II SA/Wa 1866/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r. Decyzją z [...] września 2015 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2015 r. o odmowie przyznania P. P. renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustalił też, iż wnioskodawca, na przestrzeni 24 lat życia, udokumentował 1 rok, 4 miesiące i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wskazał również, iż Lekarz Orzecznik ZUS ustalił u strony całkowitą niezdolność do pracy od dnia [...] maja 2014 r. Organ doszedł jednak do przekonania, że staż pracy ubezpieczonego jest nieadekwatny do jego wieku. Nie dopatrzył się zaś okoliczności szczególnych usprawiedliwiających taką sytuację. Za taką okoliczność nie uznał zaś argumentacji strony o trudnościach w znalezieniu pracy w związku z bezrobociem. We wcześniejszym okresie nie była bowiem wobec strony orzeczona niezdolność (nawet częściowa) do pracy. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł P. P., zarzucając organowi naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wnosząc o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniósł, że całkowita niezdolność do pracy wystąpiła u niego wskutek nieszczęśliwego wypadku, wskutek któremu został sparaliżowany. Wypadek ten miał zaś miejsce zaledwie kilka lat po ukończeniu przez stronę szkoły. W związku z tym, jak również z obiektywnymi trudnościami ze znalezieniem pracy, nie zdołał wypracować uprawnienia do świadczenia w trybie zwykłym. Zarzucił nadto organowi, iż nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie starań strony o znalezienie pracy, jak też nie przeanalizował jego sytuacji po podjęciu zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wydając skarżoną decyzję, rozważył wszystkie najważniejsze przesłanki uzasadniające przyznanie dochodzonego świadczenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Podkreślenia wymaga również to, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmujący decyzję administracyjną w sprawie świadczenia przyznawanego w drodze wyjątku jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zobowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazywał na brak spełnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ubezpieczony nie spełnił warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury czy renty. Uzasadniając podjęte decyzje organ powoływał się na przerwy występujące w przebiegu ubezpieczenia ocenianej osoby. Organ pominął jednak najistotniejszą okoliczność, a mianowicie to, że wypadek ubezpieczonego, powodujący jego całkowitą niezdolność do pracy, nastąpił w okresie trwania ubezpieczenia, tj. w czasie gdy pozostawał on w zatrudnieniu. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych "raportu z analizy konta" ubezpieczonego wynika bowiem, że w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] listopada 2014 r. P. P. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, a wypadek miał miejsce [...] maja 2014 r. W świetle powyższego, a nadto biorąc pod uwagę całokształt historii pracy skarżącego i jego wiek, istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo tego, iż gdyby nie nieszczęśliwy wypadek pozbawiający stronę możliwości wykonywania pracy, mógłby on kontynuować zatrudnienie i tym samym nabyć uprawnienia do świadczenia w trybie ustawowym. W takiej sytuacji organ miał więc podstawy do tego by przyjąć, że w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, uzasadniające przyznanie dochodzonego świadczenia. Na marginesie, niezależnie od powyższych argumentów, wskazać należało, iż skoro niezdolność do pracy wystąpiła u strony w tak młodym wieku, to tym bardziej przemawiało to za koniecznością szczegółowego przeanalizowania tego, czy strona w sposób aktywny poszukiwała zatrudnienia. Analizy tej należało zaś dokonywać odnosząc się do obiektywnych możliwości znalezienia pracy na terenie, na którym zamieszkiwał skarżący, uwzględniając przygotowanie zawodowe posiadane przez stronę. Należy bowiem mieć na względzie to, że inaczej należy oceniać sytuację stażu zawodowego człowieka młodego – znajdującego się dopiero u progu drogi zawodowej – a inaczej człowieka, który stosownie do swego wieku mógłby już mieć wypracowany dwudziesto, czy trzydziesto-letni staż. W tak długim okresie czasu, mogły bowiem mieć miejsce fluktuacje na rynku pracy. Mogły występować okresy większej lub mniejszej koniunktury na tym rynku, jednakże z uwagi właśnie na długość ocenianego okresu, ubezpieczony miał szansę na wypracowanie okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze w miarę adekwatnym do swojego wieku. Gdy jednak mamy do czynienia z sytuacją taką jak w niniejszej sprawie, gdzie oceniamy materię stażu pracy w wymiarze ok. 1,5 roku, to istniejąca w tak krótkim okresie sytuacja na runku pracy, ma decydujące znaczenie dla sprawy. Nie sposób wiec takiej okoliczności pomijać przy rozpoznawaniu kwestii zasadności wniosku inicjującego postępowanie. Rozpoznając sprawę ponownie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych winien więc uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i wydać rozstrzygnięcie z poszanowaniem słusznego interesu strony - art. 7 k.p.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.