II SA/Wa 1868/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie sfinansowania przekwalifikowania zawodowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., mocą której stwierdził nieważność decyzji Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie sfinansowania przekwalifikowania zawodowego J. N. na kursie z zakresu obsługi klienta, w wysokości 1750 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że J. N. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 listopada 2004 r. na mocy rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego. W dniu 13 października 2004 r. zainteresowany wystąpił do pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji MON z wnioskiem o wyrażenie zgody na sfinansowanie kursu z zakresu obsługi klienta w wysokości 1750 zł. Decyzją Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. wnioskodawcy została przyznana pomoc finansowa na przekwalifikowanie zawodowe w wysokości 1750 zł. Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. stwierdził nieważność decyzji Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie sfinansowania J. N. przekwalifikowania zawodowego na kursie z zakresu obsługi klienta, w wysokości 1750 zł. Od powyższej decyzji zainteresowany złożył w dniu 25 lipca 2007 r. wniosek do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca wnosił o uchylenie w całości decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. i umorzenie postępowania. Minister Obrony Narodowej podniósł, iż uprawnienia żołnierzy zwolnionych po dniu 1 lipca 2004 r. określa ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), w tym przepis art. 120, regulujący możliwość korzystania przez żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Zgodnie z art. 120 ww. ustawy były żołnierz zawodowy, o którym mowa w art. 119 ust. 1, w okresie dwóch lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej może korzystać z pomocy w zakresie przekwalifikowania, doradztwa zawodowego lub pośrednictwa pracy, udzielanej przez właściwe organy. Art. 119 cytowanej ustawy wylicza powody (sposoby rozwiązania stosunku służbowego) stanowiące przesłankę uprawniającą do otrzymania pomocy rekonwersyjnej. Zgodnie z ww. artykułem z pomocy rekonwersyjnej mogą korzystać tylko żołnierze zwolnieni z zawodowej służby wojskowej z powodów, o których mowa w art. 111 pkt 3, 8, 9 lit. b i pkt 10 oraz art. 112 pkt 3-5. J. N. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 listopada 2004 r., w dniu 13 października 2004 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy rekonwersyjnej. Zauważyć należy, że w dacie zwolnienia wymienionego ze służby wojskowej oraz w dacie wydania decyzji przyznającej pomoc rekonwersyjną, obowiązywały przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.). Zatem organ, orzekając o uprawnieniach do pomocy rekonwersyjnej, był obowiązany stosować przepisy art. 119 i 120 cyt. ustawy. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że wymieniony nie był uprawniony do pomocy rekonwersyjnej. W omawianej decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. organ jako podstawę prawną rozstrzygnięcia błędnie przywołał art. 183 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r., twierdząc, iż ma on zastosowanie do sprawy J. N. W toku przeprowadzonych czynności ujawniono, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że przedmiotowa decyzja może zawierać wady prawne skutkujące jej nieważnością. Z treści art. 183 jednoznacznie wynika, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do żołnierzy zawodowych zwolnionych z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1 lipca 2004 r. Z przywołanych przyczyn decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkującą koniecznością wycofania jej z obrotu prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. W uzasadnieniu podniósł, że nie miał wpływu na wydanie decyzji przyznającej mu pomoc na przekwalifikowanie zawodowe. Z przyznanej pomocy skorzystał i kurs obsługi klienta ukończył, nie przypuszczając, że będzie zmuszony do zwrotu kosztów pomocy rekonwersyjnej. Nie widzi podstaw do ponoszenia konsekwencji za błędne działania organu. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Obowiązkiem organu w toczącym się postępowaniu odwoławczym było wstępne zbadanie, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony został w przewidzianym prawem terminie. Uszedł uwadze organu fakt, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z przekroczeniem ustawowego terminu 14 dni, pomimo prawidłowego pouczenia o terminie skorzystania z tego środka. Odpis decyzji z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Pełnomocnika Ministra Obrony Narodowej ds. Rekonwersji Kadr - Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych i Rekonwersji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie sfinansowania przekwalifikowania zawodowego skarżącego został J. N. doręczony 9 lipca 2007 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany przez skarżącego w dniu 26 lipca 2007 r. Wniosek ten został przez organ załatwiony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy jego poprzednią decyzję. Minister Obrony Narodowej nie dostrzegł ewidentnego przekroczenia terminu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co powinno spowodować wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. stwierdzającego uchybienie terminu. Jak głosi przepis art. 127 § 3 k.p.a. in fine, do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez naczelny organ administracji państwowej, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., jest szczególnym środkiem odwoławczym, mającym w istocie cechy odwołania (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, str. 562; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 1996 r. OPS 4/96, ONSA 1997, z. 2 poz. 44; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1996 r. III AZP 23/95, OSNAPU 1996 nr 15 poz. 205; wyrok NSA z dnia 27 lutego 1996 r. I SA 1296/95 - Glosa 1996 nr 7, str. 12). Wobec treści art. 127 § 3, art. 129 § 2 oraz art. 134 k.p.a. Minister Obrony Narodowej nie był upoważniony do załatwienia spóźnionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym, w drodze decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę merytorycznie. Należy przychylić się do poglądu wyrażanego zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (cyt. B. Adamiak. J. Borkowski, str. 576; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r. I SA 235/82 - ONSA 1982 nr 1, poz. 52; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1996 r. I SA 1843/94 - ONSA 1996 nr 4, poz. 191; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1986 r. IV SA 620/86 - Gazeta Prawna 1987 nr 21, str. 8). Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją, w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.