II SA/Wa 1880/24
WyrokWSA w Warszawie2025-05-26
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Danuta Kania, Mateusz Rogala
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie przyznania świadczenia motywacyjnego funkcjonariuszowi, jeśli w trakcie postępowania doszło do jego zwolnienia ze służby, co uniemożliwia sporządzenie wymaganej opinii służbowej?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie przyznania świadczenia motywacyjnego, ponieważ zwolnienie funkcjonariusza ze służby w trakcie postępowania uczyniło je bezprzedmiotowym. Niemożność sporządzenia wymaganej opinii służbowej, która jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia, oznacza, że organ nie może merytorycznie rozstrzygnąć sprawy, co uzasadnia zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący, J. M., domagał się przyznania świadczenia motywacyjnego po odzyskaniu statusu funkcjonariusza ABW w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu. Szef ABW pierwotnie odmówił przyznania świadczenia, powołując się na brak możliwości sporządzenia opinii służbowej z powodu trwałej niezdolności do służby. Po uchyleniu tej decyzji przez WSA, organ ponownie rozpatrzył sprawę. W międzyczasie skarżący został ponownie zwolniony ze służby. Szef ABW umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu niemożności sporządzenia opinii służbowej wobec osoby niebędącej już funkcjonariuszem. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie art. 153 p.p.s.a. i bezpodstawne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant specjalista Monika Gieroń, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2025 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2024 r.nr [...] Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "ABW", "Organ") działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) zwanej dalej: k.p.a. umorzył w całości postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego Panu J. M. (dalej: "Skarżący").
Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2023 r. (sygn. akt II SA/Wa 1826/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił rozkaz personalny Szefa ABW nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. wydany w przedmiocie zwolnienia Pana J.M. ze służby w ABW z dniem 30 kwietnia 2019 r. na podstawie art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2024 r. poz. 812) zwanej dalej ustawą o ABW oraz AW, a także poprzedzający go rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
W związku z odzyskaniem statusu funkcjonariusza ABW wobec Pana J. M. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego.
Zgodnie z danymi wynikającymi z akt osobowych ww. na dzień 6 kwietnia 2023 r,, tj. na datę uprawomocnienia się powołanego wyżej wyroku Sądu i odzyskania statusu funkcjonariusza ABW Pan J. M. posiadał staż służby w rozumieniu art. 125a ust. 2 ustawy o ABW oraz AW w wymiarze 26 lat, 7 miesięcy i 9 dni.
Z dokumentacji pozostającej w dyspozycji ABW wynikało również, że orzeczeniem nr [...] Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] ABW z dnia [...] maja 2021 r., utrzymanym następnie w mocy przez Centralną Komisję Lekarską ABW w dniu [...] lipca 2021 r. ww. został uznany za trwale niezdolnego do służby w ABW, co wykluczało możliwość dopuszczenia ww. do wykonywania obowiązków służbowych.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2023 r., wydanym na podstawie art. 123 ust. 1 w zw. z art. 125a ust. 1 pkt 1, 2 i ust. 4 ustawy o ABW oraz AW, odmówiono ww. przyznania Skarżącemu świadczenia motywacyjnego w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Przedmiotowy rozkaz został następnie utrzymany w mocy rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Organ podtrzymał w nim swoje stanowisko wskazując, że w związku z niewykonywaniem przez ww. obowiązków służbowych z powodu trwałej niezdolności do służby, brak było możliwości sporządzenia w stosunku do niego opinii służbowej, co jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia motywacyjnego. Dodał, że okres służby ww., przypadający do dnia 30 kwietnia 2019 r., został natomiast rozliczony zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i jako taki nie może być uwzględniony przy ewentualnym sporządzeniu nowej opinii służbowej.
Pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. strona wniosła za pośrednictwem Szefa ABW skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. rozkaz personalny wnosząc o jego uchylenie.
Wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1456/23 WSA w Warszawie uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego. W treści uzasadnienia wyroku Sąd stwierdził, że argumenty organu o braku możliwości dokonania opiniowania strony nie znajdują umocowania w przepisach prawa. W ocenie Sądu organ winien był wydać opinię za okres do dnia 30 kwietnia 2019 r., tj. do dnia pierwotnego zwolnienia strony ze służby w ABW, bowiem w tym okresie realizował on swoje obowiązki służbowe.
Wraz z pismem przewodnim z dnia 31 lipca 2024 r., które wpłynęło do organu 5 sierpnia 2024 r., Sąd przesłał odpis ww. wyroku z informacją o uzyskaniu przez niego waloru prawomocności od dnia 17 maja 2024 r.
Szef ABW ponownie rozpatrując sprawę wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 550/11, LEX nr 1404601). W ocenie Szefa ABW, w przedmiotowej sprawie doszło właśnie do zmiany stanu faktycznego umożliwiającej niezastosowanie się przez organ do ww. zasady wynikającej z art. 153 p.p.s.a.
Organ powołał się na prawomocnym wyrok z dnia 13 marca 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1456/23, WSA w Warszawie uchylił rozkaz personalny Szefa ABW nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. oraz poprzedzający go rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] maja 2023 r. o odmowie przyznania stronie świadczenia motywacyjnego. Sąd uznał bowiem, że nie istnieją przepisy prawa zabraniające opiniowania strony wstecz. Wskazał jednocześnie, że w takim wypadku organ winien wydać opinię, będącą obok stażu niezbędną przesłanką przyznania świadczenia motywacyjnego, za okres poprzedzający dzień 30 kwietnia 2019 r., tj. dzień pierwotnego zwolnienia Pana J. M. ze służby.
Organ podkreślił, że na podstawie rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Pan J. M. został ponownie zwolniony ze służby w ABW. Jako datę zwolnienia wskazano w ww. rozkazie dzień [...] czerwca 2023 r. Co istotne powyższy rozkaz stał się ostateczny i prawomocny.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW okresowemu opiniowaniu służbowemu podlega funkcjonariusz. Natomiast zgodnie z art. 125a ust. 4 ww. ustawy przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia motywacyjnego funkcjonariusz podlega opiniowaniu służbowemu na zasadach, o których mowa w art. 53, jeżeli od dnia wydania ostatniej opinii o tym funkcjonariuszu upłynęły co najmniej 3 miesiące. Z kolei zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 204) rozporządzenie określa szczegółowe zasady i tryb opiniowania służbowego funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W rozporządzeniu tym przewidziano m.in. tryb opiniowania służbowego, właściwość przełożonych w zakresie wydania opinii służbowej, tryb zapoznawania się funkcjonariuszy z opinią służbową, czy też tryb wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowej.
Przewidziane w powyższych przepisach, a zarazem tak charakterystyczne i znamienne dla stosunku służbowego postępowanie opiniodawcze, które kończy się wydaniem opinii służbowej, może toczyć się wyłącznie w odniesieniu do funkcjonariuszy. W realiach niniejszej sprawy mamy natomiast do czynienia z sytuacją, w której realizacja wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1456/23, wiązałaby się z koniecznością sporządzenia opinii służbowej w odniesieniu do osoby niebędącej już funkcjonariuszem. Takie działanie, w kontekście przywołanych wyżej przepisów, jest niedopuszczalne i skutkowałoby ich rażącym naruszeniem. Organ sporządzając opinię służbową wobec osoby niebędącej funkcjonariuszem dopuściłby się również złamania jednej z fundamentalnych zasad konstytucyjnych i jednocześnie zasad postępowania administracyjnego, tj. wyrażonej w art. 7 Konstytucji oraz art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Brak jest bowiem przepisów powszechnie obowiązujących dopuszczających wydanie przez Szefa ABW opinii służbowej wobec osoby, która nie jest funkcjonariuszem ABW.
Wobec zaistniałej zmiany stanu faktycznego (zwolnienie strony ze służby z dniem [...] czerwca 2023 r.), wydanie opinii służbowej, w tym również takiej, która dotyczyłaby wyłącznie okresu pełnionej przez Pana J. M. służby w ABW do dnia 30 kwietnia 2019 r. (data pierwotnego zwolnienia ze służby), stałoby w wyraźnej sprzeczności z treścią przywołanych wyżej przepisów pragmatycznych. Jednocześnie niemożność wydania tego rodzaju opinii w sposób istotny rzutuje na przedmiotowe postępowanie administracyjne rozstrzygające o uprawnieniu do otrzymania przez ww. świadczenia motywacyjnego. Zgodnie bowiem z treścią cytowanego wyżej art. 125a ust. 4 ustawy o ABW oraz AW w celu przyznania funkcjonariuszowi świadczenia motywacyjnego niezbędne jest wydanie w stosunku do niego opinii służbowej na zasadach, o których mowa w art. 53 ww. ustawy. W związku z brakiem prawnej możliwości wydania wobec Pana J. M. opinii służbowej, przestają istnieć merytoryczne przesłanki do orzekania co do istoty sprawy.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania (P. Przybysz, Komentarz aktualizowany doart.105 Kodeksu postępowania administracyjnego, za M. Wolanin, Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, PS 2000, nr 7-8, s. 18).
Kwestia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. W tym zakresie można wskazać np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2019 r. (sygn. akt. II SA/Ld 342/19, LEX nr 2698230), który stwierdził, że "bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kp.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty". Istotnie w sprawie jest również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 27 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/O1 377/19, LEX nr 2695673) stwierdził, że "bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kp.a., zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze kontynuowanie postępowania wobec niemożliwości wydania decyzji pozytywnej, ani negatywnej. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty". Warto również zwrócić uwagę na treść wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 października 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 360/20, LEX nr 3088262), w którym Sąd zgodził się z oceną Szefa ABW, że "bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła wskutek będącego w obrocie prawnym ostatecznego i prawomocnego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby ABW".
Wobec powyższych rozważań, za prawidłową uznać należy argumentację dotyczącą bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania administracyjnego w związku z wydaniem i uprawomocnieniem się rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. Skoro jak wskazano powyżej niemożliwe byłoby sporządzenie opinii służbowej, to w konsekwencji nie byłoby możliwe wydanie decyzji merytorycznej. Dlatego zasadnym jest skorzystanie z rozwiązania określonego w art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania świadczenia motywacyjnego jako bezprzedmiotowego.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się uchylenia przedmiotowej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił :
• nadużycie prawa, tj. zastosowanie art. 105 par. 1 k.p.a. bez podstawy mającej uzasadnienie w prawie do jego zastosowania;
• naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. niezastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, zawartych w uzasadnieniu Wyroku WSA z dnia 13 marca 2024 r. ( Sygn. akt II SA/Wa 1456/23);
• naruszenie art. 125a ust. 1 pkt. 1,3,4 w związku z art. 136 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2022 r. poz. 557 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie w związku ze służbą w ABW w okresie od dnia 06.04.2023 r. do 30.06.2023 r, skutkujące nie wypłaceniem należnego Skarżącemu świadczenia.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że przejście przez Skarżącego na emeryturę w dniu [...] czerwca 2023 r. nie jest zmieniło stanu faktycznego i nie pozbawiło go nabytego prawa do świadczenia motywacyjnego. Nie został też pozbawiony prawa do zaopiniowania go za okres służby, w którym jako funkcjonariusz wykonywał obowiązki służbowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 125a ust. 1 pkt 1 ustawy o ABW oraz AW funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu 25 lat służby, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy - w wysokości 1500 zł miesięcznie. Jak wynika z art. 125a ust. 4 ww. ustawy przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia motywacyjnego funkcjonariusz podlega opiniowaniu służbowemu na zasadach, o których mowa w art. 53, jeżeli od dnia wydania ostatniej opinii o tym funkcjonariuszu upłynęły co najmniej 3 miesiące.
Art. 53 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW stanowi natomiast, że funkcjonariusz podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu, przeprowadzanemu:
1) w służbie przygotowawczej - raz w roku;
2) w służbie stałej - raz na 3 lata.
Z kolei zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie opiniowania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wzoru formularza opinii służbowej jeżeli w okresie opiniowania funkcjonariusz nie realizował obowiązków służbowych z powodu:
1) pozostawania w dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, jeżeli nie został wyznaczony do wykonywania określonych zadań służbowych;
2) zawieszenia w czynnościach służbowych;
3) urlopu macierzyńskiego lub ojcowskiego;
4) urlopu wychowawczego;
5) urlopu bezpłatnego;
6) choroby
- ocenę przebiegu służby odnosi się tylko do okresu faktycznego wykonywania zadań służbowych, nie krótszego jednak niż 3 miesiące.
Natomiast zgodnie z art. 125a ust. 10 ustawy o ABW oraz AW świadczenia motywacyjnego nie wypłaca się za okres:
1) korzystania z urlopu bezpłatnego;
2) przerw w wykonywaniu obowiązków służbowych, za które funkcjonariusz nie zachował prawa do uposażenia, wymienionych w art. 141 ust. 1-3;
3) zawieszenia w czynnościach służbowych albo tymczasowego aresztowania;
4) zwolnienia od zajęć służbowych, o którym mowa w art. 136b ust. 2 pkt 1 i 3-5;
5) innej nieobecności trwającej co najmniej jeden miesiąc
- proporcjonalnie do tego okresu.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący posiada odpowiedni staż służby w wymiarze 26 lat 7 miesięcy i 9 dni, który to staż umożliwia nabycie świadczenia motywacyjnego przez funkcjonariusza. Jak wynika z art. 125a ust. 4 ww. ustawy przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia motywacyjnego funkcjonariusz podlega opiniowaniu służbowemu.
Istotnym elementem stanu faktycznego jest również fakt zwolnienia Skarżącego ze służby z dniem [...] czerwca 2023 r.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Skarżący legitymował się odpowiednim stażem służby koniecznym do uzyskania świadczenia motywacyjnego.
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji zwolnienia Skarżącego ze służby z dniem [...] czerwca 2023 r. organ mógł opiniować Skarżącego zgodnie z treścią art. art. 125a ust. 4 ustawy o ABW i AW oraz wskazaniami zawartymi w wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 marca 2024 r . sygn.. akt II SA/Wa 1456/23. Czy też jak twierdzi organ doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy, co wyłączało możliwość dokonania opiniowania Skarżącego .
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej jako "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast w myśl art. 171 tej ustawy, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie (wyr. NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 403/19; wyr. NSA z 19 października 2007 r., II FSK 1128/06). Ocena prawna dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyr. NSA z 18 maja 2016 r., I OSK 2003/14; wyr. NSA z 4 czerwca 2009 r., I OSK 426/08; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023).
Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyr. NSA z 22 kwietnia 2022 r., I OSK 805/19; wyr. NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10).
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, czyli ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego zmiana istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia. Zmieniające się okoliczności sprawy powodują nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy dokonanej na podstawie art. 153 p.p.s.a. i jednocześnie konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego (por. wyr. NSA z 15 kwietnia 2005 r., OSK 1403/04; wyr. NSA z 6 lipca 2011 r., I FSK 1042/10; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2023).
W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie przedmiotową sprawę, zaistniała przesłanka uprawniająca Szefa ABW do uznania, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2024 r. (II SA/Wa 1456/23) utraciły moc wiążącą.
Skarżący w swojej skardze neguje możliwość uznania ponownego zwolnienia go ze służby z dniem 30 czerwca 2023 r. za istotna zmianę stanu faktycznego, gdyż okoliczność ta znana była Sądowi wydającemu wyrok z 13 marca 2024 r. (II SA/Wa 1456/23), skarżący nie bierze jednak pod uwagę że niezależenie od tego, iż ww. fakt był dobrze znany Szefowi ABW i miał miejsce przed wydaniem przez WSA w Warszawie wyroku z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1456/23, to z racji tego, że nie miał on znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie był objęty oceną prawną wyrażoną w przywołanym orzeczeniu. Wyroku z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1456/23, odnosił się wyłącznie do rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] maja 2023 r., które zostały wydane w zupełnie odmiennym stanie faktycznym, a mianowicie zanim doszło do zwolnienia Skarżącego ze służby.
Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, choć zwolnienie Skarżącego ze służby z dniem [...] czerwca 2023 r. nie mogło rzutować na ocenę jego uprawnień do otrzymania świadczenia motywacyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1456/23, to jednak w obecnych realiach, tj. przy ponownym rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy, nie może zostać pominięte. Fakt ten świadczy bowiem o "istotnej" zmianie okoliczności faktycznych, która sprawia, że mamy de facto do czynienia z zupełnie nową sprawą, do jakiej nie może mieć zastosowania ocena prawna wyrażana w przywołanym wyroku WSA w Warszawie ponieważ w chwili obecnej Skarżący nie jest już funkcjonariuszem, a art.53 ustawy o ABW i AW wskazuje, że opiniowanie dotyczy jedynie funkcjonariuszy.
Biorąc powyższe pod rozwagę należy uznać, że rozstrzygniecie organu jest prawidłowe i dlatego też Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło