II SA/Wa 1855/23
WyrokWSA w Warszawie2024-04-23
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Iwona Maciejuk, Arkadiusz Koziarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy może zostać zwolniony z zawodowej służby wojskowej z powodu otrzymania dostatecznej oceny w opinii służbowej, nawet jeśli kwestionuje tę ocenę na późniejszym etapie postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że otrzymanie dostatecznej oceny w opinii służbowej jest samodzielną i wystarczającą przesłanką do fakultatywnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Kwestionowanie tej oceny na etapie postępowania sądowego w sprawie zwolnienia ze służby nie jest dopuszczalne, ponieważ opinia służbowa podlega kontroli w odrębnym trybie i jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ocenę niedostateczną. Sąd podkreślił, że decyzja o zwolnieniu ma charakter uznaniowy, ale nie dowolny, a interes Sił Zbrojnych w posiadaniu najlepiej przygotowanych żołnierzy przeważa nad interesem indywidualnego żołnierza.Stan faktyczny
Skarżący, D.C., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej decyzją Dowódcy Brygady Pancernej z powodu otrzymania dostatecznej oceny w opinii służbowej za 2022 rok, a także z powodu nieodpowiedniego podejścia do obowiązków i naruszeń dyscypliny. Po wniesieniu odwołania, Dowódca Dywizji Zmechanizowanej uchylił decyzję w części dotyczącej terminu zwolnienia, ustalając nowy termin, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu oraz brak podstaw faktycznych i prawnych do zwolnienia. WSA oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dowódcy [...]. Dywizji Zmechanizowanej w S. z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy oddala skargę
Dowódca [...] Brygady Pancernej rozkazem personalnym nr [...] (pkt 2) z dnia [...] marca 2023 r., na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 oraz art. 229 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 2305 z późn. zm.), § 3, § 15
ust. 1, § 16 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 670 z póżn. zm.). zwolnił [...] D.C. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2023 r. i przeniósł do pasywnej rezerwy.
W uzasadnieniu wskazał, że [...] D.C. pełni służbę w [...] Brygadzie Pancernej na stanowisku służbowym działonowy. Wskutek przeprowadzonego procesu opiniowania w 2022 r. otrzymał ogólną ocenę 3 (dostateczną) z opinii służbowej. W dniu. 26.08.2022r. żołnierz podpisał opinię służbową nie wnosząc odwołania od wystawionej oceny.
Pismem z dnia 21 grudnia 2022r. przełożony wymienionego wystąpił do Dowódcy Brygady z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, motywując wniosek otrzymaniem przez szeregowego dostatecznej oceny z opiniowania służbowego, jak również nieodpowiednim podejściem żołnierza do wykonywania obowiązków służbowych oraz naruszeniami dyscypliny wojskowej.
Zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2023r. żołnierz został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, pouczono go o przysługujących prawach wynikających z art. 10 k.p.a.
Organ przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę wydania rozkazu personalnego. Wskazał m.in., że zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, zgodnie z którym, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Organ podniósł, że wystąpienie przez dowódcę pododdziału z wnioskiem o fakultatywne zwolnienie [...] D.C. z zawodowej służby wojskowej spowodowało konieczność rozważenia jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, iż trwająca profesjonalizacja Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej sprawia, iż w służbie wojskowej pozostać mogą tylko najwyżej oceniani, najbardziej dyspozycyjni, oddani służbie, najlepsi żołnierze. W ocenie przełożonych żołnierz nie spełnia tych wymagań, ponieważ nie wywiązuje się terminowo z zadań. Ponadto żołnierz wymaga nadzoru nad wykonywanymi przez siebie zadaniami. Ww. przejawia również postawę lekceważącą i arogancką w stosunku do przełożonych i wyższych stopniem. Ponadto żołnierz otrzymał ocenę dostateczną z opinii służbowej dwukrotnie w latach następujących po sobie, co świadczy o braku poprawy w postawie i zachowaniu żołnierza, a tym samym brak interesu w Siłach Zbrojnych, aby taki żołnierz pozostawał w służbie, ponieważ nie rokuje on poprawy w swoim postępowaniu i poziomie wykonywania zadań. W świetle powyższego organ stwierdził, że interes społeczny będący w niniejszej sprawie interesem służby pozostaje w sprzeczności z interesem strony wyrażającym się w chęci kontynuowania pełnienia zawodowej służby wojskowej. Z uwagi na otrzymaną przez żołnierza ogólną ocenę dostateczną w opinii służbowej oraz naruszenia dyscypliny wojskowej, interes zainteresowanego nie może niniejszej sprawie uwzględniony. Decyzja doręczona została stronie w dniu 28 marca 2023 r.
D.C., reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od wymienionego rozkazu personalnego. Zarzucił naruszenie art. 10 w zw. z art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a.; art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.; art. 107 § 3 k.p.a.; art. 228 i 229 ustawy o obronie Ojczyzny. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu z przesłuchania strony na okoliczność braku podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
W dniu 26 czerwca 2023 r. (data zarejestrowania dokumentu w kancelarii) organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego odwoławczego ze wskazaniem miejsca oraz terminu zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy, poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r., na podstawie, na podstawie art. 127 § 1 i 2, oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a., art. 228 ust. 1 pkt 4 oraz art. 229 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, po rozpatrzeniu odwołania [...] D.C. od rozkazu personalnego Nr [...] (pkt 2) Dowódcy [...] Brygady Pancernej z dnia [...] marca 2023 r. w punkcie 1. uchylił punkt 2 rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy [...] Brygady Pancernej z dnia [...] marca 2023 r. w części dotyczącej terminu zwolnienia D.C. z zawodowej służby wojskowej, który ustalił na dzień [...] sierpnia 2023 r. W punkcie 2 decyzji, w pozostałym zakresie punkt 2 rozkazu personalnego Nr [...] Dowódcy [...] Brygady Pancernej z dnia [...] marca 2023 roku utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu okoliczności stanu faktycznego sprawy, jak wyżej, organ odwoławczy podniósł, że decyzja podejmowana na podstawie art. 228 pkt 4 ustawy ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być dowolna. Wskazał, że zgodnie z art. 229 ust. 1 w zw. z art. 186 ust. 1 pkt 4 ustawy, organem właściwym do powoływania i zwalniania z zawodowej służby wojskowej w korpusie szeregowych jest dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika (komandora), w podległych jednostkach wojskowych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazał, że wbrew przekonaniu skarżącego, organ zwalniający a tym samym także organ drugiej instancji nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, czy żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Istotny w rozpoznawanej sprawie jest natomiast fakt, że na podstawie art. 127 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny opinia służbowa ma walor ostateczności, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. W takim przypadku żołnierz może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie tej opinii.
Odnosząc się do zarzutu, iż strona została pozbawiona możliwości realnego wyartykułowania swojego stanowiska w toku postępowania administracyjnego o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej organ wskazał, że zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie, z czego strona nie skorzystała. W związku z powyższym podnoszony przez odwołującego zarzut jest bezzasadny.
Organ odwoławczy uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, że uzyskana przez żołnierza ogólna ocena dostateczna oraz skrupulatnie przeprowadzone postępowanie dowodowe, wyjaśnia względy przemawiające przeciwko dalszemu pozostawieniu żołnierza w służbie, w związku z przewinieniami dyscyplinarnymi za które żołnierz był wielokrotnie karany oraz dotychczasowe nieodpowiednie zachowanie, które ma demoralizujący wpływ na żołnierzy [...] Brygady Pancernej. Organ stwierdził, że interes społeczny w przedmiotowej sprawie to interes służby, tożsamy z potrzebami Sił Zbrojnych. Zgodnie z art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe przepisy na uwadze oraz to, iż w dobie profesjonalizmu Sił Zbrojnych w interesie społecznym, tożsamym z potrzebami armii, leży aby żołnierze zawodowi Wojska Polskiego byli tymi osobami, które nie tylko spełniają wymagania formalne do bycia żołnierzem zawodowym, ale też dają gwarancję dyspozycyjności i wykonywania powierzonych im zadań w sposób profesjonalny.
Organ wskazał, że w sprawie nie ulega wątpliwości, iż w ocenie przełożonych spełnione zostały warunki formalne umożliwiające zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji właściwie przeanalizował sytuację strony w celu rozstrzygnięcia sprawy i ustalił czy istnieje słuszny interes przemawiający za pozostawieniem go w służbie żołnierza. Wobec zaakcentowanych aspektów przedmiotowej sprawy, interes społeczny a w tym przypadku potrzeby Sił Zbrojnych bezsprzecznie przeważa nad słusznym interesem strony. Dlatego też, w mojej ocenie argumentacja strony nie może świadczyć o zasadności pozostawienia żołnierza w zawodowej służbie wojskowej.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne jest, iż D.C. otrzymał dostateczną ogólną ocenę służbową oraz że organ pierwszej instancji wskazał i wyjaśnił powody, które przemawiały za zwolnieniem strony z zawodowej służby wojskowej. W świetle powyższych ustaleń nie można organowi pierwszej instancji zarzucić podjęcia rozstrzygnięcia dowolnego, niemającego oparcia w materiale dowodowym sprawy. Dowódca [...] Brygady Pancernej był zatem uprawniony do wydania decyzji negatywnej dla strony.
Organ odwoławczy stwierdził, że w ostatecznym rozrachunku i ocenie, nie ma wątpliwości, iż okoliczności niniejszej sprawy dają podstawę do wydania rozstrzygnięcia utrzymującego zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W związku z wniesieniem odwołania, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 130 § 2 k.p.a. przedmiotowy rozkaz nie został wykonany w określonym w nim terminie. Z tego też względu należało ustalić nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w taki sposób, aby umożliwić stronie rzetelne rozliczenie się ze służbą, bowiem decyzja w celu jej zrealizowania powinna posiadać przymiot ostateczności, zaś termin wyznaczenia powinien przypadać po dniu otrzymania przez stronę niniejszej decyzji organu drugiej instancji.
Decyzja Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. stała się przedmiotem skargi D.C., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik zaskarżając decyzję w całości zarzucił naruszenie:
- art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że organ I Instancji oparł zaskarżoną odwołaniem decyzję na ustaleniach faktycznych znanych organowi z urzędu, których organ I Instancji nie zakomunikował stronie, co skutkowało brakiem wypowiedzenia się przez stronę na temat treści tych okoliczności, które w tej sytuacji w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione, ergo nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, w związku z czym strona została pozbawiona realnej możliwości wypowiedzenia się odnośnie podstawy faktycznej zapadłego rozstrzygnięcia;
- art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez utrwalenie uchybień dokonanych przez organ I Instancji, który oparł zaskarżoną decyzję na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę (pozbawioną w istocie prawa do czynnego udziału w postępowaniu) co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów w ogóle nie mogą być uznane za udowodnione, ergo nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji;
- art. 7 w zw. z art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek nie przeprowadzenia w żadnym zakresie postępowania dowodowego, jak i brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ II instancji i organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej i drugiej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
- art. 228 i 229 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej w związku z otrzymaniem dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej mimo braku wystąpienia przesłanek materialnoprawnych zastosowania tej instytucji w realiach zaistniałego stanu faktycznego;
- art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy istniały podstawy do uwzględnienia złożonego przez stronę odwołania i uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, względnie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia przedmiotowego postępowania wobec braku podstaw do wydania decyzji zwalniającej z zawodowej służby wojskowej.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie także rozkazu personalnego organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zwrócił
się o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację podniesionych zarzutów, wskazując przede wszystkim, że strona nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska w toku postępowania administracyjnego i że skarżący kwestionuje treść pisemnej oceny zawartej w opinii służbowej stanowiącej podstawę zwolnienia ze służby.
Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej w odpowiedzi na skargę odniósł się do jej zarzutów wskazując, że nie są one zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść́ skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji, rozkazu personalnego organu I instancji i zgodność z prawem postępowania administracyjnego, w którym akty te zostały wydane, w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i rozkaz personalny organu I instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Skarga nie podlegała zatem uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Jest to jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w powołanym art. 228 ust. 1 ustawy dająca podstawę do fakultatywnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Tego rodzaju decyzja jest decyzją uznaniową. Zgodnie z art. 229 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 226 pkt 2, 4, 6-10 i 16 oraz art. 228 ust. 1, następuje decyzją organu wymienionego w art. 186 ust. 1.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym, "(...) w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest decyzja uznaniowa, to kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do kontroli takiej decyzji pod względem: 1) przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym; 2) prawidłowości ustaleń faktycznych w świetle zgromadzonych dowodów; 3) prawidłowości oceny przesłanek załatwienia sprawy; 4) dopuszczalności stosowania danej instytucji prawnej; 5) dokonania wyboru w ramach wyznaczonych przepisami stosowanymi w sprawie; 6) adekwatności zastosowanego środka do okoliczności sprawy indywidualnej (por. J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 156 i 157). Ocena sądu administracyjnego nie polega zatem na ocenie słuszności wybranego przez organ rozwiązania, lecz prawidłowości samego procesu decyzyjnego. Sąd administracyjny nie może bowiem ograniczać prawa organu do samodzielnej i nieskrępowanej swobody przy ocenie zasadności wniosku. Dokonując kontroli decyzji uznaniowych sąd może zatem badać jedynie, czy nie zostały przekroczone granice uznania, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne oraz wszelkie te elementy, które w danym akcie nie wiążą się z luzem decyzyjnym pozostawionym organom przez ustawodawcę (...) Sąd nie dokonuje natomiast oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego (...)" (v. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 687/23).
W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził uchybienia z zakresie dokonanych ustaleń stanu faktycznego. W sprawie jest bezsporne i potwierdza to nadesłany przez organ materiał dowodowy, że skarżący wskutek opiniowania w 2022 r. otrzymał ogólną ocenę dostateczną w opinii służbowej. Od oceny tej skarżący nie wniósł odwołania. Kwestionowanie tej oceny na etapie postępowania sądowego w sprawie zwolnienia ze służby nie jest dopuszczalne, stąd też argumentacja skarżącego, że nie zgadza się z otrzymaną oceną, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Wskazania wymaga, że zgodnie z art. 127 ust. 1 ustawy obronie Ojczyzny, w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, z wyłączeniem służby w pasywnej rezerwie oraz służby pełnionej w razie mobilizacji i w czasie wojny, żołnierz podlega opiniowaniu służbowemu przez przełożonego. Stosownie do ust. 2, opiniowanie służbowe: 1)przeprowadza się corocznie - w przypadku żołnierza zawodowego; 2) ma na celu, oprócz oceny jego wywiązywania się z obowiązków na stanowisku służbowym lub wykonywania zadań, również: a) ocenę jego kompetencji i predyspozycji, b) ocenę jego postawy i zachowania poza godzinami służby, c) wyznaczenie kierunków rozwoju zawodowego i określenie potrzeb szkoleniowych opiniowanego żołnierza.
Zgodnie z ust. 3, przełożony, na podstawie ocen, o których mowa w ust. 2 pkt 2, wystawia ogólną ocenę opiniowanego żołnierza, wyrażoną przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) wzorowa (6); 2) bardzo dobra (5); 3) dobra (4); 4) dostateczna (3); 5) niedostateczna (2).
Zgodnie z art. 127 ust. 4 powołanej ustawy, do opiniowania służbowego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Opiniowany żołnierz w trakcie opiniowania służbowego występuje osobiście i nie może być reprezentowany przez pełnomocnika. Zgodnie z ust. 6, od opinii służbowej żołnierzowi, o którym mowa w ust. 1, przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego. Stosownie do ust. 9, opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna, chyba że żołnierz uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. W takim przypadku żołnierz może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie tej opinii. Zgodnie z ust. 13, dowódca jednostki wojskowej może z urzędu lub na polecenie wyższego przełożonego uchylić albo zmienić każdą opinię służbową, jeżeli: 1)wyjdą na jaw okoliczności mające wpływ na to opiniowanie w trakcie przeprowadzania opiniowania a nieznane opiniującemu; 2) nie było podstaw prawnych do wydania opinii służbowej; 3) opinia służbowa zawiera oczywiste błędy lub omyłki.
W sprawie tej opinia służbowa za okres od 14 września 2021 r. do 25 sierpnia 2022 r. nie została uchylona ani zmieniona. Sam skarżący zaakceptował zaś wyrażoną w niej ocenę dostateczną i nie kwestionował tej opinii służbowej (karta 10 akt administracyjnych). W skardze do Sądu nie przedstawiono żadnej argumentacji, która poddawałaby w wątpliwość prawidłowość procesu opiniowania. Opinia zawiera wszystkie wymagane oceny w zakresie służby zawodowej wojskowej. Skarżący na etapie skargi do Sądu podniósł, że ocena nie została poparta żadną argumentacją merytoryczną, jak również organ nie zweryfikował kryteriów i metodyki wystawiania oceny. Opinia służbowa skarżącego nie zawiera braków, które poddawałyby w wątpliwość rzetelność jej dokonania. Pamiętać należy przy tym, że celem corocznego opiniowania jest ustalenie aktualnej przydatności żołnierza do służby, ma ono ocenić m.in. jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym, kompetencje i predyspozycje. W interesie Sił Zbrojnych jest, aby żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością.
Za niezasadne Sąd uznał także wszystkie pozostałe zarzuty skargi. Istotą sprawy było dokonanie ustalenia, czy zachodzą podstawy do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i czy decyzja organu nie była dowolna.
W ocenie Sądu organy dokonały w tej sprawie prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepis art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, w sposób wyczerpujący uzasadniając przy tym podjęte rozstrzygnięcia, co pozwoliło Sądowi stwierdzić, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego była wszechstronna i mieściła się w granicach uznania administracyjnego. Organ zgromadził niezbędny w tej sprawie materiał dowodowy, pozwalający na stwierdzenie, że zaszły przesłanki do zastosowania w tym przypadku powołanego wyżej przepisu. Ten materiał dowodowy był znany skarżącemu. Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7, 77, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 a także art. 10 k.p.a.
Organy wszechstronnie rozważyły w tej sprawie szereg okoliczności dotyczących służby skarżącego, które ich zdaniem, w powiązaniu z faktem otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, nie dawały podstaw do pozostawienia skarżącego w zawodowej służbie wojskowej. Organy wykazały, że spełniona została przesłanka otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Dodatkowe przedstawione przez organ okoliczności dotyczące przebiegu służby wojskowej skarżącego, w tym odnoszące się do nieodpowiednich zachowań i postawy skarżącego wobec przełożonych, przewinień dyscyplinarnych oraz negatywnego wpływu postawy skarżącego jako żołnierza na innych żołnierzy [...] Brygady Pancernej, potwierdzają jedynie stanowisko organu, co do zaistnienia podstawy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Sąd podzielił stanowisko organu, że w interesie społecznym, tożsamym z interesem Sił Zbrojnych, leży to, aby żołnierzami zawodowymi były osoby dające gwarancję dyspozycyjności i profesjonalnego wykonywania powierzonych zadań. W sprawie tej niewątpliwie interes Sił Zbrojnych, w tym dokonywana ich profesjonalizacja, niewątpliwie przeważa nad interesem skarżącego, który chciałby dalej pełnić zawodową służbę wojskową. Jednakże, w sytuacji otrzymania przez skarżącego dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej oraz przedstawionych przez organ w decyzji i bezspornych okoliczności dotyczących pełnionej służby, nie sposób podważyć stanowisko organu o zaistnieniu przesłanki wydania decyzji uznaniowej o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.
W sprawie tej, zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym skarżący był pouczony o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania, składania wniosków, jak też zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w niej (pismo organu do strony z dnia 16 stycznia 2023 r. – zawiadomienie o wszczęciu postępowania, pismo z dnia 25 stycznia 2023 r. – zawiadomienie o zakończeniu postępowania administracyjnego, z informacją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, zawiadomienie o wszczęciu postępowania odwoławczego z dnia 26 czerwca 2023 r., z informacją o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a.). Z uprawnień tych skarżący nie korzystał. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Trafnie przy tym organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań strony na okoliczność nie wystąpienia przesłanek faktycznych determinujących wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (postanowienie Dowódcy brygady z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...]). Strona mogła na piśmie wypowiedzieć się w sprawie i złożyć wyjaśnienia, jeśli jej zdaniem nie wystąpiły przesłanki zwolnienia. Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które podważałyby prawidłowość przeprowadzonego postępowania i trafność rozstrzygnięcia organu.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozkazu personalnego spełniają wszystkie wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Nie pozostawiają żadnych wątpliwości, co do faktów, które organ wziął pod uwagę, jak również nie pozostawiają wątpliwości, co do przesłanek, z powodu których zdaniem organu dobro Sił Zbrojnych przeważa w tej sprawie nad interesem skarżącego.
Podkreślenia wymaga przy tym, że nie jest rolą Sądu kształtowanie polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych RP. Decyzje w tym zakresie stanowią kompetencję szeroko rozumianej kadry dowódczej, której obowiązkiem jest dbanie o to, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach. Zatem, powołanie się przez organ na konieczność pozostawienia w służbie żołnierzy najlepiej przygotowanych do realizacji zadań uznać należy za wystarczające uzasadnienie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Dostateczna ocena ogólna w opinii służbowej nie gwarantuje jak najlepszego wykonywania przez żołnierza zadań nałożonych na Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej. Oceny tej, biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia przez Siły Zbrojne bezpieczeństwa militarnego, nie sposób podważyć. Decyzja organu o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy nie była tym samym decyzją dowolną. Trafnie organ wskazał, że słuszny interes strony nie przeważa w niniejszej sprawie nad interesem społecznym tożsamym z interesem Sił Zbrojnych RP. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował również art. 130 k.p.a.
Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 130 § 1 i 2 k.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a jego wniesienie w terminie wstrzymuje wykonanie tej decyzji.
Zasadnie organ odwoławczy uchylił punkt 2 rozkazu personalnego organu I instancji w części dotyczącej terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] sierpnia 2023 r., a w pozostałym zakresie zasadnie utrzymał punkt 2 rozkazu personalnego organu I instancji w mocy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło