II SA/Wa 1854/19
WyrokWSA w Warszawie2021-12-20
Skład orzekający: Waldemar Śledzik, Andrzej Wieczorek, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Policji posiada kompetencje do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, który nigdy nie był formalnie zwolniony, ale jest zajmowany przez osoby bez tytułu prawnego, a który znajduje się w dyspozycji organów Policji?Ratio decidendi
Organ Policji posiada kompetencje do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, który znajduje się w jego dyspozycji i jest zajmowany bez tytułu prawnego, nawet jeśli lokal ten nie został formalnie zwolniony. Prawo do lokalu służbowego dla policjantów i ich rodzin jest regulowane przepisami szczególnymi ustawy o Policji, które wyłączają stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o ochronie praw lokatorów. W przypadku braku tytułu prawnego do zajmowania lokalu, organ jest zobowiązany do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu, nie uwzględniając interesu strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego przez skarżących, którzy zajmowali go bez tytułu prawnego. Lokal ten był pierwotnie przydzielony dziadkom skarżących jako mieszkanie służbowe. Po śmierci pierwotnych najemców, lokal pozostał zamieszkany przez ich córkę i wnuka (skarżącego), którzy nie posiadali uprawnień do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu. Skarżący zarzucali organom brak kompetencji do prowadzenia postępowania administracyjnego, twierdząc, że sprawa powinna być rozpatrywana w trybie cywilnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Protokolant sekr. sąd. Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. S., M. S. oraz W. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego oddala skargę
Komendant Główny Policji (dalej organ/KGP) decyzją z dnia [...] maja 2019 r.
nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pana K. S. (dalej skarżący) utrzymał
w mocy decyzję Komendanta [...] Policji (dalej organ I instancji/K[...]P) z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] nakazującą opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] [...] w W.
KGP działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej "k.p.a.") oraz art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy
z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2017 r. poz. 2067) oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 1170).
Ustalono, że na podstawie przydziału kwatery stałej - mieszkania służbowego Komendy MO [...] W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] [...] w W. przydzielono Państwu E. i J. W. do wspólnego zamieszkiwania wraz z dziećmi K. W., M. W. i W. W..
Mieszkanie jest własnością [...] W. w dyspozycji Komendanta [...] Policji.
Z ustaleń organu I instancji wynika, że Pan E. W. zmarł w dniu [...] września 1992 r. a Pani J. W. w dniu [...] marca 2015 r.
W trakcie przeprowadzonego przez Komendę [...] Policji Warszawa [...] wywiadu mieszkaniowego ustalono, że w przedmiotowym lokalu zamieszkują i są zameldowani Pani M. S. oraz jej syn Pan K. S. Ponadto w lokalu jest również zameldowany Pan W. W., który od 10 lat zamieszkuje
w USA.
K[...]P, działając w trybie art. 61 k.p.a., pismem z dnia [...] września 2016 r.
nr [...] powiadomił Panią M. S., Pana K. S. oraz Pana W. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nakazano Pani M. S., Panu K. S. oraz Panu W.W. opróżnienie i przekazanie
w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...][...] w W.
Od powyższego orzeczenia odwołanie wnieśli, Pani M.S., Pan K.S. oraz za pośrednictwem Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w N., Pan W.W.
Rozpatrując odwołania Pani M. S. i Pana W. W., KGP decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części nakazującej opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] [...]w W. przez Pana W. W. i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję
w mocy.
Skargę od tej decyzji wniosła Pani M. S. i była ona przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 384/18 – WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 17 września 2019 r. oddalili skargę
na decyzję KGP z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego).
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]
po rozpatrzeniu odwołania Pana K. S. (dalej skarżący) utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji (dalej organ I instancji/K[...]P) z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2017 r.) nakazującą opróżnienie
i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] [...]
w W.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Komendant Główny Policji powołując się na art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który stanowi podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji, wyjaśnił, że decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby. Natomiast art. 90 ustawy o Policji stanowi, że na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów.
Zdaniem KGP należy podzielić ustalenia organu I instancji, że skarżący nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] [...] w W., gdyż nie spełnia warunków określonych
w przepisach prawa.
Pan K. S. oraz Pani M. S. nie są funkcjonariuszami Policji oraz nie spełniają przesłanek z art. 29 ustawy emerytalnej, gdyż nie są emerytami lub rencistami policyjnymi albo osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej.
W ocenie organu kwestią wymagającą podkreślenia jest fakt, iż właściciel mieszkania [...] W. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. (karta nr 36 akt sprawy) wskazuje, że zarówno Pani M. S. jak i jej syn Pan K. S. zajmują przedmiotowe mieszkanie bez tytułu prawnego. Również właściciel mieszkania w innym piśmie (z dnia 1 marca 2017 r. - karta nr 106 akt sprawy) Komendanta [...] Policji czyni osobę uprawnioną do wskazania najemcy tego lokalu.
Organ podniósł, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r. sygn. akt III ARN 62/93 określone w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie jak w art. 29 ustawy emerytalnej) nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, prawa
i obowiązki najemcy ze stosunku najmu nie wygasają lecz stosownie do art. 44 ustawy emerytalnej przechodzą na członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym. W jego ocenie szczególna ochrona Pana K. S. i jego matki Pani M. S., nieuprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym ojcu/dziadku Panu E. W., rozciągała się na okres, w którym najemcą lokalu była jego żona Pani J. W. Jej śmierć, jako uprawnionej do renty rodzinnej, spowodowała zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego wygaśnięcie najmu przedmiotowego lokalu. Skutkiem tego, uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy najmu nie przeszły na osobę wspólnie zamieszkałą z głównym najemcą, lecz wygasły.
KGP powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 r.
o sygn. akt I CKN 683/00, wyjaśnił, jak należy rozumieć zwrot "będący w dyspozycji (...)". Otóż lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Oznacza to, że dysponowanie lokalem związane jest z prawem organu Policji do decydowania
o jego przydziale bądź opróżnieniu.
Jak wskazał organ II instancji, z akt sprawy wynika, że przedmiotowy lokal mieszkalny położony w W. przy ul. [...][...] nr [...] stanowi własność [...] i pozostaje w dyspozycji Komendanta [...] Policji.
KGP stwierdził, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji o braku przez Pana K. S. i Panią M. S. tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy
ul. [...] [...] w W., pozostającego w dyspozycji Komendanta [...] Policji.
Organ stwierdził, że zarzut dotyczący braku kompetencji organów Policji
do prowadzenia postępowania opróżnieniowego w tej sprawie jest bezzasadny. Wskazał, że materiał dowodowy wskazuje jasno, że lokal mieszkalny, który zamieszkuje Pan K.S. należy do kategorii lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji. Okoliczność ta pozostaje bezsporna i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. K[...]P nie jest właścicielem tego lokalu mieszkalnego, lecz dysponuje nim jako lokalem służbowym przeznaczonym na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o Policji oraz § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170). Przez uprawnienie do dysponowania lokalem mieszkalnych należy rozumieć prawo do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie przydzielenia tego lokalu do zamieszkiwania jako służbowego oraz w przedmiocie nakazania opróżnienia tego lokalu.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; tj.:
a) art. 1 § 1 pkt. 1 k.p.a. z uwagi na fakt, że organ administracyjny Komendant Stołeczny Policji i Komendant Główny Policji nie posiadają kompetencji w tej sprawie, nie są właściwi, natomiast właściwy dla sprawy jest tryb cywilny a nie tryb administracyjny, nawet jeśli przyjąć za prawdziwe twierdzenia organu, że lokal znajduje się dyspozycji MSWiA; powołał się w tym miejscu na aktualną uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 III CZP 68/95 "Sprawy o opróżnienie lokali mieszkalnych pozostających w dyspozycji jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zajmowanych przez osoby, które nigdy nie miały uprawnień do korzystania z nich, podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne."; podniósł, że nigdy nie posiadał uprawnień bezpośrednio pochodzących z decyzji administracyjnej - przydziałowej, do zajmowania przedmiotowego lokalu, w związku
z czym wobec niego prima facie koniczne jest zastosowanie trybu cywilnego przed sądem powszechnym;
b) art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez podjęcie czynności bez posiadania kompetencji w sprawie i niewykazanie przez organy obu instancji Komendanta [...] Policji oraz Komendanta Głównego Policji prawa do dysponowania przedmiotowym lokalem lub umocowania do działania w imieniu i na rzecz Miasta [...] ; organy obu instancji zlekceważyły stronę i nie ujawniły żadnego dokumentu urzędowego czy nawet prywatnego, z którego wynika, że Komendant [...] Policji może posiadać tytuł prawny do przedmiotowego lokalu skuteczny wobec strony; organy administracji obu instancji w ogóle nie wyjaśniły stronie przesłanek, którymi kierowały się przy wydaniu decyzji, co rażąco podważa zaufanie obywatela do organu; szczególnie, że w przypadku wykonania decyzji strona oraz jego matka zostaje pozbawiona dachu nad głową, pod którym, nieprzerwanie zamieszkuje od 1964 roku, nie zalega z opłatami i nie narusza zasad współżycia społecznego;
c) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne rozpatrzenie oraz zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sprawie; przede wszystkim tak organ I, jak i II instancji nie przedstawił umowy/porozumienia o oddanie w dyspozycję przedmiotowego lokalu zawartą pomiędzy [...] a ministrem właściwym ds. wewnętrznych lub podległym mu organem;
d) art. 15 k.p.a., poprzez nierozpoznanie dwukrotnie tej sprawy merytorycznie przez dwa różne organy administracji, polegające m.in., na zaniechaniu przedstawienia stronie dokumentu, z którego wynikałby tytuł prawny organu do rozporządzania/dysponowania lokalem; ponadto organ II instancji zaniechał rozpatrzenia wszystkich żądań strony i ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu swej decyzji; zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego
i kompetencjami organu II instancji (art. 138 k.p.a.) obowiązany on jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a nie ograniczyć się do kontroli decyzji organu
I instancji i do oceny argumentów przedstawionych w odwołaniu (teza druga wyroku NSA z 14 grudnia 2005 r., II OSK 1081/05, OSP 2006, nr 6, poz. 66, z aprobującą glosą K. Bema i J. Białocerkiewicza); nakaz dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że zadaniem organu II instancji nie jest kontrola decyzji wydanej przez organ I instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony
i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (zob. np. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyrok NSA z 6 czerwca 1997 r., III SA 515/96, "Wspólnota" 1997, nr 45, s. 26; wyrok NSA z 20 stycznia 1998 r., I SA/Ka 1050/96, LEX nr 31879; wyrok NSA z 20 maja 1998 r., IV SA 2058/97, LEX nr 43276; teza pierwsza wyroku NSA z 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, LEX nr 37240; wyrok NSA z 14 października 1999 r., IV SA 1313/98, LEX nr 48725).
e) § 40a ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2009 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przedmiotowy lokal został zwolniony; z akt sprawy wynika oraz bezsporne jest, że lokal ten jest zajmowany przez Panią M. S. od 1964 r., jak również przez skarżącego, do dnia obecnego, zatem nie został zwolniony, dlatego też Komendant [...] Policji nie może nim dysponować i nie posiada kompetencji do prowadzenia niniejszego postępowania.
W związku z powyższym wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji w całości
z uwagi na zachodzące przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego powodujące jej nieważność z poniżej wskazanych powodów.
Zdaniem skarżącego decyzja wydana została z naruszeniem przepisów
o właściwości z uwagi na fakt, że Komendant [...] Policji oraz Komendant Główny Policji nie mają kompetencji do dysponowania lokalem, w którym nieprzerwanie od 1964 roku zamieszkuje Pani M. S. wraz z członkami rodziny. Co istotne właścicielem tego lokalu jest [...] i to ona jest jednym właściwym podmiotem, który ma prawo decydować o stosunkach prawnych związanych z przedmiotowym lokalem. Zgodnie z § 40a ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] . z dnia [...] lipca 2009 r., w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta[...], na lokale dla funkcjonariuszy przeznacza się zwolnione lokale mieszkalne, które do dnia 5 sierpnia 2009 r., pozostawały w dyspozycji Komendy [...] Policji i Komend [...] Policji. Z akt sprawy wynika oraz bezsporne jest, że lokal ten jest zajmowany Przez Panią M. S. od 1964 r., do dnia obecnego. Zatem nie spełnia on podstawowej przesłanki, bowiem nie został zwolniony, dlatego też Komendant [...] Policji nie może nim rozporządzać i nie posiada kompetencji do prowadzenia niniejszego postępowania.
Decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący uznał, że tryb postępowania administracyjnego nie jest właściwy w tej sprawie, gdyż ma ona charakter cywilnoprawny.
Wnosił o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., w całości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia jej nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] nakazującą opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...][...] w W..
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej "P.p.s.a.").
W pierwszej kolejności WSA w Warszawie rozpatrzył najdalej idący wniosek skarżącego, a mianowicie dotyczący stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. Sąd podziela stanowisko organów, iż sprawa ma charakter administracyjny i organy nie naruszyły przepisów w sposób powodujący możliwość zastosowani instytucji nieważności. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2001 r. o sygn. akt
I CKN 683/00, jednoznacznie wyjaśniono, jak należy rozumieć zwrot "będący
w dyspozycji (...)". Otóż lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ustawy o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Oznacza to, że dysponowanie lokalem związane jest z prawem organu Policji do decydowania o jego przydziale bądź opróżnieniu. Tak więc to organy Policji są uprawnione i zobowiązane podejmować działania w zakresie dysponowania lokalem będącym w ich dyspozycji.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 1994 r. Sąd Najwyższy sygn. akt III ARN 62/93 wskazał, że określone w art. 44 ustawy z 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i ich rodzin (identycznie jak w art. 29 ustawy emerytalnej) nabycie prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym emerycie, byłym funkcjonariuszu Milicji Obywatelskiej, następuje z mocy prawa pod warunkiem posiadania przez członków rodziny zmarłego uprawnień do renty rodzinnej po nim. Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, prawa
i obowiązki najemcy ze stosunku najmu nie wygasają lecz stosownie do art. 44 ustawy emerytalnej przechodzą na członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej
po zmarłym. W jego ocenie szczególna ochrona Pana K. S. i jego matki Pani M. S., nieuprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym ojcu/dziadku Panu E. W., rozciągała się na okres, w którym najemcą lokalu była jego żona Pani J. W,. Jej śmierć, jako uprawnionej do renty rodzinnej, spowodowała zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego wygaśnięcie najmu przedmiotowego lokalu. Skutkiem tego, uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy najmu nie przeszły na osobę wspólnie zamieszkałą z głównym najemcą, lecz wygasły.
Stosownie do treści art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego. W świetle art. 88 ust. 1 ustawy, prawo do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji przysługuje policjantowi
w służbie stałej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, a w świetle art. 89 ustawy członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym:
1) małżonek;
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż
do ukończenia przez nie 25 lat życia;
3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje również, na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej funkcjonariuszom zwolnionym ze służby, uprawnionym do policyjnej emerytury lub renty (ust. 1) oraz członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach (ust. 2). Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
W sprawie bezspornym jest, że na podstawie przydziału kwatery stałej - mieszkania służbowego Komendy MO [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] [...] w W. przydzielono Państwu E. i J. W. do wspólnego zamieszkiwania wraz z dziećmi K. W., M. W. i W. W.
Mieszkanie jest własnością [...] w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Wobec czego okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...][...] w W. został przydzielony dziadkom skarżącego Państwu E. i J. W. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1964 r. KMO [...] . Lokal ten znajduje się zatem dalej w dyspozycji MSWiA lub podległych mu organów. Po śmierci Pana E. W. i Pani J. W. w lokalu pozostała ich córka Pani M.S. oraz wnuk Pan K. S., którzy nie posiadają tytułu prawnego do zajmowania mieszkania.
W trakcie przeprowadzonego przez Komendę [...] Policji W. [...] wywiadu mieszkaniowego ustalono, że w przedmiotowym lokalu zamieszkują i są zameldowani Pani M. S. oraz jej syn Pan K.S. Ponadto w lokalu jest również zameldowany Pan W. W., który od 10 lat zamieszkuje
w USA.
W sprawie bezspornym jest, że skarżącemu nie przysługiwała renta rodzinna po zmarłym funkcjonariuszu.
W toku postępowania skarżący podnosił, że przedmiotowy lokal nie pozostawał w dyspozycji Policji, gdyż posiada on tytuł prawny do zamieszkiwania w rzeczonym lokalu, którego źródłem była umowa najmu lokalu mieszkalnego. Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić z przyczyn opisanych wyżej.
Przedmiotowy lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego należy do zasobów mieszkaniowych, o których mowa w art. 90 ustawy o Policji i tym samym pozostaje obecnie w dyspozycji Komendanta [...] Policji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610) - zwanej dalej ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. - przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej.
Wobec lokalu będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Omawiana regulacja znajduje bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132) - zwanej dalej "ustawą emerytalną" w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym.
Regulacje prawne dotyczące policyjnych mieszkań służbowych, zawarte między innymi w ustawie o Policji stanowią rozwiązania szczególne wobec przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. oraz Kodeksu cywilnego.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 88 ustawy o Policji, policjantowi na służbie przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości,
w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Natomiast art. 89 tej ustawy wskazuje dokładnie kogo można uznać za członka rodziny policjanta, których to uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to małżonek, dzieci pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia oraz rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub, jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia.
Uprawnienie osób wymienionych w art. 89 do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego, jaki posiada policjant i osoby te nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu.
Zdaniem WSA w Warszawie należy podzielić ustalenia organu I instancji, że skarżący oraz Pani M. S. nie posiadają jakiegokolwiek tytułu prawnego do zajmowania lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...][...] w W., gdyż nie spełniają warunków określonych w przepisach prawa.
Pan K. S. oraz Pani M. S. nie są funkcjonariuszami Policji oraz nie spełniają przesłanek z art. 29 ustawy emerytalnej, gdyż nie są emerytami lub rencistami policyjnymi albo osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po funkcjonariuszu Policji, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania renty lub emerytury policyjnej.
Kwestią wymagającą podkreślenia jest również fakt, iż właściciel mieszkania [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. (karta nr 36 akt sprawy) wskazuje, że zarówno Pani M. S. jak i jej syn Pan K. S. zajmują przedmiotowe mieszkanie bez tytułu prawnego. Również właściciel mieszkania w innym piśmie
(z dnia 1 marca 2017 r. - karta nr 106 akt sprawy) Komendanta [...] Policji czyni osobę uprawnioną do wskazania najemcy tego lokalu.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia
2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1749/15, pozostawanie lokalu mieszkalnego w dyspozycji organów Policji na gruncie ustawy o Policji: "na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów". Lokale te uzyskiwane są w wyniku działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, są to lokale stanowiące własność gmin lub zakładów pracy, a także zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w tezie wyroku z 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00, lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub
o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Tak więc dysponowanie lokalem jest związane z prawem organu Policji do decydowania, kto jest uprawniony do zamieszkiwania w lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dysponowanie lokalem nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Lokale te są wydzielone z zasobów będących w dyspozycji Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Organy Policji nie są ich właścicielem, natomiast w trybie administracyjnym podejmują rozstrzygnięcia co do ich wykorzystania. Prawo do lokalu mieszkalnego policjantów jest bowiem pochodną charakteru stosunku służbowego funkcjonariusza Policji, który wiąże się ze szczególną dyspozycyjnością (por. wyrok NSA z 3 lipca 2013 r., I OSK 2087/12, publ. cbois.nsa.gov.pl). Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2009 r., I OSK 834/09, publ. cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny.
Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie
do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy mają również zastosowanie
do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy
w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r.
o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 ustawy. Status zajmowanego przez skarżącego lokalu,
a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 k.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji,
tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości
w orzecznictwie (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia
2012 r. sygn. akt I OSK 1122/10, z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 220/12).
Reasumując, konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego
w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego
do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji zasadnie jest – wbrew zarzutom zawartym w skardze – przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który przewiduje wydanie decyzji związanej i przy takiej decyzji nie ma podstaw do stosowania zasady uwzględniania interesu społecznego
i słusznego interesu obywateli, ze względu na jednoznaczne zdeterminowanie treści decyzji wolą ustawodawcy. Organ nie był zatem obowiązany w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy rozważać interesu skarżącego, gdyż jego uwzględnienie pozostawało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego jako nieusprawiedliwiony należy ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewystarczające uzasadnienie w zakresie braku naruszenia słusznego interesu strony. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazły się wszystkie wymagane prawem elementy. Organ odwoławczy przeprowadził dokładną i rzetelną analizę stanu faktycznego sprawy, kierując się przy tym treścią odwołania i obowiązujących przepisów.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd skargę oddalił, działając na podstawie
art. 151 P.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło