstrzygnięcia w danej sprawie. Sąd - nie będąc związany wnioskami skargi - uchylił orzeczenia organów obu instancji, jako dotknięte tą samą wadliwością – mylnie wyłożono treść normatywną, mającego w sprawie zastosowanie przepisu. Sprawę należy zatem rozpoznać ponownie - przy zastosowaniu właściwych reguł. Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.