II SA/Wa 1894/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2007 r. sprawy ze skargi P. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu I instancji; 2. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], uznające P. P. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kat. N. W uzasadnieniu stwierdzono, że rozpoznana padaczka, naczyniak tętniczo – żylny okolicy skroniowo – ciemieniowej lewej, świeżo przebyte stłuczenie prawego przedramienia i 22% utraty zdolności żucia uniemożliwiają zdolność do dalszej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. P. podniósł, że dokumentacja medyczna zebrana przez organ I instancji oraz fakt trwania leczenia, które stwarza szansę całkowitego wyleczenia, nie dają podstawy do przyjęcia, że jest niezdolny do służby. Zarzucił naruszenie § 21 ust. 1, § 25 ust. 1, § 26 ust. 2 pkt 2 i § 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz.1422 z późn. zm.) oraz art. 77 § 1 i art. 78 § 1 w związku z art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując, że nie doszło do ich zastosowania. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej odrzucenie i jednocześnie o jej oddalenie, stwierdzając, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz rentowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Odnosząc się zaś do merytorycznej strony skargi, Komisja podtrzymała argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym orzeczeniu. W piśmie procesowym z dnia 16 lutego 2007 r. skarżący zarzucił nieważność wydanych w sprawie orzeczeń, gdyż – jak podał – orzeczenie pierwszoinstancyjne zostało mu doręczone bez podpisu jednego z członków Komisji. Podkreślił, że jakkolwiek o związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych, zaopatrzenia emerytalnego lub rentowego mogą wypowiadać się jedynie sądy powszechne, to jednak w przypadku wad nieważności orzeczeń, może je stwierdzać jedynie sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach. Orzeczenia przez nie wydawane zawierają rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, podejmowane na podstawie wyników badań lekarskich oraz dokumentacji lekarskiej, dotyczące danej osoby, zmierzające do ustalenia pewnych faktów prawotwórczych. Rację więc ma skarżący, twierdząc, że najistotniejszą dla pewności obrotu prawnego jest kwestia ważności funkcjonujących w nim aktów administracyjnych. W świetle § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz.1422 z późn. zm.), wojskowa komisja lekarska orzeka w składzie 3 oficerów-lekarzy. Z kolei § 27 ust. 6 tegoż rozporządzenia wskazuje, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego oraz opatruje się je pieczęcią urzędową wojskowej komisji lekarskiej. Jak wynika ze sprawy, orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] zostało doręczone skarżącemu bez podpisu jednego z członków Komisji. Abstrahując od faktu, czy orzeczenie to, jako stwierdzające niezdolność do zawodowej służby wojskowej, zostało doręczone skarżącemu za pośrednictwem dowódcy jednostki wojskowej (§ 30 ust. 2 rozporządzenia), brak wymaganego podpisu na orzeczeniu sprawia, że orzeczenie takie jest nieważne. Zgodnie z § 31 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia, od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Odwołanie wnosi się do właściwej wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia określonej w § 29, za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (ust. 2). Według procedury administracyjnej decyzja organu wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia jej stronie. Podobnie tę kwestię reguluje przywołany § 31 ust. 2 rozporządzenia. W niniejszej sprawie organy orzekające nie potrafiły udokumentować daty i sposobu doręczenia orzeczenia TWKL w O., zasadnie zatem Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. przyjęła, że skierowane przez P. P. w dniu 14 czerwca 2006 r. odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Nieprawidłowo jednak organ II instancji postąpił, utrzymując w mocy nieważne orzeczenie. Wady tej nie mógł bowiem w żaden sposób konwalidować fakt późniejszego doręczenia prawidłowo podpisanego orzeczenia. Brak podpisu jednego z członków Komisji na orzeczeniu pierwszoinstancyjnym wskazuje, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa – § 27 ust. 6 cytowanego rozporządzenia w związku z art. 107 § 1 kpa. To z kolei daje podstawę do stwierdzenia jego nieważności. W konsekwencji również zaskarżone orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności (także zostało podjęte z rażącym naruszeniem prawa – art. 138 § 1 pkt 1 kpa), albowiem jego mocą utrzymano orzeczenie nieważne. Dlatego też, Sąd stwierdził nieważność obu wydanych w sprawie orzeczeń (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Dla takiego rozstrzygnięcia Sądu nie ma znaczenia to, czy skarżący przedmiotem skargi uczynił całe orzeczenie, czy tylko tę jego część, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Brak na orzeczeniu podpisu osoby uprawnionej powoduje, że nieważne jest całe orzeczenie, w takiej bowiem postaci nie może w ogóle zaistnieć i funkcjonować w obrocie prawnym. W takim kształcie orzeczenie nie może również podlegać jakiejkolwiek kontroli merytorycznej, czy to ze strony sądu administracyjnego, czy też odpowiednio ze strony sądu powszechnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do swoistego paradoksu, w którym część orzeczenia (zdolność do zawodowej służby wojskowej) zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu nieważności, a druga jego część (związek stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową), mimo istnienia tej samej wady nieważności, funkcjonowałaby w obrocie. Wobec treści rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w zakresie merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze. Skarżący wnosił o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, jednakże w sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek koszty. Sprawa korzysta bowiem z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący nie prowadził sprawy z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, nie brał udziału w rozprawie i nie złożył żadnego zestawienia poniesionych wydatków. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości.