II SA/Wa 1886/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę – Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2013 r., którą to decyzją odmówiono A.S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia. Prezes ZUS wskazał, że renta z tytułu niezdolności do pracy na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748) nie może być A.S., albowiem wnioskodawca nie spełnia przesłanki dotyczącej niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z uwagi na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy. Stwierdził, że wnioskodawca ma obecnie 61 lat, nie osiągnął wieku emerytalnego, oraz że orzeczeniem z dnia [...] września 2015 r. komisja lekarska ZUS ustaliła, iż nie jest niezdolny do pracy. Wyjaśnił, że stosownie do art. 14 ust. 1 Prezes ZUS jest związany orzeczeniem orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.S. do tutejszego Sądu. Kwestionując zasadność zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł naruszenie Konstytucji RP oraz Europejskiej Konwencji i ratyfikowanych przez RP praw człowieka. Skarżący twierdził, że spełnia warunki do przyznania mu renty w drodze wyjątku z uwagi na bardzo zły stan zdrowia oraz ciężką sytuację materialną. Kwestionował prawidłowość orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego, że nie jest niezdolny do pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że orzeczeniem z dnia [...] września 2015 r. komisja lekarska ZUS ustaliła, że skarżący nie był niezdolny do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Nie można zatem podzielić zarzutu skarżącego, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana została bez podstawy prawnej. Powołany przepis pozwala na uzyskanie świadczenia w drodze wyjątku przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że na dzień wydania decyzji z dnia [...] września 2015 r. organ dysponował orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...] września 2015 r., stwierdzającym, że A.S. ur. [...].05.1954 r. nie jest niezdolny do pracy. Skarżący nie zakwestionował ww. orzeczenia. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Samo przeświadczenie skarżącego, że jego choroby i schorzenia uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia nie jest zatem wystarczające. Prezes ZUS rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i oceniając, czy wnioskodawca spełnia przesłankę braku możliwości podjęcia pracy z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, zobowiązany jest oprzeć się na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS lub orzeczeniu komisji lekarskiej ZUS. Skoro zatem w niniejszej sprawie komisja lekarska ZUS stwierdziła, że skarżący nie jest całkowicie niezdolny do pracy, to ustalenie to jest wiążące dla Prezesa ZUS. Jest okolicznością niesporną, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2013 r. odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.