II SA/Wa 1880/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Cudna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję personalną z dnia [...] czerwca 2015 r, 2. zasądza od Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rzecz skarżącego M. W. kwotę 240 zł ( słownie: dwieście czterdzieści złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją personalną Szefa CBA nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby z dniem [...] lipca 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję personalną. W uzasadnieniu decyzji podano, iż wskazaną decyzją personalną nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Szef CBA zwolnił funkcjonariusza M. W. ze służby z dniem [...] lipca 2015 r. na podstawie art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1411). Decyzji tej, w oparciu o art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wymieniony funkcjonariusz dopuścił się popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, co uniemożliwia pełnienie przez niego służby. Szef CBA wskazał także na konieczność ochrony ważnego interesu służby oraz dobrego imienia Centralnego Biura Antykorupcyjnego poprzez usunięcie z jego szeregów funkcjonariusza, który dopuszcza się popełnienia przestępstwa. M. W. zwrócił się do Szefa CBA o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją personalną o zwolnieniu ze służby, podnosząc, iż decyzja ta zapadła z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym poprzez błędne stwierdzenie, że okoliczności popełnienia czynu zarzucanego mu w postępowaniu o sygn. akt [...] Prokuratury Okręgowej w [...], nie budzą wątpliwości. Przyznał, że prokurator prowadzący śledztwo zarzucił popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., jednakże postanowienie to jak dotychczas nie zostało stronie ogłoszone, a co za tym idzie nie został przesłuchany w charakterze podejrzanego. W ocenie strony, sporządzenie przez prokuratora postanowienia po przedstawieniu zarzutów, nie stanowi o braku jakichkolwiek wątpliwości co do sprawstwa i popełnienia przestępstwa przez niego, lecz jedynie o wysokim prawdopodobieństwie dopuszczenia się czynu zabronionego. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie podzielając zarzutów wniosku, wskazał, iż materialnoprawną podstawę zwolnienia M. W. ze służby stanowił art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, w myśl którego funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji gdy okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że podejmowane na jego podstawie decyzje mają charakter uznaniowy, przy czym ustawodawca określił, w jakich warunkach może dojść do jego zastosowania. Organ stwierdził, iż w toku prowadzonego śledztwa [...] materiał dowodowy pozwolił prokuratorowi Prokuratury Okręgowej w [...] przedstawić M. W. – funkcjonariuszowi Centralnego Biura Antykorupcyjnego, zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Zarzucając wymienionemu, że w okresie od [...] czerwca 2013 r. do [...] marca 2014 r. w [...], działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, przekroczył przysługujące mu uprawnienia funkcjonariusza Wydziału [....] Delegatury CBA w ten sposób, że bez wiedzy przełożonego i bez uzasadnienia okolicznościami prowadzonych spraw złożył 3 wnioski o dokonanie ustaleń telekomunikacyjnych: l. dz. [...] z [...] czerwca 2013 do sprawy [...]; l. dz.[...] z [...] lipca 2013 do sprawy [...] ; l. dz. [...] z [...] marca 2014 do sprawy [...], a następnie wystawił wezwanie do stawiennictwa dla M. D. na [...] maja 2013 r. godz. [...] w Delegaturze CBA w [...] do nieistniejącej sprawy [...] przy czym [...] maja 2013 r. wezwanie dla wyżej wymienionej, a w dniu [...] maja 2013 r. dokonał jej rozpytania, co do prowadzonej działalności gospodarczej, czym działał na szkodę Centralnego Biura Antykorupcyjnego poprzez stworzenie pozorów, że działania tej służby są wykorzystywane do nieuczciwej konkurencji oraz interesu prywatnego M. D. i B. K. naruszenie prywatności ich korespondencji, t. j. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Szef CBA uznał za niewystarczające zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Samo zawieszenie nie chroniłoby bowiem w sposób wystarczający dobra nadrzędnego, jakim jest dobro służby. Nadto wpływałoby na jej dezorganizację oraz mogłoby wiązać się z demoralizującym wpływem na pozostałych funkcjonariuszy. Podał, iż przepis art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o CBA jest regulacją wyjątkową. Uzasadnienie dla jego wprowadzenia w życie można upatrywać w trosce o autorytet Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jako służby specjalnej. Rola i zadania Centralnego Biura Antykorupcyjnego uzasadniają celowość eliminowania z jego szeregów funkcjonariuszy, którzy osłabiają autorytet służby przez działania niezgodne z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować. Okoliczności popełnienia przez M. W. przestępstwa nie budzą wątpliwości, ponieważ zebrany w sprawie karnej materiał dowodowy wskazuje, iż czyn karalny został popełniony przez funkcjonariusza. Potwierdza to dokumentacja służbowa, wytworzona przez M. W., a mianowicie trzy wnioski o dokonanie ustaleń telekomunikacyjnych oraz wezwanie do stawiennictwa dla M. D. Z powyższego wynika, iż Szef CBA dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy oraz rozpatrzył cały materiał dowodowy, a więc wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że M. W. popełnił przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Przedmiotem toczącego się bowiem postępowania karnego jest czyn z art. 231 § 1 k.k., umieszczony w rozdziale XXXI Kodeksu karnego – Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, zgodnie z którym funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub niedopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Charakter zarzucanego M. W. przestępstwa przekroczenia uprawnień podczas wykonywania obowiązków służbowych wypełnia również kryterium działania na szkodę zarówno interesu publicznego (Centralnego Biura Antykorupcyjnego), jak i interesu prywatnego, polegającego na naruszeniu prywatnej korespondencji osób trzecich. Niewątpliwie taki zarzut nie może pozostać bez wpływu na wymaganą nieskazitelną postawę moralną, a jednocześnie wpływa negatywnie na ogólny wizerunek Centralnego Biura Antykorupcyjnego – jako służby powołanej do kontrolowania przestrzegania prawa zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Tym samym M. W. nie daje rękojmi wykonywania zawodu funkcjonariusza CBA. W ocenie Szefa CBA, dotychczasowy przebieg służby funkcjonariusza nie stworzył wystarczającej przeciwwagi do tego, by mógł on dalej pozostawać w szeregach funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Zdaniem organu, interes skarżącego, wyrażający się w pozostawieniu go w służbie, nie mógł w tym przypadku uzyskać przewagi nad interesem i dobrem służby. Szef CBA wskazał, iż dokonał wyczerpujących ustaleń, prawidłowo ocenił i uzasadnił, że w przypadku M. W. zachodzi przesłanka uzasadniająca fakultatywne zwolnienie go ze służby, bowiem jako funkcjonariusz CBA dopuścił się on popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji gdy okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Zaznaczył jednocześnie, iż przepis art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym nie uzależnia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby od wyniku prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, a ocena organu w niniejszej sprawie nie dotyczyła zarzucanego skarżącemu przestępstwa, lecz przesłanek ustawowych warunkujących zwolnienie go ze służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. W. zarzucił powyższej decyzji Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym przez błędną jego wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego może samodzielnie wyrażać ocenę, iż okoliczności popełnienia przez funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego zarzucanego mu przestępstwa z art. 231 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...] pod sygn. akt[...] , nie budzą wątpliwości – i tym samym uznanie, iż M. W. popełnił przestępstwo co implikuje w ocenie organu konieczność zwolnienia go ze służby, podczas gdy ocena taka może być wyrażona wyłącznie w sytuacjach niewątpliwych i przy zaistnieniu wyjątkowych okoliczności nakazujących uznanie, że funkcjonariusz bez cienia jakiejkolwiek wątpliwości popełnił przestępstwo. Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że sam fakt przedstawienia zarzutu popełnienia przestępstwa nie daje podstaw do przyjęcia, iż "niewątpliwym" jest, że osoba taka popełniła przestępstwo. Wprawdzie ustawodawca w przepisie art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o CBA pozwala w wyjątkowych wypadkach na podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, jednakże ogranicza to do konieczności stwierdzenia, że funkcjonariusz ten popełnił przestępstwo a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Oceny takiej Szef CBA w tej sprawie wyrazić nie mógł, gdyż nie może być ona oderwana od biegu postępowania karnego i dowodów, które w nim są przeprowadzane. Skarżący podkreślił, że ocena niewątpliwości popełnienia przestępstwa przez daną osobę, ze strony organu, który nie jest organem wymiaru sprawiedliwości musi być oceną zrozumiałą i uznaną za słuszną. Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza CBA ze służby na podstawie art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy o CBA nie naruszył kompetencji organów uprawnionych do ścigania oraz sądu powszechnego i nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym czy popełnił on przestępstwo. Rolą Szefa CBA jest bezsprzeczne ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa i czy popełnienie tego czynu jest oczywiste. Oczywistość popełnienia zarzucanego skarżącemu przestępstwa w tej sprawie wynika z charakteru czynu, a także miejsca i sposobu jego popełnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby stanowił przepis art. 64 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1411), zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji gdy okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. W świetle ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości wówczas, gdy dają się ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny, pewny (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., I OSK 732/12, LEX nr 1366523). Do zastosowania wskazanego przepisu nie jest wystarczające jedynie uprawdopodobnienie popełnienia przestępstwa, gdyż za niebudzące wątpliwości może być uznane tylko takie twierdzenie, które nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do jego prawdziwości. Zatem o okolicznościach niebudzących wątpliwości co do popełnienia przestępstwa przez określoną osobę można mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów. Oznacza to, że zaistnienie tej przesłanki należy oceniać indywidualnie na tle okoliczności konkretnej sprawy. W przedmiotowej sprawie organ wywiódł zaistnienie przesłanki z art. 64 § 2 pkt 8 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym z faktu postawienia skarżącemu przez prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegającego na przekroczeniu przysługującego mu uprawnienia funkcjonariusza Wydziału [...] Delegatury CBA w ten sposób, że bez wiedzy przełożonego i bez uzasadnienia okolicznościami prowadzonych spraw złożył 3 wnioski o dokonanie ustaleń telekomunikacyjnych, a następnie wystawił wezwanie do stawiennictwa wskazanej w postanowieniu osoby do nieistniejącej sprawy, dokonał jej rozpytania, co do prowadzonej działalności gospodarczej, czym działał na szkodę Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Z treści znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie wynika, że treść postanowienia została ogłoszona skarżącemu oraz, że został zaznajomiony z materiałami sprawy i przesłuchany. W tym stanie dowodowym sprawy przyjęcie przez organ, że zaistniała przesłanka przewidziana w art. 64 § 2 pkt 8 ustawy o CBA, dająca podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby, nie jest uzasadnione. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów nie może być wystarczającym dowodem w postępowaniu dotyczącym zwolnienia funkcjonariusza CBA ze służby z uwagi na popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, zwłaszcza, że w sprawie nie można przyjąć, iż okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Z treści skargi wynika, iż skarżący w postępowaniu karnym nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu i podnosi, że sprawa ma charakter niezwykle złożony. Dowodem w postępowaniu w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 pkt 8 ustawy o CBA mogą być także dowody zebrane na potrzeby innego postępowania, w tym postępowania karnego. Dowodów takich, poza postanowieniem o przedstawieniu zarzutów, organ nie przedstawił. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, zarówno sądowych, jak i administracyjnych. Podstawą orzekania przez sąd jest więc materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego, przy czym sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.) oraz dowody uzupełniające z dokumentów (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Jak już wyżej wskazano, w ocenie Sądu materiał sprawy nie jest wystarczający do uzasadnienia stanowiska organu, iż zaistniała przesłanka z art. 68 § 2 pkt 8 ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, dająca podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby z uwagi na popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, w sytuacji gdy okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.