II SA/Wa 1862/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spraw.), Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego M.R. kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej jako CWKL) orzeczeniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013), a także § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. (dalej jako RWKL) z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] stwierdzające u szer. rez. M. R. niezdolność do zawodowej służby wojskowej – Kategoria "N". W uzasadnieniu powyższego orzeczenia CWKL podniosła, iż RWKL w orzeczeniu z dnia [...] maja 2013 r. stwierdziła u orzekanego M. R. schorzenie ujęte w pkt 1 rozpoznania orzeczenia - nieprawidłowa glikemia na czczo i zakwalifikowała, zgodnie z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, do § 54 pkt 4 złącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia. Przekroczenie dopuszczalnego poziomu glukozy we krwi jest bowiem określane jako nieprawidłowa glikemia na czczo lub nietolerancja glukozy i zaliczana jako stan przedcukrzycowy niosący za sobą wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy, przez to jest kwalifikowane do § 55 pkt 4, czyli cukrzyca. Schorzenie to u kandydata do zawodowej służby wojskowej jednoznacznie powoduje niezdolność do tej służby - Kategoria "N". M. R. we wniesionym odwołaniu od orzeczenia RWKL z dnia [...] maja 2013 r. zakwestionował prawidłowość dokonanych przez organ I instancji ustaleń i dołączył dokumentację medyczną w postaci kopii badania poziomu glukozy z dnia 22 maja 2013 r. (wynik prawidłowy). CWKL rozpatrzyła odwołanie w oparciu o dokumentację orzeczniczo - lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy, zgodnie z dyspozycją § 30 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. i stwierdziła, iż RWKL prawidłowo rozpoznała u orzekanego schorzenie ujęte w pkt 1 rozpoznania skarżonego orzeczenia i prawidłowo orzekła o niezdolności badanego do służby - Kategoria "N". Organ odwoławczy wskazał, iż RWKL w dniu 17 kwietnia 2013 r. wykonała u orzekanego badanie laboratoryjne, gdzie stwierdzono podwyższenie dopuszczalnego poziom glukozy w surowicy krwi wynoszący 6,27 mmol/l przy normie 4,1 - 5,6 mmol/l oraz wykonała dodatkowe badanie biochemiczne krwi w dniu 29 maja 2013 r., które wykazało, iż wynik poziomu glukozy nadal był podwyższony i wyniósł 6,4 mmol/l przy normie poniżej 5,6 mmol/l. Wobec dwóch nieprawidłowych wyników badań (w różnych odstępach czasowych) należało stwierdzić, że u zainteresowanego istnieje schorzenie: nieprawidłowa glikemia na czczo. CWKL podkreśliła, iż zaburzenia glikemii na czczo z racji konieczności diagnostyki (gdyż nie jest znana ich przyczyna), wymagają dalszej obserwacji w czasie, diagnostyki i ewentualnego leczenia, co wykracza poza obowiązki służbowe wojskowych komisji lekarskich (procesy diagnostyczne i lecznicze są procedurami kontraktowanymi z NFZ i są wykonywane w ramach umów z NFI - opieka lekarska podstawowa i specjalistyczna). Procedury te zaś nie należą do wojskowych komisji lekarskiyh. Wojskowe komisje lekarskie diagnozują i oceniają aktualny stan zdrowia kandydatów i określają ich aktualną (bieżącą) zdolność do zawodowej służby wojskowej (na dzień wykonywanych badań) i nie zajmują się dodatkowym ustalaniem przyczyn schorzenia, gdyż to wykracza poza ich kompetencje. Natomiast wymagania wobec kandydatów do pełnienia zawodowej służby wojskowej są bardzo wysokie co spowodowane jest perspektywą wieloletniej, ciężkiej służby. Kandydat na żołnierza zawodowego winien być całkowicie sprawny i zdrowy w chwili orzekania. Do zawodowej służby wojskowej powinni być powoływani zdrowi ludzie, gdyż służba ta ze względu na swoją specyfikę jest obarczona wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia między innymi bardzo dużym stresem (zajęcia strzeleckie z różnego rodzaju broni palnej, rzuty granatem, udział w misjach bojowych), dużą urazowością, nieregularnym trybem pracy oraz związanym z tym nieregularnym i nieprawidłowym odżywianiem się (co jest przeciwwskazaniem przy występowaniu zaburzeń gospodarki przemiany glukozy). Wymaga on dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej jak i w sferze psychicznej. Zajęcia często odbywają się w trudnych warunkach zarówno atmosferycznych (upal, mróz, deszcz, kurz), jak i terenowych na poligonie, czy też w ramach misji pokojowych (w różnych strefach klimatycznych, często z narażeniem zdrowia i życia). Wszystkie wymienione wyżej uwarunkowania wymagają od kandydatów bardzo dobrego stanu i predysponują w znacznym stopniu (w tym przypadku graniczy to niemal z pewnością) do nasilenia poważnych dolegliwości związanych z rozpoznanymi schorzeniami u zainteresowanego - czyniąc go niezdolnym do wykonywania jakichkolwiek zadań służbowych. Orzeczenie CWKL z dnia [...] lipca 2013 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika M. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w taki sposób, aby dostatecznie i obiektywnie stwierdzić, czy skarżący jest zdolny do służby wojskowej, 2) art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nieprzeprowadzenie z urzędu ponownych badań lekarskich lub badań specjalistycznych, które pozwoliłyby jednoznacznie stwierdzić, czy u skarżącego występuje cukrzyca lub jest on podatny na jej wystąpienie. Kwestionowanym orzeczeniom zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) § 30 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy znajdujące się w aktach sprawy dowody wzajemnie sobie zaprzeczały, co bezpośrednio wpłynęło na wynik sprawy, 2) § 18 tego rozporządzenia, poprzez jego zastosowanie przy błędnie ustalonym stanie faktycznym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł, iż skarżący do odwołania, które składał od orzeczenia RWKL załączył wyniki badań przeprowadzonych we własnym zakresie, które to wyniki przeczyły tym wykonanym przez RWKL. Z badań załączonych przez skarżącego wynikało, że poziom glukozy jest w normie. Na skutek odwołania CWKL w dniu 29 maja 2013 r. wykonała dodatkowe badanie, gdzie wynik był nieprawidłowy - poziom glukozy przekraczający normę. Pomimo takich rozbieżności w wynikach, gdzie badania przeprowadzone przez Komisje Wojskowe zaprzeczały badaniom wykonanym we własnym zakresie przez zainteresowanego, CWKL ograniczyła się do wydania orzeczenia na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów, w tym wyników badań. W ocenie strony skarżącej takie postępowanie organu, którego podstawowym obowiązkiem jest zbadanie prawidłowości postępowania organu pierwszoinstancyjnego jest niedopuszczalne. Według skarżącego CWKL, wbrew nałożonemu nań obowiązkowi wynikającemu z przepisów k.p.a., nie przeprowadziła postępowania w taki sposób, aby podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. CWKL posiadając uprawnienia wynikające zarówno z art. 77 k.p.a., jak też z § 30 ust. 2 ww. rozporządzenia, winna była skierować skarżącego na ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować skarżącego na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Organ nie przeprowadził takiego dowodu. Pełnomocnik strony zasygnalizował także, iż poziom glukozy we krwi jest wprost zależny od poziomu stresu i to właśnie stres związany z badaniem mógł z przyczyn od niego niezależnych podnieść poziom glukozy. Takie zachowanie organizmu jest normalnym działaniem i nie przesądza o cukrzycy lub podatności na nią. Skarżący ponownie po otrzymaniu orzeczenia CWKL wykonał we własnym zakresie badania na poziom glukozy we krwi, łącznie wykonanych badań było pięć, żadne z nich nie stwierdziło u skarżącego zawyżonego poziom glukozy (wyniki badań załączono do skargi). Badania były przeprowadzone celowo w różnych laboratoriach. Po otrzymaniu kilku z pierwszych wyników skarżący udał się do lekarza w celu konsultacji. Lekarz wydał zaświadczenie z dnia 6 sierpnia 2013r., którym wykluczył cukrzycę i podatność na jej zachorowanie (zaświadczenie załączono do skargi). W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o jej oddalenie wskazując, że w zaistniałym stanie faktycznym przeprowadzane badania lekarskie były wystarczające do ustalenia niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, albowiem organ odwoławczy orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (§ 30 ust. 2 ww. rozporządzenia). Natomiast przedstawione wraz ze skargą badania przeprowadzone były już po ostatecznym postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak podjętej kontroli sądowej, m.in. aktów organów administracji wojskowej, sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. O ile organ administracji nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności żołnierza była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. W ocenie Sądu orzeczenie CWKL podjęte w przedmiotowej sprawie nie spełnia tych kryteriów, a tym samym orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.) orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie, 2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności – określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2013 r. RWK rozpoznała u skarżącego nieprawidłową glikemię naczczo - § 54 pkt 4, co kwalifikuje badanego do Kategorii "N" – złącznika nr 1 - grupa I – niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Jednakże nie oznacza to, że przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności jego zasady nie powinny być przestrzegane. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia. Zgodnie z § 23 powołanego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie wydają po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 25 pkt 4). W analizowanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, albowiem nie zbadał w sposób wymagany dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, dlaczego wykonane przez orzekanego i przedłożone w postępowaniu odwoławczym wyniki badań odbiegają diametralne od wyników badań przeprowadzonych przez Wojskową Komisję Lekarką. Ten aspekt sprawy ma dla skarżącego zasadnicze znaczenia z uwagi, z jednej strony na doniosłe skutki orzeczenia o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, z drugiej zaś na liczne mieszczące się w normie wyniki badań przeprowadzone w różnych laboratoriach oraz uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o niespełnianiu kryteriów rozpoznania cukrzycy i stanu przedcukrzycowego. Zwłaszcza wskazane pozytywne wyniki badań glukozy, dokonane wprawdzie po zakończeniu procesu orzeczniczego przez CWLK, utwierdzają skarżącego w uzasadnionym przekonaniu, iż organy orzecznicze nie rozstrzygnęły sprawy zgodnie z zasadą praworządności i zaufania, o których mowa w art. 7 i art. 8 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, iż u skarżącego dwukrotnie wykonywano badania biochemiczne glukozy w Zakładzie [...] Szpitala Klinicznego w Ł.i. Wynik z dnia 17 kwietnia 2013 r. wskazał podwyższoną względem normy wartość 6,27 mmol/l, natomiast z dnia 25 maja 2013 r. – 6,45 w zakresie referencyjnym 4,1 – 5,6. Skarżący natomiast na etapie postępowania odwoławczego przedstawił mieszczący się w normie wynik badania glukozy z dnia 22 maja 2013 r. wykonany w Szpitalu Powiatowym w Z. W. (95,0 mg/dl przy normatywie 70 – 110 mg/dl). Organ orzekający nie określił, która ze stosowanych metod badawczych (z wagi na jednostki pomiarowe i ustalone dla nich normatywny metody badawcze są różne), jest precyzyjniejsza, przez to wiarygodniejsza. Posiłkując się załączonymi do skargi wynikami badań wykonanymi w różnych laboratoriach nie można wykluczyć błędu pomiarowego badań dokonanych w laboratorium wykonującym analizę materiału badawczego na zlecenie organu orzeczniczego. W świetle § 30 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne. W niniejszej sprawie z tego uprawnienia CWKL nie skorzystała, choć zaistniały podstawy do uzupełnienia materiału dowodowego i jednoznacznego określenia, czy skarżący znajduje się w stanie "przedcukrzycowym", czy też nie. Wprawdzie Sąd nie posiada instrumentów prawnych zezwalających wprost na nakazanie organowi przeprowadzenia dowodów, w tym przypadku dodatkowych badań lekarskich skarżącego. Jednakże skoro organ odwoławczy nie widział takiej potrzeby, bowiem uznał własne badania za jedynie wiarygodne, to powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Zestawiając jedynie wyniki badań, 2 nieprawidłowe przeciwko 1 prawidłowemu, CWKL nie czyni uzasadnienia orzeczenia wiarygodnym, przekonywującym i przez to nie może uwoli się od zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozpoznając ponownie sprawę, zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych uwag, ze szczególnym uwzględnieniem interesu skarżącego, bowiem decyzja o uznaniu go za całkowicie niezdolnego do zawodowej służby wojskowej będzie rzutowała na jego dalsze życie zawodowe. Z uwagi na powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.