II SA/Wa 1875/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA -Anna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego postanawia -wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji- W skardze z dnia 3 czerwca 2007 r. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] J. M. zawarł wniosek o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w całości. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności trzech decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w C.: z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], którymi przyznano skarżącemu pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w łącznej kwocie 28 832, 00 zł. Uzasadniając przedmiotowe żądanie J. M. podniósł, że stwierdzenie nieważności wymienionych powyżej decyzji i perspektywa ewentualnego obowiązku zwrotu środków wypłaconych z tytułu przyznanej pomocy w znaczący sposób, negatywnie wpłynęły na funkcjonowanie jego rodziny, bowiem na zakup domu i jego remont zaciągnął wraz z małżonką dwa długoletnie kredyty hipoteczne i w tej chwili jego zdolność kredytowa jest znikoma. Ewentualny zwrot otrzymanej kwoty będzie olbrzymim problemem, nawet przy rozłożeniu spłaty na raty. Skarżący podał także, że otrzymaną w 2005 r. pomoc finansową przeznaczył na docieplenie domu i wykonanie elewacji, a więc wykorzystał ją zgodnie z przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył sądowi orzekającemu w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przesłanki orzeczenia zgodnego z roszczeniem wnioskującego, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest bowiem stanem niepożądanym niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych, a prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to, że o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji sąd administracyjny może orzec tylko, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (vide np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/2004). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji przewidziana przez art. 61 § 3 cyt. ustawy stanowi swojego rodzaju kompromis służący zapobieganiu sytuacjom, kiedy ze względu na wykonanie aktu lub czynności ustalenie przez sąd administracyjny ich niezgodności z prawem i pozbawienie bytu prawnego wywoływałoby konsekwencje jedynie w sferze prawnej, oderwanej od sfery faktycznej, w której zaistniały nieodwracalne skutki. W ocenie Sądu okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowadministracyjnym. Należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. W stosunku do decyzji, której nieważność stwierdzono, upada razem z nią domniemanie legalności i prawidłowości. Sprawa, która była przedmiotem decyzji uznanej za nieważną wraca do stanu, w jakim się znajdowała przed jej wydaniem. Stwierdzenie nieważności powołanych na wstępie decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w C. wywołuje zatem skutek w postaci "odpadnięcia" prawnej podstawy dokonanego na rzecz skarżącego przysporzenia. W świetle rozstrzygnięcia organu, środki wypłacone J. M. z tytułu przyznanej pomocy finansowej stały się więc nienależne i podlegają zwrotowi. Mając na uwadze, że skarżący podniósł, iż zaciągnięte przez niego na zakup i remont domu kredyty hipoteczne znacznie obniżyły jego zdolność kredytową, a przyznana pomoc finansowa została wykorzystana, Sąd doszedł do przekonania, iż wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Należy bowiem zauważyć, że zwrot przyznanej pomocy finansowej w kwocie ponad 28 000 zł może ograniczyć możliwości płatnicze skarżącego i znaczenie utrudnić spłatę zaciągniętego kredytu, co z kolei może skutkować odpowiedzialność kontraktową wobec kredytodawcy. Ewentualne orzeczenie o niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji i zwrot J. M. przyznanych środków mogłyby zatem pozostać bez wpływu na skutki wywołane wobec skarżącego wykonaniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.