II SA/Wa 1882/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie przymusowego wykwaterowania z lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Mieszkaniowej we [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej we [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] zarządzającej przymusowe wykwaterowanie P. G. z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] we [...], wraz ze wszystkimi zamieszkałymi w tym lokalu osobami. Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej WAM) we [...] pismem z 3 stycznia 2006 r. zawiadomił P. G. – emerytowanego wojskowego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji zarządzającej przymusowe wykwaterowanie wymienionego z zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego przy ul. [...] we [...]. W zawiadomieniu wskazano, że przyczyną wszczęcia powyższego postępowania są zaległości w uiszczaniu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu, znacznie przekraczające okres trzech miesięcy. Ponadto, pouczono zainteresowanego o treści art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.) oraz o treści art. 10 § 1 i art. 73 §1 k.p.a., jednocześnie wzywając stronę do wniesienia i zastrzeżeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. W dniu [...] maja 2006 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM we [...] wydał decyzję zarządzającą przymusowe wykwaterowanie P. G. z zajmowanego lokalu. Przyczyną zarządzenia przymusowego wykwaterowania było nie uiszczanie przez stronę pełnych opłat za użytkowanie lokalu i pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowanego lokalu przez okres przekraczający 3 miesiące, co spowodowało spełnienie przesłanek z art. 38 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uzasadniających wydanie decyzji w tym przedmiocie. P. G. w dniu 12 czerwca 2006 r. odwołał się od powyższej decyzji zarzucając jej błędne ustalenie stanu faktycznego. Jak podniósł, nie uwzględniono, że po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie w dniu [...] stycznia 2006 r. odwołujący się pisemnie poinformował Dyrektora Regionalnego WAM we [...] o trudnej sytuacji materialnej, w której się znalazł. Wskazał, że nie ma pracy oraz zadeklarował, iż dług wobec WAM może odpracować. Do odwołania załączono zaświadczenie Komornika Sądu Rejonowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia 15 maja 2006 r. oraz kopię pisma z dnia 11 stycznia 2006 r. skierowanego przez P. G. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we [...]. Prezes WAM, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z przepisem art. 38 ust. 2 powołanej ustawy, w stosunku do osób nie będących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45. Przepis art. 45 ust. 3 ww. ustawy określił natomiast kategorię osób, wobec których nie można zarządzić przymusowego wykwaterowania. Przepis ten stanowi, iż trybu przymusowego wykwaterowania nie stosuje się m. in. do emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji winien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. W toku postępowania ustalono, że zaległości z tytułu nieuiszczania pełnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego położonego we [...] przy ul. [...] i opłat pośrednich według stanu na dzień 30 czerwca 2006 r. wyniosły 6.518zł, a zatem skarżący nie uiszczał opłat przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące. W odwołaniu od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM we [...] strona nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o niedopuszczalności przymusowego wykwaterowania w trybie administracyjnym, tj. takich z których wynikałoby, że spełnia ona kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, ani też nie potwierdziła zaistnienia przesłanki uzasadniającej wystąpienie przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania Prezes WAM stwierdził, że strona w czasie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2006 r. nie wniosła jakiejkolwiek opłaty za używanie lokalu. Ponadto nie wnoszenie opłat za lokal było przyczyną przekwaterowania z poprzednio zajmowanego lokalu przy ul. [...] we [...]. Nie można więc uznać by strona faktycznie wykazała dobrą wolę i podjęła czynności zmierzające do systematycznej spłaty zadłużenia. W tej sprawie toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne mające na celu ściągnięcie zaległych opłat. Od powyższej decyzji P. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. W skardze przyznał, iż ponosi winę w powstaniu zaległości w opłatach za lokal mieszkalny. Wskazał jednakże, że jest samotnym emerytem. Schorzenie trzykrotnie operowanej nogi, znacznie ogranicza jego możliwości w znalezieniu pracy, której poszukuje od dawna. Po potrąceniu kwot pieniężnych z tytułu prowadzonej egzekucji należności alimentacyjnych pozostaje mu 318 zł, z czego 1/3 wydatkuje na leki. Oświadczył ponadto, że otrzymał propozycję podjęcia zatrudnienia od 25 września 2006 r., przyjęcie której umożliwi mu spłatę zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa proceduralnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć, a ponadto odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż zaległości z tytułu nieuiszczonych opłat za użytkowanie zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich wg. stanu na dzień 30 czerwca 2006 r. wyniosły 6.518 zł i znacznie przekroczyły 3 miesięczny okres nie regulowania należności. Wobec powyższego organy orzekające prawidłowo przyjęły, iż przepis art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.) ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Z jego treści bowiem wynika, że w stosunku do osób nie będących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45. Przepis art. 45 ust. 3 powołanej ustawy stanowi zaś, że do przymusowego wykwaterowania: 1) kobiety w ciąży, 2) małoletniego, 3) niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów (...) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawujących nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, 4) emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej – nie stosuje się trybu, o którym mowa w ust. 1 i 2 (przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W tym przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji winien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy, zarówno Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM we [...], jak i Prezes WAM przyjął, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o spełnianiu przez niego kryteriów do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, co uzasadniało zastosowanie wobec niego, na podstawie art. 45 ust. 1 powołanej ustawy, administracyjnego trybu przymusowego wykwaterowania z zajmowanego lokalu mieszkalnego. Z prezentowanym poglądem nie można się zgodzić. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że ustawodawca w stosunku do określonej kategorii osób wymagających pomocy Państwa, wymienionych taksatywnie w art. 45 ust. 3 pkt 1-4 powołanej ustawy, wyłączył stosowanie rygorystycznego trybu przymusowego wykwaterowania w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z punktem 4 powołanego artykułu, wskazanego trybu nie stosuje się do emeryta lub rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dodać należy, że przepis ten nie mówi o uzyskaniu świadczenia z pomocy społecznej, bowiem w tym przedmiocie rozstrzygają organy administracji samorządowej, a jedynie o spełnianiu kryteriów do uzyskania takowej pomocy. Zatem organ orzekający w sprawie przymusowego wykwaterowania emeryta lub rencisty jest obowiązany z urzędu ocenić czy strona spełnia kryteria do otrzymania pomocy społecznej, czy też nie. Nie znajduje natomiast uzasadnienia prawnego przenoszenie na stronę ciężaru wykazania spełnienia przedmiotowych kryteriów. Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Podmioty uprawnione do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej wskazuje art. 5 powołanej ustawy. Zaś kryteria do otrzymania pomocy społecznej zostały określone w art. 8 ww. ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Materiał aktowy w niniejszej sprawie wskazuje jednoznacznie, że spełnienia powyższych kryteriów organy WAM nie badały, choć posiadały informację o niskich dochodach skarżącego spowodowanych zajęciem komorniczym należności alimentacyjnych prowadzonym ze świadczenia emerytalnego P. G. Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądu Rejonowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla [...] z dnia 15 maja 2006 r. ze świadczenia emerytalnego dłużnika potrącana była co miesiąc kwota 821,95 zł; z kwoty tej wierzyciel M. G. otrzymywała 687,09 zł (z wymaganej miesięcznej raty alimentów w wysokości 900 zł) tytułem części raty bieżącej, natomiast kwota 134,86 zł pobierana była na poczet opłaty egzekucyjnej. Z nadesłanego zaś do akt sądowych przy piśmie skarżącego z dnia 12 grudnia 2006 r. zaświadczenia Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego we [...] z dnia 19 października 2006 r. o wysokości wypłacanej emerytury wojskowej wynika, że we wrześniu, październiku i listopadzie 2006 r. skarżący uzyskiwał miesięczny dochód w stałej wysokości 1.369,92 zł, z czego po potrąceniu obciążeń podatkowych – 110 zł, wymaganych składek na NFZ – 119,87 zł oraz kwoty 821,95 zł potrąceń egzekwowanych przez komornika należności, do wypłaty pozostawała mu kwota 318,10 zł. Wielce prawdopodobne jest zatem (z uwagi na brak informacji o dochodzie w miesiącu maju – sierpniu 2006 r.), że dochód skarżącego w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej na dzień wydania decyzji w sprawie wynosił 452,96 zł (318,10 zł + 134,86 zł opłaty egzekucyjnej nie podlegającej odliczeniu) i nie przekraczał kwoty 461 zł kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że skarżący we wskazanym okresie mógł spełniać kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, co zmieniałoby jego sytuację prawną w świetle stosowania przepisu art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym zarówno decyzja Prezesa Wam, jak i Oddziału Rejonowego WAM we [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a., zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę, organ będzie obowiązany uzupełnić materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym ustalenie sytuacji dochodowej skarżącego na dzień orzekania i w oparciu o wyżej wskazane przepisy ustawy o pomocy społecznej oceni, czy strona spełnia kryteria dochodowe do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Powyższe ustalenia stanowić będą punkt wyjścia do właściwego zastosowania jednego z dopuszczalnych prawem trybów przymusowego wykwaterowania z lokalu pozostającego w zasobach Agencji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.