II SA/Wa 1853/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Danuta Kania, , Protokolant spec. Ewa Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich oddala skargę Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o cofnięciu M.M. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu podał, że z uwagi na uzyskaną w toku postępowania informację o założonej wobec strony w dniu [...] grudnia 2015 r. "Niebieskiej Karty", tj. podejrzeniem stosowania przemocy wobec członków rodziny, powstała konieczność jednoznacznego określenia jej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią i w związku z tym organ I instancji zobowiązał ją do poddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu oraz przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.M. dostarczył pozytywne dla niego orzeczenia lekarskie oraz psychologiczne nr [...] wydane w dniu [...] marca 2016 r. Natomiast [...] marca 2016 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wpłynęła opinia sporządzona przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...], z której wynika, że M.M. został zobowiązany przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Gminy w [...] do zgłoszenia się do terapeuty na oddziale terapii uzależnień od alkoholu w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w [...] celem podjęcia ewentualnego leczenia odwykowego przeciwalkoholowego. Wobec tego organ I instancji zaskarżył pozytywne dla strony orzeczenie psychologiczne oraz pismem z dnia [...] marca 2016 r. odesłał stronie oryginał orzeczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2016 r. wzywając do dostarczenia – w terminie 14 dni – orzeczenia wystawionego na właściwym druku. M.M. nie nadesłał prawidłowego orzeczenia lekarskiego, a w wyniku ponownych badań przeprowadzonych w trybie odwoławczym wydano orzeczenie psychologiczne z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], stwierdzające, że M.M. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy i nie może dysponować bronią. Komendant Główny Policji stwierdził, że organy Policji nie mają żadnego wpływu na tryb przeprowadzania badań przez osoby do tego upoważnione (lekarzy i psychologów). Dokumentacja badań pozostaje w dyspozycji orzeczników i podlega – podobnie jak ich praca – kontroli i nadzorowi właściwego wojewody. Skoro zatem ostateczne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] maja 2016 r. potwierdziło, że M.M. wykazuje istotne zaburzenia psychologiczne to pozwolenie na broń nie mogło być mu zachowane i w związku z tym organy Policji były zobligowane do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej. Podkreślił, że na inny sposób rozstrzygnięcia sprawy nie mogło mieć wpływu orzeczenie psychologiczne z dnia [...] marca 2016 r., bowiem straciło ono moc wiążącą po wniesieniu odwołania przez uprawniony do tego organ, jak też kolejne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] czerwca 2016 r., przedłożone przez stronę, gdyż zostało ono wydane poza obowiązującą procedurą. Wobec tego wniosek M.M. o powołanie kolejnego psychologa dla oceny zdolności do dysponowania bronią nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Zaznaczył, że nawet otrzymanie pozytywnego ostatecznego orzeczenia lekarskiego nie mogłoby zmienić sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem którekolwiek z orzeczeń dyskwalifikuje osobę posiadającą pozwolenie czy to z przyczyn psychologicznych, czy zdrowotnych to musi ono zostać cofnięte. W sytuacji zaistnienia obligatoryjnej przesłanki z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji oczekiwanie na ewentualne dodatkowe ustalenia (uzyskanie prawomocnego wyroku sądu karnego) nie narusza przepisów postępowania dotyczących zebrania i rozpatrzenia sprawy na podstawie całego materiału dowodowego, gdyż nie było to niezbędne do jej zakończenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.M. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz przeprowadzenie dowodu z wniosku z dnia [...] września 2016 r. skierowanego do Wojewody [...] o wszczęcie kontroli odnośnie rzetelności wykonywanych badań psychologicznych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że jest osobą wykazującą istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i tym samym nie może dysponować bronią myśliwską, mimo iż w aktach postępowania znajdują się również pozytywne orzeczenia: z dnia [...] marca 2016 r. wystawione przez M.L. - psychologa upoważnionego do badań psychologicznych osób posiadających pozwolenie na broń wpisanego do rejestru psychologów upoważnionych prowadzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz z dnia [...] czerwca 2016 r., wydanego przez M.S., będącego jednocześnie biegłym sądowym działającym przy Sądzie Okręgowym w [...], 2. przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wyników toczącego się postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym Wydział [...] w [...] sygn. akt [...], w którym wyznaczono termin rozprawy na dzień [...] listopada 2016 r. i oparcie się tylko na orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] maja 2016 r. z jednoczesnym pominięciem dwóch powyżej wymienionych orzeczeń psychologicznych, a także art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim zaniechanie powołania kolejnego psychologa w celu zbadania stanu jego zdrowia w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdują się przeciwstawne orzeczenia. Skarżący wskazał, że fakt wydania jednej negatywnej opinii nie powinien automatycznie prowadzić do zakończenia postępowania i wydania decyzji niekorzystnej. W jego ocenie należało powołać kolejnego psychologa, aby w ten sposób umożliwić prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych oraz wydać rozstrzygnięcie na podstawie całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie po wyczerpaniu wszystkich możliwych środków dowodowych. Zaznaczył, że wobec rozbieżnych orzeczeń psychologicznych znajdujących się w aktach sprawy wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie kontroli odnośnie rzetelności wykonywanych badań psychologicznych. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Z kolei pozwolenia na broń nie wydaje się m.in. osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (art. 15 ust. 1 pkt 3). Natomiast w myśl art. 15 ust. 5 ustawy, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości, że rozpoczęta wobec M.M. procedura założenia Niebieskiej Karty w związku z podejrzeniem stosowania przemocy wobec członków rodziny, a także opinia sporządzona przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w [...], z której wynika, że M.M. został zobowiązany przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Gminy w [...] do zgłoszenia się do terapeuty na oddziale terapii uzależnień od alkoholu w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w [...] celem podjęcia ewentualnego leczenia odwykowego przeciwalkoholowego, dostatecznie uzasadniały podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy i w tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. Do czynności takich właściwi są wyłącznie lekarze i psycholodzy upoważnieni na mocy przepisów ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r., poz. 2210), a orzeczenia powinny spełniać określone dla nich w załączniku do rozporządzenia wymogi. W myśl art. 15h ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie, które przysługuje tak osobie badanej, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Zgodnie z art. 15h ust. 3 tej ustawy odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (pkt 1); jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (pkt 2); podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej (pkt 3), a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (art. 15h ust. 7). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w dostarczonym przez M.M. orzeczeniu lekarskim oraz psychologicznym z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] stwierdzono, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 oraz art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec powyższego może dysponować bronią. Komendant Wojewódzki Policji w [...] z uwagi, że orzeczenie lekarskie zostało złożone na niewłaściwym druku zwrócił je stronie celem nadesłania prawidłowego. Skarżący nie wykonał wezwania organu. Niemniej jednak z uwagi na uzyskaną w dniu [...] marca 2016 r. informację, że M.M. został zobowiązany przez Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Gminy w [...] do zgłoszenia się do terapeuty na oddziale terapii uzależnień od alkoholu w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w [...] celem podjęcia ewentualnego leczenia odwykowego przeciwalkoholowego, a zatem z uwagi na podejrzenie, iż może być osobą agresywną, gwałtowną i nie posiadać kontroli nad swoim postępowaniem, organ I instancji skorzystał z możliwości weryfikacji orzeczenia psychologicznego i złożył odwołanie do podmiotu odwoławczego w celu jednoznacznego określenia jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. W związku z powyższym orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], wydanym przez upoważnionego do badań psychologicznych psychologa osób występujących lub posiadających pozwolenie na broń – A.K., stwierdzono, że należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i wobec tego nie może dysponować bronią. Organy Policji wydając decyzje zarówno w I, jak i w II instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego negatywnego orzeczenia psychologicznego i tym samym brak możliwości weryfikowania go w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie psychologiczne, wydane w trybie odwołania, jest ostateczne, a więc niepodważalne. W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nim związane i nie mogą dokonywać jego oceny. Niezależnie od powyższego każde z tych orzeczeń (psychologiczne lub lekarskie) z osobna, ma znaczenie w sprawie w ten sposób, że jeżeli jedno z nich dyskwalifikuje stronę do posiadania pozwolenia na broń, to drugie z nich nawet, jeśli jest pozytywne, w konsekwencji dyskwalifikuje stronę do posiadania broni. W związku z tym zasadnie organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji, że okoliczność przedłożenia przez skarżącego pozytywnego orzeczenia lekarskiego (choć na nieaktualnym druku) nie miała wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto podnieść należy, że skoro badania ogólne, badania psychologiczne i w razie potrzeby badania specjalistyczne oraz pomocnicze i konsultacje specjalistyczne przewidziane w rozporządzeniu, a opisane już wyżej, mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd. W tej sytuacji, zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...], jak i Komendant Główny Policji nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia psychologicznego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skoro psycholog w ostatecznej opinii stwierdził brak zdolności skarżącego do posiadania broni to powoływanie kolejnych psychologów do wydawania opinii jest zbędne i następna opinia nie może być uznana za istotny dowód w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 298/13, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (art. 15j ust. 1 ustawy). Odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownik tego podmiotu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu, ma prawo do wniesienia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz ustaleń zawartych w protokole (art. 15j ust. 6 ustawy). Na podstawie ustaleń kontroli wojewoda może przedstawić odpowiednio lekarzowi upoważnionemu lub psychologowi upoważnionemu, których czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w podmiocie leczniczym – również kierownikowi tego podmiotu, w wystąpieniu pokontrolnym zalecenia pokontrolne nakazujące usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin ich wykonania (art. 15j ust. 7 ustawy). Z kolei w przypadku nieusunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie, o którym mowa w ust. 7, wojewoda składa wniosek do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji prowadzącego rejestr o wykreślenie z rejestru lekarzy upoważnionych lub z rejestru psychologów upoważnionych odpowiednio lekarza upoważnionego lub psychologa upoważnionego, których czynności były przedmiotem kontroli (art. 15j ust. 8 ustawy). W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że skarżący mając wątpliwości co do postępowania psychologa, po wydaniu orzeczenia, mógł sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, co jak wynika ze skargi, do momentu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie uczynił. Fakt zaś złożenia wniosku z dnia [...] września 2016 r. do Wojewody [...] o wszczęcie kontroli dotyczącej rzetelności wykonywanych badań psychologicznych, po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że Sąd ocenia prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny ustalony w postępowaniu przed organem oraz zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy. Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów M.M. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia psychologicznego. Zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia wydanego przez uprawnioną do tego osobę. W oparciu o ostateczne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704). Sformułowanie art. 18 ust. 1 ustawy "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 1-6. Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o broni i amunicji są niezasadne. Sąd nie dostrzegł także naruszeń prawa procesowego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.