II SA/Wa 1867/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zażalenia na postanowienie o odmowie wyjaśnienia treści decyzji wstrzymującej wypłatę emerytury wojskowej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. (dalej: "Dyrektor WBE"), mając za podstawę art. 31 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 7 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 586 ze zm.; dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), wstrzymał wypłatę skarżącemu emerytury od dnia [...] listopada 2020 r. Powyższa decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do sądu powszechnego - Sądu Okręgowego w W. , [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący skorzystał z tego uprawnienia, wnosząc odwołanie do ww. Sądu (sprawa ostatecznie została zarejestrowana w [...] Wydziale Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w W. pod sygn. akt [...]). Natomiast wnioskiem z [...] listopada 2020 r. skarżący wystąpił do Dyrektora WBE o wyjaśnienie w trybie art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a.") treści ww. decyzji wstrzymującej mu wypłatę emerytury wojskowej. W odpowiedzi na ten wniosek Dyrektor WBE w piśmie z [...] grudnia 2020 r. poinformował skarżącego o podtrzymaniu stanowiska zaprezentowanego w decyzji z [...] października 2020 r. nr [...] i złożeniu odpowiedzi na odwołanie do sądu powszechnego. Skarżący nie zgodził się z takim załatwieniem sprawy i złożył zażalenie do Ministra Obrony Narodowej (dalej: "Minister"), który postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] stwierdził, że Dyrektor WBE dopuścił się rażącej przewlekłości i bezczynności w prowadzonym postępowaniu oraz zobowiązał go do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia, a także wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych przewlekłości i bezczynności postępowania. Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. nr [...] Dyrektor WBE odmówił wyjaśnienia wątpliwości co do treści ww. decyzji z [...] października 2020 r. Pouczył również skarżącego, że od tego postanowienia przysługuje mu prawo złożenia zażalenia do Sądu Okręgowego w W., [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych – za pośrednictwem Dyrektora WBE. Pismem z [...] lutego 2021 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie do Ministra, domagając się zobowiązania Dyrektora WBE do wyjaśnienia treści decyzji wstrzymującej mu wypłatę emerytury wojskowej. Postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] Minister w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a. zwrócił skarżącemu zażalenie, wskazując, iż w przedmiotowej sprawie właściwy jest sąd powszechny. Powyższe postanowienie Ministra z [...] marca 2021 r. skarżący uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 113 § 2, art. 66 § 3, art. 9 i art. 11 k.p.a., a także art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 31 ust. 4 i art. 11 ustawy zaopatrzeniowej poprzez ich błędną wykładnię. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako nienależąca do kognicji sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. W przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, ustalając m.in., czy mieści się ona w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Skarżący zaskarżył do tut. Sądu postanowienie Ministra z [...] marca 2021 r. o zwrocie zażalenia wniesionego na postanowienie Dyrektora WBE z [...] lutego 2021 r. odmawiające mu wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji Dyrektora WBE z [...] października 2020 r. o wstrzymaniu mu wypłaty emerytury wojskowej. Zatem zaskarżone skargą rozstrzygnięcie pozostaje w granicach sprawy mającej za przedmiot wstrzymanie wypłaty skarżącemu emerytury wojskowej. Kwestie związane z zaopatrzeniem emerytalnym żołnierzy, tj. świadczenia pieniężne oraz inne świadczenia i uprawnienia, zostały uregulowane w ustawie zaopatrzeniowej. Stosownie do treści art. 44 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy zaopatrzeniowej, wypłatę emerytury lub renty albo dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 25, wstrzymuje się, jeżeli okaże się, że wskutek zbiegu prawa do świadczeń osobie uprawnionej przysługuje świadczenie wyższe lub przez nią wybrane. Natomiast art. 31 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej stanowi, że od decyzji wojskowego organu emerytalnego ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z treści ww. przepisów wynika, iż kontrola decyzji wojskowego organu emerytalnego w trybie odwoławczym została poddana reżimowi procedury cywilnej, co wskazuje na właściwość sądu powszechnego. Sprawa taka nie ma zatem charakteru sprawy administracyjnej, lecz na etapie odwoławczym staje się sprawą cywilną. W decyzji z [...] października 2020 r. skarżący został pouczony o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w W. i z uprawnienia tego skorzystał. Wobec stanu zawisłości sprawy przed sądem powszechnym, wszelkie kwestie sporne, w tym wątpliwości co do treści decyzji Dyrektora WBE wstrzymującej skarżącemu wypłatę emerytury wojskowej, powinny być wyjaśnione w toku postępowania cywilnego. Należy także zwrócić uwagę, że art. 11 ustawy zaopatrzeniowej odsyła do przepisów k.p.a. tylko w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, zaś cyt. wyżej art. 31 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej reguluje kwestię zaskarżania decyzji wojskowego organu emerytalnego ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia. Podobnie art. 180 § 1 k.p.a. przewiduje stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach, a tak właśnie jest w przedmiotowej sprawie. W uchwale z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") stwierdził, że stanowiony w sprawach ubezpieczeń społecznych odrębny od określonego przez przepisy k.p.a. tryb odwoławczy skutkuje tym, iż wskutek złożenia odwołania od decyzji organu rentowego rozpoznanie sprawy zostaje przeniesione na drogę postępowania sądowego. Przyjmuje się, że od momentu wniesienia odwołania do sądu powszechnego sprawa ubezpieczeń społecznych staje się zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.; dalej: "k.p.c.") sprawą cywilną (w znaczeniu formalnym), podlegającą rozstrzygnięciu wedle reguł właściwych dla tej kategorii spraw. Zakres spraw, które ustawodawca uznaje za sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych na potrzeby postępowania cywilnego został określony w art. 476 § 2 i 3 k.p.c. (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej w wyż. cyt. uchwale NSA uznał, iż podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej, jest wyrazem przyjęcia modelu sądowego rozpoznawania i rozstrzygania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Uprawnione jest w konsekwencji założenie, że w ramach przyznanych ustawowo kompetencji sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym rozstrzygają o prawidłowości decyzji organów rentowych rozstrzygających sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zarówno w sposób merytoryczny, jak i formalny. Takie określenie kognicji sądów powszechnych znajduje oparcie w przepisie art. 476 § 2 k.p.c., stanowiącym, iż przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących m.in. ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji nie jest dopuszczalne orzekanie w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.