II SA/Wa 1887/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów dotyczących funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa Państwa postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia radcy prawnemu A. W. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał Skarżącemu C. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie po wystąpieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] pismem z 10 lutego 2015 r. na pełnomocnika Skarżącego został wyznaczony radca prawny A. W. Pismem z 31 marca 2015 r. radca prawny A. W. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r. odrzucającego skargę. W skardze kasacyjnej zawarła również wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej przez radcę prawnego z urzędu, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że w sytuacji, gdy pełnomocnik ustanowiony z urzędu zaniedba złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu – skarga kasacyjna podlega odrzuceniu jako wniesiona po upływie terminu. Sąd wskazał, że taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie, radca prawny A. W. zawarła wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej przez radcę prawnego z urzędu, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 16 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd podtrzymał argumentację sądu pierwszej instancji, wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych stwierdzając, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to okoliczność ta pozwala na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o ile wniosek taki zostanie złożony. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wyznaczony (...) radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności (...) radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym ustala się na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W myśl § 16 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zdaniem referendarza sądowego zgłoszony w niniejszej sprawie wniosek nie może zostać uwzględniony. Referendarz sądowy podziela bowiem w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 22 grudnia 2004 r. (sygn. OZ 720/04), iż pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu do ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W niniejszej sprawie nie można uznać, że Skarżący, wskutek czynności podejmowanych przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, uzyskał pomoc prawną. Wprawdzie radca prawny A. W. wniosła skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, jednakże nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, co spowodowało, że skarga kasacyjna została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z tych względów należało odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Na marginesie tylko, należy wskazać, że Skarżący pismem z 22 września 2015 r. wypowiedział pełnomocnictwo radcy prawnemu A. W. W związku z powyższym, na podstawie art. 250, art. 258 §1 i §2 pkt 8 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.