II SA/Wa 1839/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-21
Skład orzekający: Janusz Walawski, Łukasz Krzycki, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana stanu prawnego w zakresie kwalifikacji medycznych do służby w Policji, dotycząca wad wzroku, może prowadzić do zmiany kategorii zdolności do służby funkcjonariusza, który posiadał wadę wzroku już w momencie przyjmowania do służby i był wówczas kwalifikowany do wyższej kategorii?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana stanu prawnego ma decydujące znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy. Nawet jeśli wada wzroku istniała od początku służby i była wcześniej kwalifikowana do kategorii A, nowe przepisy, w tym § 9 pkt 1 załącznika do rozporządzenia z 11 października 2018 r., jednoznacznie kwalifikują zaburzone widzenie obuoczne do kategorii B (zdolny do służby z ograniczeniem), co oznacza niezdolność do posługiwania się bronią palną. Organy nie miały możliwości decyzyjnej wbrew obowiązującym przepisom, a ochrona praw nabytych nie może prowadzić do obowiązku wydania decyzji sprzecznej z prawem.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji z 12-letnim stażem, został uznany przez Rejonową Komisję Lekarską (PRKL) za zdolnego do służby z ograniczeniem (kat. B) i trwale niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku z przeciwwskazaniem do pracy z bronią palną, z powodu rozpoznania braku widzenia obuocznego. Komendant Powiatowy Policji odwołał się od tej decyzji, wskazując na sprzeczne wcześniejsze orzeczenia, które kwalifikowały skarżącego do kategorii A. Centralna Komisja Lekarska (CKL) utrzymała w mocy orzeczenie PRKL. Skarżący zaskarżył orzeczenie CKL, argumentując naruszenie zasady ochrony praw nabytych, błędne zastosowanie przepisów oraz brak uwzględnienia charakteru służby i pozytywnych wyników w posługiwaniu się bronią.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby oddala skargę
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. [...] Rejonowa Komisja Lekarska w [...] (zwana dalej: "PRKL") orzeczeniem z [...] marca 2019r. [...] uznała A. G. (zwany dalej: "Skarżącym") za zdolnego do służby z ograniczeniem w Policji (kat. B), trwale niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku. Orzekła ponadto przeciwskazania do pracy z bronią palną, z uwagi na rozpoznanie po analizie dokumentacji orzeczniczo-medycznej, badania własnego choroby – "brak widzenia obuocznego" (H 51.9).
W podstawie prawnej powołano m.in. art. 33 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej (Dz.U. z 2019r., poz. 345, zwana dalej: "u.k.l.") i § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 11 października 2018r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz.U. poz. 2035, zwane dalej: "Rozporządzeniem").
W uzasadnieniu wskazano, że wrodzony brak widzenia obuocznego potwierdził konsultujący okulista [...] marca 2019r. oraz orzeczenie lekarza profilaktyka z: [...] listopada 2018r. nr [...], [...] stycznia 2019r. nr [...] Powoduje to, że Skarżącego należy zakwalifikować do Kategorii B – przeciwskazana praca z bronią palną, choć funkcjonariusz jest zdolny do służby z ograniczeniem i trwale niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku, przeciwskazana praca z bronią palną. Dodatkowo PRKL wskazała, że rozpoznane schorzenie i warunki służby opisane w charakterystyce z jej przebiegu nie spełniają wymogów z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 29 września 2005r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U Nr 206, poz. 1723).
2. Komendant Powiatowy Policji w [...] (zwany dalej: "KPP") w odwołaniu z [...] kwietnia 2019r. nie zgodził się z orzeczeniem PRKL i wskazał, że Skarżący jest policjantem z 12-letnim stażem, a w jego aktach osobowych znajdują się sprzeczne ze sobą zaświadczenia/orzeczenia lekarskie wystawione w okresie pełnienia służby w latach 2007-2019.
Skarżący jako kandydat ubiegający się do służby w Policji był poddany badaniom Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej (zwana dalej: "WKL"), która w orzeczeniu z [...] października 2007r. nr [...] w pkt 8 ustaliła, że Skarżący jest zdolny, jako kandydat, do służby w Policji, na podstawie zał. nr 1 pkt 4 przepisów Dz.U. 146/95 poz. 712. Skarżącego przyjęto do służby [...] listopada 2007r., jako kursanta Ogniwa Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], Ogniwa Konwojowego Komendy Powiatowej Policji w [...]. Skarżącego [...] października 2008r. skierowano do WKL, w celu określenia dalszej przydatności do służby, w związku z pkt 2 zaświadczenia z [...] października 2008r., w którym lekarz zaznaczył, że Skarżący, wobec przeciwwskazań zdrowotnych jest niezdolny do podjęcia/wykonywania pracy na ww. stanowisku. Do wniosku dołączono charakterystykę z przebiegu służby Skarżącego z [...] października 2008r.
WKL w orzeczeniu z [...] października 2008r. nr [...] wskazało, że Skarżący jest zdolny do służby w Policji - kat. A, choć w pkt 7 rozpoznania wskazano "brak widzenia obuocznego" - § 11 p 1 i 8 (Dz. U. 146/95 poz. 712 zał. nr 1 pkt. 7).
W orzeczeniu lekarskim z [...] listopada 2018r. nr [...] stwierdzono, że Skarżący ze względu na szkodliwy wpływ wykonywanej służby na zdrowie stał się niezdolny do jej wykonywania służby na zajmowanym stanowisku, w związku z tym konieczne jest przeniesienie Go do pełnienia służby na innym stanowisku na okres [...] listopada 2019r. W uwagach zaproponowano warunki służby: przeciwskazana praca z bronią palną. KPP odwołał się od ww. orzeczenia, za pośrednictwem Lekarza Medycyny Pracy D. S., powołując się na przepisy ustawy o Policji z 6 kwietnia 1990r. (Dz.U. 2017r., poz. 2067, zwana dalej: "u.P.") i wskazując, że Skarżący ma obowiązek posługiwania się bronią, więc orzeczenie wyklucza funkcjonariusza z obowiązków policjanta, nie tylko na zajmowanym stanowisku, ale i ze służby w Policji. W Policji nie istnieją stanowiska, na których funkcjonariusz nie ma do czynienia z bronią palną. Każdy bowiem funkcjonariusz musi być, pod każdym względem gotowy do pełnienia służby z wykorzystaniem wszystkich środków przymusu bezpośredniego, w tym broni palnej. Funkcjonariusz jest zdolny do pełnienia służby w Policji, gdy nie ma przeciwskazań do noszenia przez niego broni lub jest niezdolny do służby w Policji.
D. S. nadesłała do KPP [...] grudnia 2018r. pismo informujące, że zwrócono się do Dyrektor [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z prośbą o przeprowadzenie w ośrodku badań Skarżącego.
Skarżącemu wystawiono [...] stycznia 2019r. skierowanie do PRKL, w celu ustalenia stanu zdrowia i ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, załączając m.in. kopie: orzeczenia lekarskiego nr [...], zaświadczenia lekarskiego; kartę opisu stanowiska, charakteru i warunków służby. W aktach osobowych Skarżącego znajduje się 5 zaświadczeń dotyczących badań profilaktycznych, orzeczenie lekarskie z badań profilaktycznych i orzeczenie lekarskie dotyczące badań w celu uzyskania zaświadczenia do kierowania pojazdem uprzywilejowanym kat. B; pisma, które mają związek z ograniczeniami zawartymi w zaświadczeniach lekarskich i rozstrzygnięcia z lat 2008-2009 w tym zakresie.
3. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (zwana dalej: "CKL") orzeczeniem z [...] maja 2019r., po rozpatrzeniu odwołania KPP, utrzymała w mocy ww. orzeczenie PRKL, powołując w podstawie prawnej m.in. art. 47 ust. 1 pkt 1 u.k.l.
CKL w uzasadnieniu wskazała, że u Skarżącego rozpoznano wadę wzroku: brak widzenia obuocznego, którą kwalifikuje się do § 9 pkt 1 wykazu chorób i ułomności z ww. Rozporządzenia. W rubryce 5 § 9 pkt 1 widnieje tylko i wyłącznie kategoria B zdolności do służby. Kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem, oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności, które zmniejszają sprawność fizyczną lub psychiczną mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku". W szczegółowych objaśnieniach do § 9 Rozporządzenia napisano, że stwierdzenie braku widzenia obuocznego "oznacza niezdolność funkcjonariusza do posługiwania się bronią palną oraz niezdolność do prowadzenia pojazdu uprzywilejowanego, przewozu osób i do pracy na wysokości". PRKL wydała więc prawidłowe orzeczenie, gdyż stwierdzony u Skarżącego brak widzenia obuocznego w korelacji z kartą opisu stanowiska służby kwalifikuje funkcjonariusza do kategorii B.
4. Skarżący w skardze z [...] lipca 2019r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie ww. orzeczenia CKL z [...] maja 2019r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie:
a) art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 155 k.p.a. w związku z art. 4 u.k.l. - przez naruszenie wywodzonej z tych przepisów zasady ochrony praw nabytych przez utrzymanie w mocy orzeczenia o zdolności do służby w Policji z ograniczeniem kat. B oraz trwałej niezdolności do pracy w Policji na zajmowanym stanowisku, choć stwierdzony u Skarżącego "brak widzenia obuocznego" istniał już w momencie przyjmowania go do służby (a stan zdrowia nie pogorszył się przez czas pełnienia służby), był wykazywany w poprzednich orzeczeniach komisji lekarskich i była mu przyznawana kategoria A; utrzymanie więc obecnie, pomimo istnienia takiego samego stanu zdrowia, jak w momencie przyjmowania do służby w 2007r. i w kolejnych badaniach, odmiennego orzeczenia i uznanie Skarżącego za trwale niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku i ustalenie kat. B jest nie do pogodzenia z ochroną praw nabytych - w szczególności, że nie uległ zmianie stan faktyczny w tym zakresie;
b) art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 u.k.l. - przez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżący jest zdolny do służby w Policji z ograniczeniem oraz o trwałej niezdolności do służby na zajmowanym stanowisku i określeniu, że przeciwwskazana jest praca z bronią palną, gdy nie wskazano, jaki wpływ na wykonywaną przez funkcjonariusza pracę mogą mieć stwierdzone ograniczenia - co jest wymagane zgonie z w/w przepisami;
c) art. 34 u.k.l. - przez nieuwzględnienie charakteru i warunków służby na zajmowanym stanowisku i kryteriów zdrowotnych oraz przebiegu służby – Skarżący pozytywnie przeszedł egzamin z użycia broni palnej na ocenę celującą, egzamin strzelecki na ocenę dobrą, co oznacza, że wrodzona wada nie wpływa na warunki zdrowotne Skarżącego; nieuwzględnienie wieloletniego przebiegu służby na danym stanowisku i braku możliwości przydzielenia pracy w Policji, która nie byłaby związana z koniecznością używania broni palnej,
d) art. 39 ust. 5 pkt 2 u.k.l. - przez brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym wskazania przyczyn dla oceny trwałej niezdolności do służby w Policji na zajmowanym stanowisku, a w szczególności brak odniesienia się do argumentów o niezmienności stanu zdrowia od momentu przyjęcia i w całym okresie wykonywania służby.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.l. ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby: kategoria A – "dolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, kategoria B – "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. Skarżący nie wie, na jakiej podstawie PRKL i CKL uznały, że istniejące u Skarżącego w chwili przyjęcia do służby schorzenie braku widzenia obuocznego powoduje niezdolność do posługiwania się bronią palną. Skarżący z pozytywnym wynikiem przeszedł szkolenie strzeleckie, z pozytywnymi wynikami ukończył doskonalenie strzeleckie, ostatnie w 2018r., co potwierdza arkusz szkolenia strzeleckiego. Ani PRKL ani CKL nie wykazały, aby od ostatniego doskonalenia strzeleckiego stan zdrowia Skarżącego pogorszył się w sposób na tyle istotny (a nawet w jakikolwiek sposób), aby utracił on zdolność do posługiwania się bronią palną. Samo istnienie wady wzroku nie jest wystarczające do uznania, że Skarżący jest niezdolny do pełnienia służby na dotychczas zajmowanym stanowisku i nie może posługiwać się bronią palną. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.k.l. stwierdzone ograniczenia powinny mieć wpływ na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku. W aktach znajdują się okresowe badania lekarskie z lat 2012-2016, z których wynika brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Zdaniem Skarżącego CKL zaniechała dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie zarzutów podnoszonych w odwołaniu i pominęła okoliczności w nim wskazywane, a dotyczące kwestii, że brak widzenia obuocznego jest wadą wrodzoną i znaną w momencie kwalifikowania Skarżącego do służby w 2007r. i w momencie wydawania orzeczeń WKL z [...] października 2018r. i [...] stycznia 2009r. i w dacie badań lekarskich 2012-2016. Ma to duże znaczenie, gdyż zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia z 2014r., który obowiązywał od [...] stycznia 2014r. do [...] listopada 2018r. w pkt IV.9 wskazano widzenie obuoczne nieprawidłowe, jako podstawę do przeciwwskazania pracy z bronią. Orzeczenia lekarskie wydawane w tym czasie zawierały zapisy, że funkcjonariusz jest zdolny do służby na zajmowanym stanowisku. Wdacie przyjmowania Skarżącego do służby z pierwszych orzeczeń o jego zdolności do dalszej służby obowiązywał załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 lipca 1991r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Wskazano w nim 3 rodzaje braku jednoczesnego widzenia obuocznego - IV.11.1, IV.11.2, IV.11.3. Wada Skarżącego była kwalifikowana do IV. 11.1 i otrzymywał On kat. A. Skarżącego przyjęto do służby na podstawie decyzji administracyjnej. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego ochrona praw uzyskiwanych w ten sposób - na mocy decyzji, orzeczeń, z umów, powinna być szczególnie silna, czego odbiciem jest tendencja doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego do interpretowania terminu "nabycia praw na mocy decyzji administracyjnej" w sposób maksymalnie szeroki. Ochrona praw nabytych powinna mieć zastosowanie w sprawie, gdyż zmianie nie uległ stan faktyczny. Zmiana jedynie treści załącznika do rozporządzenia nie może zmieniać sytuacji prawnej Skarżącego, szczególnie, że brak dostępu do broni może spowodować utratę zatrudnienia.
5. CKL w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. skarga nie jest zasadna.
2. Kontrola orzeczeń komisji lekarskich o uznaniu funkcjonariusza Policji za zdolnego do służby, dokonywana przez Sąd administracyjny sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia tego kandydata, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Do kompetencji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie należy natomiast rozważanie kwestii medycznych. Sąd nie jest zatem uprawniony do kwestionowania dokonanego przez komisję lekarską rozpoznania oraz stwierdzonych schorzeń prowadzących do ustalenia kategorii zdolności do służby. Kontroluje natomiast przebieg postępowania i prawidłowość kwalifikacji schorzenia w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, w tym także k.p.a.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.l. zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby m.in. w Policji, ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby;
1) kategoria A – "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby;
2) kategoria B – "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku;
3) kategoria C – "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.k.l. orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby, oprócz jednej z kategorii zdolności do służby wymienionych w ust. 1, zawiera jedno z następujących określeń:
1) "zdolny do służby", jeżeli nie stwierdzono żadnych chorób lub ułomności stanowiących przeciwwskazanie do pełnienia służby;
2) "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak te choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego;
3) "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które czasowo zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby, ale mogą rokować poprawę stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku;
4) "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku;
5) "trwale niezdolny do służby", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby.
Stosownie do art. 32 ust. 1 u.k.l. rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie zarówno kandydatów do służby, jak i funkcjonariuszy, w tym Policji, oraz sporządza protokół badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby.
Rejonowa komisja lekarska dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej na podstawie badania lekarskiego, wyników zleconych badań dodatkowych, specjalistycznych i psychologicznych, wywiadu chorobowego, dokumentacji medycznej będącej wynikiem obserwacji w podmiocie leczniczym, leczenia ambulatoryjnego i sanatoryjnego oraz innych dokumentów medycznych istotnych dla dokonania tej oceny oraz protokołów powypadkowych mogących mieć znaczenie dla treści orzeczenia (art. 33 ust. 1 u.k.l.).
Stosownie do art. 34 u.k.l. rejonowa komisja lekarska, zaliczając funkcjonariusza do jednej z kategorii zdolności do służby, bierze pod uwagę charakter i warunki służby na zajmowanym przez funkcjonariusza stanowisku oraz kryteria zdrowotne.
Zgodnie z art. 35 u.k.l. w przypadku orzeczenia niezdolności do służby rejonowa komisja lekarska orzeka również o grupie inwalidzkiej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, m.in. funkcjonariuszy Policji oraz ich rodzin.
W myśl art. 38 ust. 1 u.k.l. rejonowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i zebraniu niezbędnych dokumentów, w tym dokumentacji medycznej.
Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 u.k.l. orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3 u.k.l.
Z ostatniego z wymienionych przepisów wynika, że rejonowe komisje lekarskie orzekają, posługując się również:
1) w przypadku ustalania zdolności fizycznej lub psychicznej do służby - wykazem chorób i ułomności, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia osoby badanej;
2) w przypadku ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Ochrony Państwa i Centralnego Biura Antykorupcyjnego doznanego wskutek wypadku lub choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, z tytułu których przysługuje świadczenie odszkodowawcze, oraz w przypadku ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 pkt 2 - odpowiednio wykazami chorób pozostających w związku z pełnieniem służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa i w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym oraz wykazami norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu.
Wykaz chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby zawarto w załączniku do ww. Rozporządzenia, które wydano na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 8 ust. 2 u.k.l.
Zgodnie z art. 39 ust. 5 pkt 2 u.k.l. orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą niezdolność do służby na zajmowanym stanowisku uzasadnia się szczegółowo.
3. Sąd, mając powyższe na względzie stwierdza, że w sprawie orzekały - zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji - właściwe miejscowo i rzeczowo komisje lekarskie, stosownie do art. 16 i art. 17 ust. 1 pkt 1 u.k.l.
PRKL, stosownie do art. 40 ust. 1 u.k.l. orzekała w składzie trzech lekarzy, którzy podpisali ww. orzeczenie z [...] marca 2019r. PRKL dokonała ponadto oceny stanu zdrowia Skarżącego na podstawie całokształtu materiału dowodowego, który znajduje się w aktach, uzasadniając swoje stanowisko w sposób wskazany w art. 39 ust. 5 pkt 2 u.k.l., powołując się na właściwy przepis prawa, który obowiązywał w chwili, gdy wydawano ww. orzeczenie - § 9 pkt 1 załącznik 1 kolumna 5 Rozporządzenia.
Również zaskarżone orzeczenie CKL było prawidłowe pod względem formalnym. Organ odwoławczy na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 u.k.l., dokonał nie tylko kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale również rozpatrzył całość sprawy i orzekł merytorycznie, po wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego. Wprawdzie mankamentem uzasadnienia jest niepełne odniesienie się do argumentacji zawartej w odwołaniu, tym niemniej Sąd ocenia, że wadliwość ta nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż organ wziął pod uwagę charakter i warunki służby Skarżącego, podkreślając przy tym, że prawodawca nie pozostawił organowi możliwości decyzyjnej, wskazując, że wada wzroku stwierdzona u Skarżącego może być "wyłącznie" zakwalifikowana do kategorii B zdolności do służby. Tym samym za zasadne nie mogą być uznane podnoszone skardze zarzuty naruszenia art. 34 i art. 39 ust. 5 pkt 2 u.k.l. Nawet, gdyby organ uwzględnił wieloletni przebieg Służby Skarżącego, uzyskiwane przez Niego przy istnieniu wady wzroku osiągnięcia, nie mógłby dokonać innej kwalifikacji zdolności d służby niż wyżej wymieniona.
Zdaniem Sądu, wbrew ponadto stanowisku Skarżącego prezentowanemu w skardze zmiana stanu prawnego przed wydaniem orzeczeń PRKL z [...] marca 2019r. i CKL z [...] maja 2019r. miała decydujące znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy przez organy obu instancji. Warto bowiem wskazać, że w chwili, gdy były wydawane znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia lekarskie, dotyczące Skarżącego z: [...] października 2007r. nr [...]; [...] stycznia 2009r. nr [...] obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 2 listopada 1995r. zmieniające rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz.U. Nr z 95, poz. 712 ze zm.), które w załączniku nr 1 w § 11 pkt 1 wskazywało na wykaz chorób i ułomności dotyczących narządu wzroku: "Brak jednoczesnego widzenia obuocznego (zez utajony, zez jawny, stany po operacji zeza) z ostrością wzroku każdego oka 0,5 lub większą bez korekcji bądź z korekcją szkłami sferycznymi wklęsłymi do 1,0 D lub wypukłymi do 3,0 D albo cylindrycznymi wklęsłymi lub wypukłymi do 1,0 D". Na jego podstawie możliwe było wydanie ww. orzeczeń.
W chwili natomiast, gdy wydawane było powoływane przez Skarżącego orzeczenie lekarskie z [...] listopada 2018r. nr [...] oraz orzeczenie lekarskie nr [...], jak również orzeczenie PRKL z [...] marca 2019r. i orzeczenie CKL z [...] maja 2019r. obowiązywało ww. Rozporządzenie z 11 października 2018r. Z powołanego w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia CKL [...] maja 2019r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia PRKL z [...] marca 2019r. - § 9 pkt 1 kolumna 5 Rozporządzenia - wynikało, że w sytuacji, gdy u funkcjonariusza policji stwierdzono "Widzenie obuoczne zaburzone lub całkowity brak widzenia obuocznego" należało przyznać kategorię B. Prawodawca nie dał innych możliwości decyzyjnych organom powołanym do ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. Tym samym należało przyjąć, że zarówno PRKL, wydając ww. orzeczenie z [...] marca 2019r., jak również CKL, wydając orzeczenia z [...] maja 2019r., nie mogły wydać orzeczeń wbrew obowiązującemu przepisowi.
Skarżący uwypukla kwestię, że wada wzroku istniała w chwili przyjmowania Go do służby w Policji. Organy obu instancji nie kwestionowały ww. okoliczności i stanęły na stanowisku – prawidłowo stosując powoływane przez Skarżącego, jako naruszone, przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.l., mając przy tym na uwadze ww. § 9 pkt 1 załącznik 1 kolumna 5 Rozporządzenia. Prawidłowe było też powołanie się przez organy obu instancji na "Szczegółowe objaśnienia i zalecane czynności" do § 9 kolumna 5 i 8 Rozporządzenia. Wynika z nich, że "Widzenie obuoczne zaburzone lub całkowity brak widzenia obuocznego" oznacza niezdolność funkcjonariuszy do posługiwania się bronią palną oraz niezdolność do prowadzenia pojazdu uprzywilejowanego, przewozu osób i do pracy na wysokości. W tej sytuacji należało uznać, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że z ww. przepisów wynika, że Skarżącego należy uznać za zdolnego do służby z ograniczeniem – kat. B oraz za trwale niezdolnego do służby na zajmowanym stanowisku – przeciwwskazania praca z bronią palną.
Dodatkowo stwierdzić należy, że jakkolwiek w aktach sprawy znajdowały się zaświadczenia lekarskie i orzeczenia lekarskie z różnych okresów, począwszy od przyjęcia Skarżącego do służby, które nie były jednolite w zakresie zdolności Skarżącego do służby w Policji, tym niemniej należy wskazać, że zarówno zaskarżone orzeczenie CKL, jak również utrzymane nim w mocy ww. orzeczenie PRKL wydano na podstawie obowiązujących – ww. przepisów - art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.k.l. w związku z § 9 pkt 1 załącznik 1 kolumna 5 Rozporządzenia, które prawidłowo zastosowano, odnosząc się do stanu zdrowia Skarżącego i biorąc pod uwagę wyniki badań i konsultacji lekarskich. Z treści zaskarżonego orzeczenia wynika, że rozpoznana u Skarżącego wada wzroku "brak widzenia obuocznego" kwalifikuje się do § 9 pkt 1 załącznik 1 Rozporządzenia - wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby m.in. w Policji, gdzie w rubryce 5 widnieje tylko i wyłącznie kategoria B zdolności do służby.
Kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem" oznacza, że stwierdzone choroby lub ułomności, które zmniejszają sprawność fizyczną lub psychiczną mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku. W szczegółowych objaśnieniach do § 9 pkt 1 załącznik 1 Rozporządzenia napisano, że stwierdzenie braku widzenia obuocznego "oznacza niezdolność funkcjonariusza do posługiwania się bronią palną i niezdolność do prowadzenia pojazdu uprzywilejowanego, przewozu osób i do pracy na wysokości". CKL stwierdziła więc, że PRKL wydała orzeczenie prawidłowe, a stwierdzony u Skarżącego brak widzenia obuocznego w korelacji z kartą opisu stanowiska służby kwalifikuje go do kategorii B: zdolny do służby ograniczeniem, trwale niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku z ograniczeniami. Jest to zgodne ze szczegółowymi objaśnieniami i zalecanymi czynnościami do § 9 pkt 1 załącznik 1 Rozporządzenia.
4. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie, za niezasadne uznaje zarzuty skargi o naruszeniu przez CKL w zaskarżonej decyzji zasady ochrony praw nabytych wywodzonej z konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, w związku z tym, że we wcześniejszym orzeczeniu, wydanym w roku przyjmowania Skarżącego do służby (2007r.) przyznano kategorię A, zaś w obecnie wydanych orzeczeniach (PRKL z [...] marca 2019r. oraz CKL z [...] maja 2019r.), podlegających kontroli Sądu, uznano, że Skarżącemu przysługuje kategoria B.
W ww. orzeczenia PRKL z [...] marca 2019r. oraz CKL z [...] maja 2019r., zgodnych z obowiązującym prawem, nie naruszono praw Skarżącego chronionych Konstytucją RP, a tym bardziej nie można mówić o prawach nabytych Skarżącego, które prowadziłyby do obowiązku organu wydania oczekiwanej przez Skarżącego decyzji. CKL wydając zaskarżone orzeczenie wskazała prawidłową podstawę prawną i należycie uzasadniła stanowisko, choć nie satysfakcjonuje ono Skarżącego, z uwagi na przewidziane przez prawodawcę rozwiązania prawne. Organy administracji publicznej, stosownie do art. 6 k.p.a., działają na podstawie przepisów prawa, które należycie wskazano w podstawie prawnej.
Warto podnieść, że w literaturze przedmiotu powszechnie akceptowany jest pogląd, że zniesienie lub nowelizacja przepisów, na podstawie których wydano decyzję administracyjną, co do zasady nie ma bezpośredniego wpływu na prawny byt tej decyzji ani na jej moc wiążącą w czasie (por. T. Kiełkowski Nabycie prawa na mocy decyzji administracyjnej, Lex 2012). Zmiana stanu prawnego może prowadzić do utraty przez ten akt mocy wiążącej i tym samym do zniesienia kreowanej przezeń normy indywidualnej. Zmienia się bowiem nie tyle ta sytuacja, ile jej "normatywne otoczenie", dzięki któremu sytuacja miała dotąd znamiona prawa.
Stwierdzić też należy, że konkretne orzeczenia Komisji lekarskich są wydawane na określony czas i w związku z tym nie można mówić o nabyciu na ich podstawie praw.
Skoro począwszy od przyjęcia Skarżącego do służby w 2007r. zmienił się stan prawny, o czym mowa wyżej, niemożliwe było uznanie, że Skarżącemu przysługiwała ochrona w związku z wydaniem decyzji administracyjnej na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów – m.in. § 11 pkt 1 i 8 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 2 listopada 1995r.
Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy ponadto - o czym mowa na wstępie uzasadnienia - ocenianie i rozważanie kwestii medycznych. Sąd nie jest zatem uprawniony do kwestionowania dokonanego przez Komisję lekarską rozpoznania i stwierdzonych u Skarżącego schorzeń, prowadzących do ustalenia wskazanej przez prawodawcę kategorii zdolności do służby.
Sąd na tej podstawie uznał, że niezasadne są zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 155 k.p.a. w związku z art. 4 u.k.l.
5. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło