II SA/Wa 1883/24

WyrokWSA w Warszawie2025-06-18

Skład orzekający: Sławomir Fularski, Joanna Kube, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strażak Państwowej Straży Pożarnej, który posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego w miejscowości innej niż miejscowość pełnienia służby, ale z której czas dojazdu publicznymi środkami transportu do miejsca służby nie przekracza dwóch godzin w obie strony (licząc od najbliższego przystanku), ma prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego?
Ratio decidendi
Strażakowi Państwowej Straży Pożarnej nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli posiada on lub jego bliski tytuł prawny do lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby. Miejscowość pobliska jest definiowana jako taka, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu, łącznie z przesiadkami, nie przekracza dwóch godzin w obie strony, licząc od najbliższego przystanku. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu w miejscowości pobliskiej, nawet jeśli strażak faktycznie zamieszkuje w innej, dalej położonej lub gorzej skomunikowanej miejscowości, oznacza zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i brak uprawnienia do równoważnika.
Stan faktyczny
Skarżący, strażak Państwowej Straży Pożarnej, ubiegał się o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania równoważnika, wskazując, że skarżący posiada lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej, z której czas dojazdu do miejsca służby nie przekracza dwóch godzin. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że skarżący posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej, co zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną wykładnię definicji miejscowości pobliskiej oraz wadliwe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant starszy specjalista Ewa Kielak-Niedźwiedzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Komendant [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej jako "Komendant PPSP" lub "organ I instancji") decyzją z [...] czerwca 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze. zm., dalej jako "Kpa") w związku z art. 83 ust. 5 pkt. 5, art. 78, w zw. z art. 75 i art. 79 ust. 2-3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 127, dalej jako "ustawa o PSP") oraz § 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie trybu przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont lub brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz. U. z 2005 r . Nr 241 poz. 2033 oraz z 2023 r. poz. 1372) i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, a także warunków zamiany lokali mieszkalnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 241 poz. 2035), po rozpatrzeniu oświadczenia mieszkaniowego w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego st. ogn. S. G. (dalej jako "funkcjonariusz", "strażak", "strona", "skarżący") z [...] stycznia 2024 r., odmówił przyznania ww. funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Komendant PPSP wskazał, że strażak posiada lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej, z której czas dojazdu środkami komunikacji publicznej nie przekracza dwóch godzin w obie strony, zgodnie z art. 74 ust. 3 i 4 ustawy o PSP. Ze złożonego przez stronę oświadczenia mieszkaniowego wynika, że żona funkcjonariusza posiada lokal mieszkalny w miejscowości [...], [...], w którym strażak zamieszkuje od [...] września 2010 r. Funkcjonariusz w ww. oświadczeniu wskazał, że z miejscowości, w której zamieszkuje nie występuje połączenie komunikacją publiczną oraz, że zameldowanie na pobyt stały posiada w miejscowości [...], [...]. W dniu [...] stycznia 2024 r. funkcjonariusz uzupełnił oświadczenie mieszkaniowe oraz złożył oświadczenie, że posiada także dom w miejscowości [...] o powierzchni [...] m2, z którego również nie ma połączenia publicznym środkiem transportu co wynika z oświadczenia złożonego w dniu [...] stycznia 2024 r. Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania zwrócił się do samorządów terenowych, na których terenie funkcjonariusz posiada lokale mieszkalne, tj. Starostwa Powiatowego w [...] , Starostwa Powiatowego w [...] i Urzędu Gminy w [...] oraz do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w krajowym transporcie drogowym na trasie: [...] - [...] , [...] - [...] , [...] - [...], [...] - [...] , [...] – [...] w obie strony na dzień [...] stycznia 2024 r. Z udzielonych odpowiedzi i dołączonych rozkładów jazdy linii autobusowych przez samorządy i firmy przewozowe wynika, że lokal mieszkalny w miejscowości [...] nie jest położony w miejscowości pobliskiej. Niemniej jednak funkcjonariusz posiada dom mieszkalny w miejscowości [...], [...] o powierzchni [...] m2. W toku postępowania ustalono, że najbliższa stacja (przystanek), z której możliwe jest połączenie komunikacją publiczną występuje w [...] i [...] i od tych przystanków należy liczyć czas dojazdu. Art. 74 ust. 3 ustawy o PSP stanowi zaś, że do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości z której strażak dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Komendant PPSP wyjaśnił, że ustawodawca redagując definicję "miejscowości pobliskiej" dążył do wyartykułowania, iż dla oceny czy mamy do czynienia z taką miejscowością, znaczenie ma przede wszystkim czas przejazdu, który w jedną i drugą stronę z przesiadkami nie powinien przekroczyć dwóch godzin. Natomiast odwołanie się przez ustawodawcę do rozkładu jazdy środkami transportu publicznego, miało jedynie na celu ustalenie obiektywnego miernika czasu przejazdu. Podkreślić zaś należy, że czas dojazdu liczony jest od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której strażak dojeżdża, co nie jest równoznaczne z dojazdem na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy o PSP - do czasu tego nie wlicza się czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której strażak dojeżdża. Stąd wynika, że koszt dojazdu do stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której strażak dojeżdża ponosi strażak i dojazd ten organizuje samodzielnie. Organ I instancji wskazał, że stacją (przystankiem) najbliższą miejsca zamieszkania, umożliwiającą dojazd do miejsca wykonywania obowiązków służbowych są przystanki w miejscowości [...] oddalonej od [...] około 3,7 km i około 14 km od [...] oraz miejscowości [...] oddalonej od miejscowości [...] około 2,7 km i około 9 km od [...] i z tych lokalizacji strona ma możliwość dojazdu. Następnie organ I instancji w szczegółowy sposób wykazał, że istnieje kilka możliwości dojazdu do miejsca pełnienia służby publicznymi środkami komunikacji z miejscowości położonych najbliżej miejscowości [...], w której funkcjonariusz posiada dom, tj. [...] lub [...] , a czas tych przejazdów w dwie strony nie przekracza dwóch godzin. Uwzględniając czas pracy strażaka na dzień [...] stycznia 2024 r., rozpoczęcie o godzinie 7:45 i zakończenie o 8:15, najkorzystniejszą opcją dojazdu jest dojazd linią autobusową firmy [...], wyjazd: 7:10 - dojazd: 7:37 i powrót: wyjazd 12:40 - powrót: 13:09. Wówczas czas przejazdu strażaka z miejsca zamieszkania do pracy i z powrotem publicznym środkiem transportu wynosi 46 minut. Komendant PPSP nadmienił przy tym, że wybrał godziny odjazdu i dojazdu autobusów, tak aby czas oczekiwania przed pracą i po pracy był jak najkrótszy oraz, że czas ten nie jest wliczany do czasu przejazdu. Do czasu przejazdu dolicza się tylko czas oczekiwania podczas przesiadek po rozpoczęciu podróży do czasu jej zakończenia. Dodatkowo organ I instancji zauważył, że funkcjonariusz w latach 2007 - 2023 na własny wniosek poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego pobierał równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego w miejscowości [...], [...], który przysługuje zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o PSP, czyli w ww. latach strażak uważał miejscowość [...] za miejscowość pobliską.  Konkludując, Komendant PPSP stwierdził, że z powyższego jasno wynika, iż strażak posiada lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej. W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia strażak wskazał, że w sprawie ustanowił pełnomocnika, o czym został poinformowany organ rozpatrujący sprawę. Pomimo tego decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Wskazał, że jego pełnomocnikiem ustanowionym w sprawie i uprawnionym do działania w imieniu skarżącego jest radca prawny S. J.. Podał przy tym adres korespondencyjny ww. pełnomocnika. Zdaniem skarżącego, powyższe okoliczności powodują, że decyzja organu I instancji nie została prawidłowo doręczona stronie. [...] Komendant [...] Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej jako "organ odwoławczy"), decyzją z [...] września 2024 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 104 i art. 107 Kpa oraz art. 83 ust. 5 pkt 3, art. 78 w zw. z art. 75 i art. 79 ust. 2-3 ustawy o PSP oraz § 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 241, poz.2033), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skuteczne ustanowienie pełnomocnika wymaga złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Zawodowy pełnomocnik (adwokat lub radca prawny) może zamiast dokumentu pełnomocnictwa złożyć jego uwierzytelniony przez siebie odpis. Wezwanie do braków formalnych poprzez złożenie druku pełnomocnictwa i niespełnienie tego wezwania oznacza brak możliwości skutecznego powoływania się na reprezentowanie strony przez pełnomocnika w tym postępowaniu, zatem doręczenie pisma postępowania stronie a nie wylegitymowanemu pełnomocnikowi było czynnością prawidłową i skuteczną. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie tytuł pisma decyduje o charakterze i skutkach lecz zawarta w nim treść. Wprawdzie pismo strony z [...] maja 2024 r. tytułowane jest "Pełnomocnictwo" jednakże w swej treści nie zawiera ono oświadczenia o woli ustanowienia pełnomocnika, a jedynie informację o rzekomym ustanowieniu pełnomocnika. Słusznie zatem postąpił organ I instancji kierując wezwanie [...] czerwca 2024 r. do domniemanego pełnomocnika o przedstawienie dokumentu pełnomocnictwa do akt sprawy. Ponieważ domniemany pełnomocnik dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego przez siebie odpisu do akt sprawy nie złożył, organ I instancji zasadnie uznał, że strona nie dokonała skutecznego ustanowienia pełnomocnika. W takiej sytuacji doręczenie decyzji bezpośrednio stronie jest prawnie skuteczne i prawidłowe oraz wywołuje określone skutki prawne. Należy zatem stwierdzić, że zarzuty strażaka dotyczące nieskutecznego doręczenia decyzji są niezasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w związku ze wskazaniem przez stronę w odwołaniu radcy prawnego S. J. jako pełnomocnika w przedmiotowej sprawie wezwał ww. osobę do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie druku pełnomocnictwa udzielonego przez strażaka w przedmiotowej sprawie pod rygorem uznania, że pełnomocnictwo nie zostało udzielone. W dniu [...] września 2024 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo ww. radcy prawnego do którego załączył pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu dotyczącym prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym organ odwoławczy dalsze czynności postępowania będzie podejmował z udziałem umocowanego pełnomocnika. Przechodząc do meritum sprawy organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego, funkcjonariusz posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w [...], [...], natomiast żona funkcjonariusza posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości [...], [...], w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodziną. Organ I instancji wezwał funkcjonariusza do uzupełnienia informacji dotyczącej wielkości powierzchni mieszkalnej w lokalach mieszkalnych, do których funkcjonariusz lub jego uprawniony członek rodziny posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Funkcjonariusz nie udzielił powyższej informacji, jednakże w teczce mieszkaniowej strażaka znajduje się jego oświadczenie z [...] stycznia 2024 r., w którym to skarżący oświadcza, że dom położony w [...], posiada powierzchnię [...] m2. Przyjmując zatem normatywną powierzchnię 7 m2 i przysługującą strażakowi liczbę norm oraz pomniejszając zadeklarowaną przez skarżącego powierzchnię budynku o hipotetyczną powierzchnię wewnętrznych ścian i pomieszczeń niezaliczanych do powierzchni mieszkalnej należy stwierdzić, że i tak strażak posiada nadwyżkę powierzchni na cele mieszkalne ponad powierzchnię przysługującą z normatywu. Fakt posiadania tytułu prawnego do jednego z budynków mieszkalnych, zlokalizowanego w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby funkcjonariusza daje podstawę do uznania, że skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Faktyczne miejsce zamieszkania strażaka uznać należy za przysługujące mu prawo wyboru, jednakże z takimi konsekwencjami, że jeżeli nawet strażak zamieszkuje poza miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby to i tak nie spełnia kryteriów do przyznania mu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego ponieważ eliminuje to prawo posiadanie tytułu prawnego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego w miejscowości pobliskiej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że miejscem rozpoczęcia podróży do miejsca pełnienia służby i miejscem zakończenia podróży po zakończonej służbie nie musi być ta sama miejscowość, a nawet miejscowość w której funkcjonariusz zamieszkuje. Niezbędny czas dotarcia strażaka do miejsca (przystanku) zakończenia podróży do miejsca zamieszkania nie wlicza się zaś do czasu kwalifikującego miejscowość jako miejscowość pobliską. Organ odwoławczy wskazał, że Komendant PPSP ustalił, że wskazani przewoźnicy spełniają kryteria publicznego transportu zbiorowego. Organ I instancji przeprowadził wszelkie czynności niezbędne do precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego ustalając, że czas dojazdu funkcjonariusza z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby nie przekracza dwóch godzin w obie strony. Tym samym spełniona jest przesłanka posiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej do służby. Strażak ma więc zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i podlega utrzymaniu w obiegu prawnym. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji tym rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodził się skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, który wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu celem wydania decyzji przyznającej skarżącemu równoważnik za brak lokalu mieszkalnego. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy art. 78 ust. 1 oraz art. 74 ust. 3 ustawy o PSP. W istotnym dla oceny sprawy zakresie organy administracji ustaliły, że: 1) skarżący posiada lokal mieszkalny w miejscowości [...], 2) żona skarżącego posiada tytuł do lokalu mieszkalnego w miejscowości [...], 3) z obu tych miejscowości nie ma połączeń komunikacją publiczną, 4) natomiast w okolicy znajdują się inne miejscowości, z których istnieją jakiekolwiek możliwości dojechania do miejscowości [...] - miejsca pełnienia służby (miejscowości [...] lub [...]). Autor skargi wskazał, że w tak ustalonym stanie faktycznym organy uznały, iż stronie nie przysługuje prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W ocenie strony skarżącej uzasadnienie nie pozwala do końca zrozumieć czy w ocenie organów:  1) strona posiada lokal mieszkalny, w miejscowości do której dociera transport publiczny ([...] lub [...]), co jest twierdzeniem nieprawdziwym i uzasadnia zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7 oraz art. 77 Kpa, poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, które to naruszenie miało wpływ na rozstrzygnięcie, 2) w ocenie organów definicja legalna miejscowości pobliskiej zawarta w art. 74 ust. 3 ustawy o PSP obejmuje miejscowość leżącą w okolicy miejscowości, w której znajduje się lokal mieszkalny, co uzasadnia zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 74 ust. 3 ustawy o PSP poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące pozbawieniem strony prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, pomimo, że strona nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscowości z której istnieje połączenie środkami komunikacji publicznej do miejsca pełnienia służby. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ odwoławczy podał jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 2 Kpa, podczas gdy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, co jest objęte dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Organ odwoławczy błędnie też pouczył stronę o formie środka zaskarżenia do sądu administracyjnego - nazywając go sprzeciwem (a więc środkiem właściwym dla rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 Kpa. Nadto organ błędne pouczył o obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od środka odwoławczego, podczas gdy sprawa jest sprawą ze stosunku zatrudnienia i nie podlega opłatom. Konkludując skarżący stwierdził, że w tym stanie rzeczy skarga jest konieczna i zasadna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Przyznał przy tym, że podniesione w końcowej części w uzasadnieniu skargi uchybienia są słuszne, jednak w żadnej mierze ich zaistnienie nie ma wpływu na merytoryczną stronę wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku przez Sąd, pełnomocnik organu odwoławczego - adwokat podtrzymując stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę wniósł o zasądzenie kosztów na rzecz organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzający ją rozkaz personalny organu I instancji odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu, który miałby wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Komendanta PPSP o odmowie przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Wprawdzie organ odwoławczy błędnie (prawdopodobnie omyłkowo) wskazał w sentencji swojego rozstrzygnięcia art. 138 § 2 Kpa zamiast art. 138 § 1 Kpa, niemniej jednak powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy utrzymał bowiem w mocy decyzję organu I instancji, co potwierdza również uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. W myśl art. 74 ust. 3 ustawy o PSP za miejscowość pobliską uważa się miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami nie przekracza w obie strony 2 godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania. Do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości w której strażak dojeżdża oraz miejscowości w której wykonuje obowiązki służbowe. Z kolei, w myśl art. 78 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny, zwany dalej "równoważnikiem za brak lokalu mieszkalnego", jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75, nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego im tytułu prawnego oraz nie zachodzi przypadek określony w art. 82 ust. 5. Zgodnie z ust. 2 art. 78 ustawy o PSP równoważnik za brak lokalu mieszkalnego nie przysługuje, jeżeli strażak: 1) utracił ze swojej winy lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu, o których mowa w ust. 1, z wyjątkiem przypadków zniesienia współwłasności na mocy orzeczenia właściwego sądu, podziału wspólnego mieszkania albo przyznania mieszkania jednemu z małżonków w wyroku orzekającym rozwód, a także umownego działu spadku; 2) odmówił bezzasadnie przyjęcia lokalu mieszkalnego, odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia oraz znajdującego się w należytym stanie technicznym i sanitarnym albo złożenia wniosku o przydział takiego lokalu, o którym mowa w art. 76 ust. 7; 3) lub jego małżonek otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, chyba że strażak został przeniesiony do służby w miejscowości innej niż pobliska. Jak stanowi ust. 3 ww. przepisu równoważnik za brak lokalu mieszkalnego przysługuje w okresie od dnia powstania uprawnienia do jego pobierania do dnia, w którym nastąpiła utrata tego uprawnienia. Z art. 78 ustawy o PSP jednoznacznie zatem wynika, że uprawnienie do uzyskania równoważnika pieniężnego przysługuje za brak lokalu mieszkalnego ale tylko w przypadku, gdy strażak nie posiada takiego lokalu w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Za miejscowość pobliską ustawodawca przyjmuje przy tym miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania (art. 74 ust. 3 ustawy o PSP). Trafnie stwierdził WSA w Szczecinie w wyroku z 25 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 744/12; LEX nr 1241449, że "Nie ulega bowiem wątpliwości, iż służbę pożarniczą cechuje daleko idąca dyspozycyjność jej funkcjonariuszy, z racji niemożliwego zaplanowania szczególnie działań gaśniczo - ratowniczych, skoro działania te dotyczą zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, a których skala może wymagać udziału wszystkich strażaków danej jednostki i to niezależnie od pory dnia i nocy. Z tego względu, oczywistym wymogiem służby pożarniczej jest gotowość jej pracowników do wykonywania zadań w każdym czasie i o każdej porze, co wymusza konieczność zamieszkiwania tych osób w pobliżu jednostki pełnienia służby, aby zapewnić uzyskanie gotowości wykonywania działań ratowniczo - gaśniczych w jak najkrótszym czasie. W tym właśnie celu, w omawianym art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej związano prawo otrzymania przez strażaka równoważnika pieniężnego z faktem nieposiadania przez niego lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, aby strażak mógł zapewnić sobie we własnym zakresie zamieszkiwanie w pobliżu jednostki pełnienia służby, niezależnie od tego, czy posiada lokal mieszkalny poza miejscem pełnienia służby i poza miejscowością pobliską." Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego nie stanowi zatem formy zaspokajania potrzeby mieszkaniowej strażaka gdy nie posiada on lokalu mieszkalnego. Służy temu prawo do otrzymania pomocy finansowej. O równoważnik pieniężny, określony w art. 78 ust. 1 ustawy o PSP, strażak może się ubiegać natomiast tyko wtedy, gdy nie posiada lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej tego miejsca. Stwierdzić zatem należy, że potrzeby mieszkaniowe strażaka mianowanego są zaspokojone wówczas, gdy funkcjonariusz posiada lokal mieszkalny, spełniający określone kryteria. Jak zaś wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w teczce mieszkaniowej strażaka znajduje się jego oświadczenie z 25 stycznia 2024 r., w którym to skarżący oświadcza, że dom położony w [...], posiada powierzchnię [...] m2. Przyjmując zatem normatywną powierzchnię 7 m2 i przysługującą strażakowi liczbę norm oraz pomniejszając zadeklarowaną przez skarżącego powierzchnię budynku o hipotetyczną powierzchnię wewnętrznych ścian i pomieszczeń niezaliczanych do powierzchni mieszkalnej słusznie organ odwoławczy stwierdził, że i tak strażak posiada nadwyżkę powierzchni na cele mieszkalne ponad powierzchnię przysługującą z normatywu. Istota niniejszego postępowania sprowadza się do ustalenia czy w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej do niej strażak lub osoba dla niego bliska posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego lub domu, w którym funkcjonariusz może zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe. Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że skarżący posiada lokal mieszkalny w miejscowości [...] , z której nie ma bezpośrednich połączeń do miejsca pełnienia służby przez skarżącego oraz żona skarżącego posiada lokal mieszkalny w miejscowości [...], z której również nie ma połączeń komunikacją publiczną do miejsca służby skarżącego. Słusznie wskazały organy obu instancji, że w bezpośredniej bliskości obu tych miejscowości znajdują się jednak miejscowości, z których komunikacja publiczna umożliwiająca dojazd do i powrót z miejsca pełnienia służby przez skarżącego funkcjonuje na takich zasadach, że może on wybrać z rozkładu jazdy połączenia odpowiednie dla rozpoczęcia i po zakończeniu służby tak by były one czasowo najkrótsze. Odległość jaką winien pokonać skarżący z miejsca gdzie znajduje się lokal mieszkalny z przysługującym tytułem prawnym do miejsca początkowego rozpoczęcia podróży nie wlicza się do czasu podróży służbowej, nie jest również istotne czy odległość ta będzie pokonana na pieszo, rowerem czy innym środkiem lokomocji, jest to bez znaczenia dla prawa do równoważnika. Istotne jest zaś to, że czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidzianymi w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami nie przekracza dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania. W przeciwnym bowiem razie miejscowość nie może być uznana za pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby i determinuje przyznanie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów obu instancji, że w sytuacji, gdy skarżący bądź jego bliski posiada tytuł prawny do więcej niż jednego lokalu mieszkalnego, to wybór miejsca zamieszkania w lokalu dalej położonym lub gorzej skomunikowanym z miejscem pełnienia służby nie uzasadnia przyznania równoważnika pieniężnego. Jeśli bowiem strażak ma możliwość podróży z miejscowości pobliskiej jedynie z własnej wygody lub względów rodzinnych jako miejsce zamieszkania wybiera lokal mieszkalny dalej położony lub w miejscowości gorzej skomunikowanej z miejscem pełnienia służby to prawo do równoważnika pieniężnego również nie przysługuje. W ocenie Sądu powyższe ustalenia organów obu instancji korespondują z właściwym rozumieniem definicji miejscowości pobliskiej (art. 74 ust. 3 ustawy o PSP) oraz równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art. 78 ust. 1 ustawy o PSP). Organy obu instancji przeprowadziły czynności niezbędne do precyzyjnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie prawidłowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. Ustaliły bowiem, że czas dojazdu skarżącego z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby nie przekracza dwóch godzin w obie strony. W konsekwencji powyższego trafnie stwierdziły, że w przypadku skarżącego spełniona jest przesłanka posiadania lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej do służby. Skoro zaś skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, to nie można mu przyznać prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika organu odwoławczego o zasądzenie kosztów na rzecz organu wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje jedynie skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło