II SA/Wa 1863/17

WyrokWSA w Warszawie2018-07-24

Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Danuta Kania, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę lub uchylenie ostatecznego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej może być rozpatrzony w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Wniosek o zmianę lub uchylenie ostatecznego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej nie może być rozpatrzony w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Prawodawca przewidział odrębny tryb nadzoru nad orzeczeniami wojskowych komisji lekarskich, przyznając w tym zakresie szczególne uprawnienia Ministrowi Obrony Narodowej oraz przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Wyłączenie stosowania art. 154 k.p.a. wobec ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowi "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte.
Stan faktyczny
D. C. złożył wniosek o zmianę orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej z 2003 r. ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej "D" na kategorię "E" oraz o stwierdzenie związku schorzenia ze służbą wojskową, powołując się na art. 154 k.p.a. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska odmówiła wszczęcia postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych do zastosowania art. 154 k.p.a. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy postanowienie CWKL. D. C. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędne przyjęcie braku słusznego interesu strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Sławomir Fularski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2018 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w związku z art. 144 oraz art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.) dalej: "k.p.a.", postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany lub uchylenia orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. (dalej: "RWKL") nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. (dalej: "TWKL") nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. stwierdzającego niezdolność D. C. do służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria "D"). W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje: Pismem z dnia [...] lipca 2016 r., D. C. (poprzednie nazwisko: L.) wniósł o zmianę decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., poprzez ustalenie kategorii zdolności do służby wojskowej "E" oraz stwierdzenie, że rozpoznane schorzenie ma związek ze służbą wojskową. Wskazał, że na mocy ww. decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. nie nabył żadnego prawa. Następnie, w piśmie z dnia 18 sierpnia 2016 r. wnioskodawca sprecyzował, że podstawę prawną podania stanowi art. 154 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, powołując w podstawie prawnej art. 154 w związku z art. 61 § 1 i art. 61a § 1 i § 2 k.p.a., odmówiła wszczęcia postępowania w przedmiocie zmiany bądź uchylenia orzeczenia RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymującego w mocy orzeczenie TWKL w E. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu postanowienia CWKL wskazała, że tożsamość wnioskodawcy ustalono na podstawie zupełnego aktu urodzenia wystawionego przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. z dnia [...]listopada 2016 r., z którego wynika, że od dnia [...] maja 2015 r. wnioskodawca nosi nazwisko "C.". Ponadto CWKL wskazała, że w związku ze zniesieniem - na mocy § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r., w sprawie wojskowych komisji lekarskich, określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. poz. 1013) - Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. działającej jako organ II instancji, który wydał kwestionowane orzeczenie nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, która na mocy § 11 ww. rozporządzenia przejęła z dniem 1 stycznia 2013 r. funkcje organu II instancji wobec RWKL w W., która jako organ I instancji nie ma uprawnień do rozpatrywania odwołań. Odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku strony CWKL powołała się na art. 61a § 1 k.p.a. (omyłkowo wskazano art. 62a § 1 k.p.a.), zgodnie z którym w sytuacji, gdy postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazując na owe uzasadnione przyczyny CWKL podała, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy na podstawie art 154 k.p.a. (bądź na podstawie art. 155 k.p.a.), bowiem przedmiotem zmiany decyzji w ww. trybie mogą być decyzje uznaniowe, wydawane przez organ administracji w ramach tzw. luzu decyzyjnego, nie zaś decyzje związane. Postępowanie prowadzone we wskazanym nadzwyczajnym trybie administracyjnym nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy już ostatecznie zakończonej, a zmiana decyzji ostatecznej może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej przy uwzględnieniu normy prawa materialnego, w oparciu o którą podjęto rozstrzygnięcie. Zmiana decyzji ostatecznej na mocy art. 154 k.p.a. (art. 155 k.p.a.) jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawa, na podstawie których pierwotna decyzja była wydana. Zdaniem CWKL, mając na względzie, że orzeczenie RWKL w W. z dnia [...] listopada 2003 r., oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie TWKL w E. z dnia [...] sierpnia 2003 r. mają charakter związany, a ponadto przepisy prawa stanowiące podstawę ww. orzeczeń utraciły moc obowiązującą, brak było podstaw do zastosowania art. 154 k.p.a. w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. (data wpływu do organu) D. C. wniósł do Ministra Obrony Narodowej zażalenie na powyższe postanowienie kwestionując stanowisko CWKL. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że - w jego ocenie - tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 k.p.a. jest w przedmiotowej sprawie właściwy, bowiem pozwala na przedstawienie merytorycznych argumentów, co ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy stan jego zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu od 2003 r. Wskazał również, że decyzja RWKL z dnia [...] listopada 2003 r. jest krzywdząca w zakresie w jakim ustala kategorię niezdolności do służby wojskowej oraz brak związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową. Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Podzielając stanowisko CWKL organ wskazał, że uchylenie i zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. jest możliwa jedynie w odniesieniu do decyzji uznaniowych czyli takich, w których organom przysługuje możliwość wyboru rozstrzygnięcia między dopuszczalnymi prawnie rozstrzygnięciami na podstawie ustalonego stanu faktycznego. Ponadto postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. może zmierzać do zmiany bądź uchylenia decyzji jedynie w oparciu o normę, na podstawie której wydana była pierwotna decyzja. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z zasadą trwałości decyzji ostatecznych i prowadziłoby do wniosku, że zmiana przepisów prawa może prowadzić do zmiany decyzji, która w poprzednim stanie była prawidłowo wydana. Minister wskazał, że orzeczenia będące przedmiotem wniosku D. C. były wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278, ze zm.), które utraciło moc w 2011 r. Podkreślił również, że organy władzy publicznej mogą działać jedynie w oparciu o przepisy aktualnie obowiązujące. Organ zauważył również, że orzeczenie RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymujące w mocy orzeczenie TWKL z dnia [...] sierpnia 2003 r., jest orzeczeniem, na podstawie którego strona nabyła prawo, co również wyłącza możliwość jego wzruszenia w trybie art. 154 k.p.a. Z treści orzeczenia TWKL w E. wynika bowiem, że D. C. nie może być powołany przez organy wojskowe do służby wojskowej w czasie pokoju - posiada ustaloną kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D", a zatem jest zwolniony z powszechnego obowiązku służby wojskowej ze względu na stan zdrowia, co stanowi jego uprawnienie nabyte na podstawie tego orzeczenia. Konkludując Minister stwierdził, że stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy stanowi o tym, że w żądanym trybie art. 154 k.p.a. postępowanie nie może być wszczęte, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Pismem z dnia [...] października 2017 r. D. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2017 r. zarzucając naruszenie art. 62 k.p.a. w związku z art. 154 względnie 155 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że brak jest słusznego interesu strony do zmiany lub uchylenia orzeczenia RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., podczas gdy schorzenie skarżącego w sposób ewidentny przemawia za tym, że posiada on taki interes. Wskazał nadto, że uchylenie przepisów, na podstawie których orzeczenie RWKL zostało wydane, nie może stanowić podstawy odmowy wszczęcia postępowania, bowiem organ mógł zastosować przepisy intertemporalne. W związku z powyższym skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie postanowienia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2016 r.; - przywrócenie terminu do złożenia niniejszej skargi; - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych prawem. W motywach skargi podniesiono, że przepisy art. 154 i art. 155 k.p.a. normują instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Czynnikiem różnicującym jest istnienie lub brak prawa nabytego przez stronę na podstawie decyzji podlegającej weryfikacji. Zastosowanie art. 154 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy żadna ze stron postępowania nie nabyła prawa na podstawie decyzji. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, jest jedynie tzw. decyzja konstytutywna, tj. tworząca nowe prawa lub obowiązki. Decyzje deklaratoryjne nie tworzą żadnych praw ani obowiązków, lecz potwierdzają jedynie, że obowiązki bądź uprawnienia (prawa) wynikają z ustawy lub innego aktu normatywnego. Podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu określonego w art. 154 i art. 155 k.p.a. ma stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji. Przesłanki te mogą wystąpić razem lub oddzielnie. Na mocy orzeczenia TWKL w E. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. ustalającego kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" skarżący nie nabył prawa, albowiem orzeczenie to stanowiło decyzję deklaratoryjną. Bezsprzeczny jest stan zdrowia skarżącego, który spowodował przyznanie mu ww. kategorii wojskowej. Jednakże schorzenie to wywołane zostało pobytem skarżącego w służbie wojskowej. W niniejszej sprawie skarżący posiada słuszny interes przemawiający za zmianą bądź uchyleniem ww. orzeczenia z uwagi na posiadane schorzenia, których wojskowa komisja lekarska nie powiązała z odbywaniem służby wojskowej. Z tego względu skarżący domaga się zmiany orzeczenia i uwzględnienia jego argumentacji. Zmiana orzeczenia bądź jego uchylenie polepszy sytuację skarżącego poprzez uznanie, że przyznana kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej "D" spowodowana była odbywaniem służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1863/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi. W piśmie procesowym z dnia 23 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Dodatkowo wskazał, że skarżącemu, ze względu na stan zdrowia przysługuje kategoria wojskowa "E". CWKL miała podstawy do wszczęcia postępowania w celu zmiany kategorii wojskowej. Kategoria wojskowa "D" została przyznana w oparciu o dokumentację stanu zdrowia skarżącego z 2003 r., w której to wskazano m.in. [...]. Od 2003 r. stan zdrowia skarżącego uległ znacznemu pogorszeniu, bowiem skarżący od 2004 r. choruje na [...]. Nastąpiła zatem istotna zmiana okoliczności sprawy, która stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania celem określenia kategorii wojskowej adekwatnej do aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] - nie narusza prawa. Zgodnie z art. 61a §1 k.p.a., w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest zgodny pogląd, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Pogląd taki zaprezentował m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 marca 2013r. sygn. akt VII SA/Wa 1771/12 (publ. LEX nr 1321646), stwierdził, że zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zaznaczyć należy, iż na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306). W rozpoznawanej sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego – D. C. z dnia [...] lipca 2016 r. o zmianę lub uchylenie orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w trybie art. 154 k.p.a. Rozstrzygniecie organu jest, w ocenie Sądu, prawidłowe, bowiem określony w ww. przepisie nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych nie ma zastosowania do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby wojskowej. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami). Jednocześnie jednak podkreśla się, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do ww. orzeczeń w zakresie nienormowanym przepisami szczególnymi (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA 2114/97, publ. LEX nr 47973). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14 (publ. CBOSA) przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem jedynie w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Przenosząc powyższe uwagi na stan przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), które w rozdziale 6 regulowało materię rozpatrywania środków zaskarżenia od orzeczeń i decyzji wojskowych komisji lekarskich. Przepis § 30 ww. rozporządzenia stanowił, że od każdego nieprawomocnego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej przysługuje prawo odwołania do właściwej komisji lekarskiej wyższego szczebla, o której mowa w § 24 ust. 2 za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o treści orzeczenia wymienionego w § 23 ust. 1. Wojskowa komisja lekarska rozpatrująca odwołania może: (1) utrzymać w mocy orzeczenie, (2) uchylić je i zarządzić ponowne badanie i wydanie nowego orzeczenia przez wojskową komisję lekarską niższego szczebla udzielając jej wiążących zaleceń, (3) uchylić i wydać nowe orzeczenie (§ 32 ust. 3). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania jest ostateczne (§ 33). Natomiast w rozdziale 7 ww. rozporządzenia "Uchylanie orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w trybie nadzoru" uregulowany został tryb nadzwyczajny wzruszania ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich. W myśl § 36 ust. 1 rozporządzenia Minister Obrony Narodowej lub organ oraz niego upoważniony może w trybie nadzoru uchylić każde orzeczenie i decyzję wojskowej komisji lekarskiej sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również Przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej (ust. 2). W razie uchylenia orzeczenia i decyzji wojskowej komisji lekarskiej, organ, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2, zarządza ponowne rozpatrzenie sprawy przez wyznaczoną wojskową komisję lekarską, udzielając jej wiążących zaleceń (ust. 3). Wyznaczona komisja lekarska, wydając nowe orzeczenie, zawiadamia o tym wojskową komisję lekarską, której orzeczenie zostało uchylone, oraz odpowiednio właściwy wojskowy organ emerytalny lub organ wojskowy właściwy do ustalania prawa do odszkodowania (ust. 4). Przepis § 37 rozporządzenia stanowi, że orzeczenie i decyzja wojskowej komisji lekarskiej wydane w trybie określonym w § 36 ust. 1 i 2 jest ostateczne. Analogiczne uregulowania odnośnie trybu odwoławczego od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej I instancji (§ 22 i § 23) oraz trybu nadzoru nad orzeczeniami wojskowych komisji lekarskich (§ 26) zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), które zastąpiło w zakresie w nim uregulowanym ww. rozporządzenie z dnia 10 czerwca 1992 r. z dniem 1 lipca 2004 r. Przepis § 26 ww. rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. stanowił, że Minister Obrony Narodowej może w trybie nadzoru uchylić każde orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej sprzeczne z prawem lub wydane z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych (ust. 1). Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje również przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. (ust. 2). Uchylając orzeczenie, odpowiednio Minister Obrony Narodowej albo przewodniczący Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. wskazuje okoliczności wymagające wyjaśnienia w toku dalszego postępowania w sprawie (ust. 3). W razie uchylenia orzeczenia sprawę rozpatruje ponownie w I instancji wojskowa komisja lekarska wyznaczona odpowiednio przez Ministra Obrony Narodowej albo przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. zgodnie z zaleceniami, o których mowa w ust. 3. Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 258), które weszło w życie z dniem 30 stycznia 2018 r. W sprawie wniesienia odwołania od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w I instancji przepis § 22 ust. 1 ww. rozporządzenia odsyła do zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast tryb nadzoru został uregulowany odrębnie, przewidując w § 26 rozporządzenia rozwiązania analogiczne do tych, które zostały zawarte w powołanym wyżej § 26 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r. W tym stanie rzeczy uprawnione jest stanowisko, że w stosunku do orzeczeń wojskowych komisji lekarskich nie mają zastosowania nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji administracyjnych przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w art. 154 czy art. 155 k.p.a. Prawodawca przewidział bowiem odrębny tryb nadzoru względem orzeczeń wojskowych komisji lekarskich przyznając w tym zakresie szczególne uprawienie Ministrowi Obrony Narodowej oraz przewodniczącemu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a także określając przesłanki zastosowania tego trybu przez ww. podmioty. Zatem również kwestionowane przez skarżącego orzeczenie RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. nie mogło podlegać weryfikacji w trybie nadzwyczajnym uregulowanym w art. 154 k.p.a. Zasadnie więc w niniejszej sprawie organ uznał, że wniosek skarżącego o zmianę lub uchylenie ww. orzeczenia w trybie art. 154 k.p.a. nie może być rozpatrzony zgodnie z jego żądaniem i odmówił wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Wszak organ jest związany treścią wniosku i nie może samodzielnie go modyfikować czy to w zakresie żądania wniosku, czy w zakresie trybu i przepisów, na podstawie których ma być on rozpatrzony. Wyłączenie stosowania art. 154 k.p.a. wobec ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowił "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte. Wprawdzie organy obu instancji błędnie w uzasadnieniach wydanych decyzji omawiały przesłanki określone w art. 154 k.p.a. w kontekście kwestionowanego ostatecznego orzeczenia RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003r., to jednak rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest prawidłowe. Tym samym brak było podstaw do eliminacji decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają bowiem obowiązującemu prawu, zaś błąd w rozważaniach prawnych nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają zarzuty podniesione w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2018 r. Koncentrują się one bowiem na merytorycznej analizie przesłanek warunkujących uchylenie bądź zmianę decyzji w oparciu o art. 154 k.p.a. w kontekście okoliczności faktycznych dotyczących stanu zdrowia skarżącego, podczas gdy ww. przepis, jak wywiedziono powyżej, nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło