II SA/Wa 1844/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant specjalista Joanna Głowala, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 14,20 zł (czternaście złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, powoływanej dalej jako u.d.i.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1950 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku M. S. z dnia [...] czerwca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w postaci zbioru postanowień wydanych w dniu [...] czerwca 2023 r. w Izbie [...] Sądu Najwyższego lub przez sędziów orzekających w tej Izbie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2023 r. M. S. wniósł o udostępnienie zanonimizowanych kopii wszystkich postanowień wydanych w dniu [...] czerwca 2023 r. w Izbie [...] Sądu Najwyższego lub sędziów orzekających w tej Izbie. Pismem z dnia 5 lipca 2023 r. organ wezwał wnioskodawcę do wykazania, w terminie 7 dni, że uzyskanie żądanej informacji ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego. Wyjaśniono przy tym, że żądane informacje mają charakter przetworzony i w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie mogą być udostępnione bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia ich udostępnienia dla interesu publicznego. W piśmie z dnia 15 lipca 2023 r. wnioskodawca oświadczył, że nie zgadza się z zakwalifikowaniem żądanej informacji jako przetworzonej, wskazując, że złożony przez niego wniosek nie zmusza organu do dokonywania analiz, zestawień, czy innych czynności intelektualnych. Organ wyjaśnił następnie, w jaki sposób w doktrynie i orzecznictwie sądowym definiuje się pojęcie informacji przetworzonej i stwierdził, że informacja, której udostępnienia zażądano we wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r., ma charakter przetworzony i w świetle art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego. Sąd Najwyższy nie znajduje się bowiem w posiadaniu gotowego zbioru postanowień wydanych w Izbie [...] lub przez sędziów orzekających w Izbie [...] w dniu [...] czerwca 2023 r., a ponadto nie jest możliwe jego wygenerowanie w sposób automatyczny z systemów wykorzystywanych do obsługi administracyjnej Sądu Najwyższego, bowiem informatyczne narzędzia wykorzystywane w Sądzie Najwyższym nie posiadają takiej funkcjonalności. Skoro przedmiotem żądania są wszystkie postanowienia wydane w danym dniu w Izbie [...] lub sędziów orzekających w tej Izbie, to w istocie rozszerza zakres żądania także na postanowienia wydane w Izbie [...], bowiem sędziowie orzekający w Izbie [...] orzekają także w tej Izbie. Organ dodał, że nie każde postanowienie wydawane przez Sąd Najwyższy ma odrębną sentencję. Niektóre z nich są bowiem wciągane w treść protokołu (np. postanowienie w przedmiocie zezwolenia przedstawicielom środków masowego przekazu na dokonywanie za pomocą aparatury utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy). W konsekwencji, dla udostępnienia żądanej informacji niezbędne byłoby nie tylko wyszukanie posiadających odrębną sentencję postanowień wydanych w dniu [...] czerwca 2023 r. w obu ww. Izbach, dokonanie intelektualnego przetworzenia tych wydanych w Izbie [...] w celu wyselekcjonowania orzeczeń, które wydane zostały przez sędziów orzekających jednocześnie w Izbie [...], ale także sprawdzenia planu sesji na ten dzień. Następnie niezbędne byłoby sięgnięcie do akt postępowań, w których przeprowadzono rozprawę, co ustalono by na podstawie planu sesji, dla sprawdzenia, czy w jej toku nie wydano postanowień bez spisywania odrębnej sentencji. Co za tym idzie, spełnienie żądania wnioskodawcy wiąże się ze stworzeniem nieistniejącego dotychczas zbioru orzeczeń, których wyselekcjonowanie jest dodatkowo czasochłonne, co należy uznać za przetworzenie. W ocenie organu, brak jest jakichkolwiek informacji uzasadniających tezę, że przesłanka interesu społecznego została spełniona. Nie sposób racjonalnie i obiektywnie przyjąć na podstawie informacji, którymi dysponuje Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, że informacja, o którą wniósł M. S. mogłaby zostać wykorzystana w celu wywierania wpływu na poprawę funkcjonowania Sądu Najwyższego, czy sądownictwa w ogólności. Spełnienie tej przesłanki jest zaś niezbędne dla uznania, że żądana informacja ma znaczenie dla interesu publicznego. Uzyskanie żądanej informacji przetworzonej wiąże się natomiast z koniecznością zaangażowania określonych środków osobowych i organizacyjnych. M. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają przesłanki ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji, poprzez nieprawidłowe zastosowanie polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony nakazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych; 2. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten normuje instytucję informacji przetworzonej, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona; 3. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego nie została spełniona w niniejszej sprawie; 4. art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. poprzez błędne zastosowanie polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu decyzji imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania; 5. art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy; 6. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez przedstawienie wadliwego uzasadnienia faktycznego i prawnego sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że żądana przez niego informacja istniała w chwili złożenia wniosku, a jej udostępnienie wymagało przedsięwzięcia jedynie czynności technicznych związanych z przekazaniem informacji. Podkreślił, że zakres wniosku był niewielki, a jego realizację należy ocenić jako nieskomplikowaną i niesprawiającą trudności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o jej odrzucenie w przypadku uznania, że skarga została wniesiona po terminie lub w razie nieuzupełnienia w terminie braku fiskalnego skargi. W pismach procesowym z dnia 24 listopada 2023 r., z dnia 29 grudnia 2023 r. oraz z dnia 3 marca 2024 r. skarżący wniósł o dorowadzenie go na rozprawę z aresztu śledczego, w którym aktualnie przebywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do podnoszonego w odpowiedzi na skargę wniosku o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie po terminie, należy wyjaśnić, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2023 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Określony w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) termin do wniesienia skargi upływał zatem z dniem 4 września 2023 r. (poniedziałek). Skarga została złożona w administracji Zakładu Karnego [...] w dniu 4 września 2023 r. (a więc w ostatnim dniu terminu). Jak zaś stanowi art. 84 § 4 w zw. z § 3 p.p.s.a. złożenia pisma przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd stwierdza, że zasługuje ona na uwzględnienie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie jest przedmiotem sporu w tej sprawie, że żądana przez skarżącego we wniosku z dnia [...] czerwca 2023 r. informacja stanowi informację publiczną. Tej okoliczności organ nie kwestionuje i tę ocenę organu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela. Sąd uznaje jednak za błędne przyjęte przez organ stanowisko, że żądana przez skarżącego informacja publiczna w zakresie: zanonimizowanych kopii wszystkich postanowień wydanych w dniu [...] czerwca 2023 r. w Izbie [...] Sądu Najwyższego lub sędziów orzekających w tej Izbie, stanowi informację przetworzoną. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji musi się wiązać z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 863/14 i z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14, wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych oraz zaangażowania środków osobowych, które zakłócą normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnią wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, mimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 792/11). W ocenie Sądu, z tego rodzaju informacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie można przede wszystkim tracić z pola widzenia, że przedmiotem wniosku skarżącego były zanonimizowane kopie postanowień wydanych przez sędziów Izby [...] Sądu Najwyższego w zakresie dotyczącym jedynie jednego dnia (tj. [...] czerwca 2023 r.). Pomijając nawet okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie podał, jak wiele orzeczeń zostało wydanych w dniu, którego dotyczył wniosek, nie sposób uznać, by w rozpoznawanej sprawie zakres wniosku był na tyle szeroki i wymagał sporządzania kserokopii lub anonimizacji tak wielu dokumentów, aby żądana informacja mogła stanowić informację przetworzoną w wyżej zaprezentowanym rozumieniu. Nie sposób również zgodzić się z organem, biorąc pod uwagę to, że w Sądzie Najwyższym istnieje system informatyczny służący prowadzeniu w formie elektronicznej bazy orzeczeń Sądu Najwyższego (vide § 74 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 14 lipca 2022 r. – Regulamin Sądu Najwyższego – Dz. U. z 2022 r., poz. 1489 ze zm.), by udostępnienie żądanej informacji było szczególnie czasochłonne oraz by wiązało się z koniecznością zaangażowania "określonych środków osobowych i organizacyjnych". Sama konieczność ustalenia, które z postanowień wydanych w Izbie [...] przez sędziów orzekających w Izbie [...], nie jest per se czynnością czasochłonną, jeśli wziąć pod uwagę ilość orzeczeń, które zostały wydane w tej izbie w dniu [...] czerwca 2023 r. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał, by przedmiotem wniosku była tak znaczna liczba orzeczeń wydanych w Izbie [...], by konieczność dokonania ich analizy pod względem kryterium składu orzekającego wymagała znaczących nakładów czasowych i organizacyjnych. Podobnie Sąd ocenił podnoszoną przez organ konieczność przeanalizowania protokołów rozpraw, w których mogą znajdować się wydane w toku posiedzenia postanowienia, dla których nie wydano odrębnej sentencji. Tego rodzaju analiza mogłaby zostać oceniona jako czasochłonna i wymagająca dodatkowych środków, gdyby dotyczyła szerokiego zakresu czasowego, a nie - tak jak w niniejszej sprawie - jednego dnia. Organ nie wskazał przy tym, jak wiele protokołów należałoby przeanalizować i ile czasu zająłby ten proces. Z tych przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska organu, że wnioskowana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter przetworzony i z tej przyczyny uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2023 r., organ uwzględni powyższe rozważania Sądu co do charakteru żądanej informacji publicznej. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekał w zakresie kosztów postępowania, bowiem skarżący, występujący w tej sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika oraz zwolniony postanowieniem z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SPP/Wa 245/23 z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, nie poniósł niezbędnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 205 p.p.s.a.