II SA/Wa 1877/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową oddala skargę T. N. wniósł skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] września 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. N. uzyskał pozwolenie na broń palną gazową [...] sierpnia 1990 r. W dniu [...] czerwca 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia przedmiotowego pozwolenia na broń z uwagi na niedopełnienie przez stronę obowiązku przedstawienia właściwemu organowi Policji aktualnych orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego. W dniu 7 lipca 2009 r. T. N. złożył broń do depozytu w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K. oraz pozwolenie na broń [...], a także oświadczył na piśmie, że rezygnuje z pozwolenia na broń palną gazową oraz wnosi o bezpłatne wyzłomowanie broni i amunicji. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., wydaną na podstawie art. 20, art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) Komendant Wojewódzki Policji w K. cofnął T. N. pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji organ wskazał, iż osoba posiadająca broń palną wydaną w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązana jest raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenia - lekarskie i psychologiczne potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Strona nie przedłożyła wymaganych orzeczeń, a zatem jest to przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń w oparciu o art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy. T. N. w ustawowym terminie wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc w nim, iż nie zgadza się z cofnięciem mu pozwolenia, ponieważ nie popełnił żadnego przestępstwa. Podkreślił też, że nie stać go na wykonanie badań lekarskich i psychologicznych, a ponieważ broń pomimo tego, iż była w dobrym stanie technicznym, zabrano do złomowania, prosi o zwrot pieniędzy za nią lub oddanie jej jako hukowej. Komendant Główny Policji rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] września 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji nakłada na osobę posiadającą pozwolenie na broń do ochrony osobistej obowiązek okresowego, raz na 5 lat, przedstawiania aktualnych orzeczeń - lekarskiego i psychologicznego - stwierdzających, że może ona dysponować bronią palną ze względu na brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych. Obowiązek ten dotyczy wszystkich osób, które uzyskały pozwolenie na broń do ochrony osobistej, a zatem i tych, którym - jak stronie - wydano je na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych. Wprowadziła go ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która mocą art. 52 zachowała ważność takich pozwoleń na broń, tym samym poddając posiadaczy "starych" pozwoleń wszystkim powinnościom ustalonym jej przepisami. Ustawa ta weszła w życie z dniem 21 marca 2000 r. i od tej też daty biegnie pięcioletni termin aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych dla osób posiadających pozwolenie na wymieniony rodzaj broni. Tak więc strona zobowiązana była do przedstawienia orzeczeń jeszcze w marcu 2005 r. Nie uczyniła tego jednak ani po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia jej pozwolenia na broń, ani nie załączyła ich do odwołania od decyzji cofającej to pozwolenie. Strona nie wykonała zatem ciążącego na niej obowiązku ustawowego, mającego niewątpliwie ścisły związek z wymogami ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego ze względu na cel posiadania broni palnej (może być ona użyta w obronie własnej przeciwko osobie trzeciej) i ewentualne skutki jej użycia. Organ podkreślił jednocześnie, że kwestię opłat za badania stanowiące podstawę do wydania orzeczeń reguluje art. 15 ust. 8 ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Organy Policji nie mają zatem wpływu na wysokość tych opłat. Nie mają także możliwości zwalniania posiadaczy broni z obowiązku poddania się badaniom. Chcąc zachować prawo do posiadania broni do ochrony osobistej, jej posiadacze muszą się więc liczyć z ponoszeniem określonych prawem kosztów realizacji badań, zwłaszcza, że ma to istotne znaczenie dla sfery bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie przedstawiając orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, strona de facto nie potwierdziła, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, a w przypadku strony jest to kwestia o tyle istotna, że posiadając od wielu lat pozwolenie na broń palną gazową nigdy badań w tym zakresie nie przechodziła i nie przedkładała organom Policji orzeczeń psychologicznego i lekarskiego. Obowiązku takiego nie przewidywały bowiem przepisy ustawy z 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, pod rządami której pozwolenie na broń uzyskała. Z punktu widzenia interesu publicznego nie jest zatem zasadne zachowanie jej pozwolenia na broń. Dlatego też na powyższe stanowisko nie mają wpływu zawarte w odwołaniu argumenty strony o potrzebie zachowania jej pozwolenia czy fakt, iż nie popełniła żadnego przestępstwa, skoro nie potwierdziła w prawem przewidziany sposób, iż jest zdolna do dysponowania bronią. Oceniając zatem zebrany materiał dowodowy w świetle dyspozycji art. 7 k.p.a., należało w niniejszej sprawie przyznać bezwzględny prymat interesowi społecznemu przed słusznym interesem strony w posiadaniu pozwolenia. Organ odwoławczy wyjaśniał również, że w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o broni i amunicji osoba, która utraciła uprawnienie do posiadania broni jest obowiązana niezwłocznie zbyć broń i amunicję, a za wykonanie obowiązku, o którym w tym przepisie mowa, uważa się także pozbawienie broni palnej cech użytkowych, a posiadanie takiej broni nie wymaga pozwolenia, podobnie jak posiadanie broni alarmowej o kalibrze do 6 mm (art. 11 pkt 5 ustawy). Ponadto strona może swoją broń sprzedać za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do obrotu bronią (art. 22 ust. 2 ustawy), a złożenie broni i amunicji do depozytu nie stanowi przeszkody do jej zbycia (art. 22 ust. 4 ustawy), może ją również zbyć osobie posiadającej pozwolenie na ten sam rodzaj broni (art. 21 ustawy). Natomiast prośba strony o oddanie jej broni palnej gazowej do ochrony osobistej jako hukowej lub zwrot pieniędzy nie może być spełniona - niezależnie bowiem od tego, że wykracza poza przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, to nie ma podstaw prawnych do rozpatrzenia takiego wniosku. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. N. zarzucił, że nie umożliwiono mu sprzedaży broni za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do handlu bronią. Jest zatem pokrzywdzony, gdyż zabrano mu bezprawnie broń, za którą mógł otrzymać zapłatę i za którą zapłacił kiedyś kupując ją na podstawie pozwolenia. Zwrócił się w związku z tym do Sądu o nakazanie organowi, aby mu zapłacono za broń. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie podkreślił, że zachowanie pozwolenia na broń uzależnione jest od spełniania przez jego posiadacza rygorystycznych wymogów ustawy, a jednym z nich jest przedstawienie aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, potwierdzających możliwość dysponowania bronią. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii żądania zapłaty za broń wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o broni i amunicji osoba, która utraciła uprawnienie do posiadania broni lub której unieważniono kartę rejestracyjną broni pneumatycznej, jest obowiązana niezwłocznie zbyć broń i amunicję do tej broni. Formą zbycia broni jest nie tylko jej sprzedaż, ale również przekazanie broni do depozytu właściwemu organowi Policji. Depozyt ten ma charakter nieodpłatny. Żaden przepis ustawy o broni i amunicji nie wprowadza natomiast obowiązku organu Policji do zwrotu posiadaczowi przekazanej broni spodziewanej ceny (ewentualnej) sprzedaży tej broni. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o broni amunicji nie narusza prawa własności broni i związanego z tym uprawnienia swobodnego rozporządzania rzeczą (bronią), a tym samym uzyskania określonej ceny zapłaty za jej zbycie. Organ podkreślił przy tym, że obowiązek w zakresie prawidłowego zbycia broni ciąży na posiadaczu, który utracił pozwolenie na broń, a nie na organie. Żądanie, zatem od organu zapłaty za broń nie znajduje podstaw prawnych. Z treści notatki urzędowej z dnia [...] lipca 2007 r. funkcjonariusza KWP w K. T. G. wynika zaś, że skarżący przekazując broń do bezpłatnego "wyzłomowania" oświadczył, iż rezygnuje z pozwolenia na broń. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2009 r., ustosunkowując się do odpowiedzi organu na jego skargę podniósł, że funkcjonariusz KWP w K. nie chciał przyjąć broni do depozytu bez jednoczesnej zgody na jej wyzłomowanie, a ponadto poinformował go, że oddanie broni do depozytu jest płatne. Skarżący został tym samym wprowadzony w błąd, a zatem nie może być pozbawiony zapłaty za broń, która mogła być sprzedana innej osobie posiadającej pozwolenie lub przedsiębiorcy uprawnionemu do obrotu bronią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując oceny zasadności wniesionej przez T. N. skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2009 r., Sąd doszedł do przekonania, iż skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Przepis art. 15 ust. 4 nakłada natomiast na osoby posiadające pozwolenie na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązek przedstawiania raz na pięć lat właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionych: lekarza i psychologa, potwierdzających, że mogą one dysponować bronią. Skarżący T. N. uzyskał pozwolenie na broń pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1961 r. Nr 6, poz. 43 z późn. zm.). W przepisach przejściowych obowiązującej od dnia 20 marca 2000 r. nowej ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która uchyliła (z wyjątkami niemającymi znaczenia w rozpatrywanej sprawie) ustawę z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych, w art. 52 zagwarantowano zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie dotychczasowych przepisów. Nie oznacza to jednak, że osób tych nie obowiązują regulacje wynikające z nowych przepisów. Dotyczy to zwłaszcza obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, a dotyczącego konieczności przedstawiania właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. Wymóg ten dotyczy wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia niezależnie od tego, czy uzyskali pozwolenia pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy, czy też na podstawie ustawy z 1961 r. Obowiązek ten wynika z potrzeby gwarantowania bezpiecznego posiadania i posługiwania się bronią przez wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń, a nie tylko przez tych z nich, którzy pozwolenie otrzymali pod rządami nowej ustawy. Co za tym idzie - osoby posiadające pozwolenia na broń wydane na podstawie ustawy z 1961 r., które zachowały ważność na podstawie art. 52 ustawy z 1999 r. o broni i amunicji, są zobowiązane wykonać powinności wprowadzone wobec nich przez przepisy nowej ustawy. Jedną z tych powinności jest obowiązek aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych raz na pięć lat przez osoby posiadające pozwolenie na broń wydane w celach ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia (art. 15 ust. 4 ustawy). W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, iż skarżący nie wywiązał się z obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, ponadto w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie oświadczył, iż nie stać go na poddanie się takim badaniom, dlatego też - w ocenie Sądu - zasadnym było cofnięcie mu pozwolenia na broń palną gazową. Przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy stanowi wprawdzie, że właściwy organ Policji "może" cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym. Jednakże w ustalonym przez organ i niespornym między stronami stanie faktycznym, zaskarżona decyzja znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienie. Decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną dla celów ochrony osobistej wydana w oparciu o art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego organu. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu, jak każde inne, ale zakres tej kontroli jest ograniczony – Sąd bada bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. W ocenie Sądu zakwestionowane przez skarżącego rozstrzygniecie organu odpowiada powyższym kryteriom. Organ wyjaśnił jego motywy, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu nieprawidłowości, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy i jego ocenę w świetle zastosowanych przepisów prawa. Należy jednocześnie wyraźnie podkreślić, iż przedmiotem oceny Sądu była jedynie decyzja cofająca skarżącemu pozwolenie na broń palną gazową. Sąd nie był natomiast uprawniony do rozstrzygania w ramach niniejszej sprawy kwestii roszczeń pieniężnych za broń przekazaną przez skarżącego organom Policji do "wyzłomowania". Zgodnie z art. art. 22 ust. 1 ustawy o broni i amunicji osoba, która utraciła uprawnienie do posiadania broni jest obowiązana niezwłocznie zbyć broń i amunicję, a za wykonanie obowiązku, o którym w tym przepisie mowa, uważa się także pozbawienie broni palnej cech użytkowych. Ponadto strona może swoją broń sprzedać za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do obrotu bronią (art. 22 ust. 2 ustawy), lub osobie posiadającej pozwolenie na ten sam rodzaj broni (art. 21 ustawy), a złożenie broni i amunicji do depozytu nie stanowi przeszkody do jej zbycia (art. 22 ust. 4 ustawy). Wybór co do sposobu wywiązania się z obowiązku zbycia broni i amunicji, w związku z cofnięciem pozwolenia na broń palną gazową, należał do skarżącego. Jeżeli zaś, w ocenie skarżącego, na skutek niezgodnego z prawem działania lub zaniechania organów Policji poniósł szkodę przekazując broń i amunicję do "bezpłatnego wyzłomowania", to właściwa do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tego tytułu jest droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.