II SA/Wa 1895/18
WyrokWSA w Warszawie2019-09-18
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres 6 lat i 3 miesięcy służby na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący około 23% całkowitego okresu służby funkcjonariusza, może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów dotyczących obniżenia emerytury?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres 6 lat i 3 miesięcy służby na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący około 23% całkowitego okresu służby funkcjonariusza, nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponieważ obie przesłanki z art. 8a ust. 1 (krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) muszą być spełnione łącznie, a pierwsza z nich nie została spełniona, organ prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni A. H. wystąpiła o wyłączenie stosowania przepisów obniżających jej emeryturę, powołując się na art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazała, że spełnia przesłanki krótkotrwałej służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelnego wykonywania obowiązków po 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że okres 6 lat i 3 miesięcy służby na rzecz państwa totalitarnego nie jest krótkotrwały, a brak jest dowodów na narażenie zdrowia i życia podczas służby po 1989 r. WSA w Warszawie oddalił skargę wnioskodawczyni.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy
z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm., dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku A. H. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona", "skarżąca") odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ podał, że we wniosku z [...] marca 2017 r., wnioskodawczyni wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu wniosku przedstawiła przebieg swojej służby. Wskazała, że spełnia przesłanki wskazane w ww. przepisie. Podniosła, że za wykonywanie obowiązków służbowych była wielokrotnie nagradzana i awansowana. Nigdy nie popadła
w konflikt z prawem, wykonywała swoje obowiązki służbowe w sposób nienaruszający prawa i godności obywateli, nie wykorzystywała uzyskanych uprawnień do celów pozasłużbowych oraz została pozytywnie zweryfikowana
i przyjęta do służby w Policji.
Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni została zwolniona ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] lutego 2011 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, z tym, że wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Następnie wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od dnia [...] maja 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 6 lat i 3 miesiące. Całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 26 lat, 9 miesięcy i 12 dni.
Minister podkreślił, że kopie akt osobowych o sygn. [...] nie zawierają dokumentów wskazujących, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki służbowe po dniu [...] września 1989 r. Nadto
z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2018 r. (L.dz. [...]) wynika, że strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. W trakcie służby w Policji zajmowała kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miała podwyższane uposażenie, była awansowana w stopniu
i otrzymywała nagrody, a także była pozytywnie opiniowana. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskodawczyni karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów potwierdzających udział strony
w zdarzeniach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Minister wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie
w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako
z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.
Minister podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym,
w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Analizując drugą z przesłanek, organ wskazał, że pojęcie rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności
z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową Minister wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczył, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.
Minister stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.
Minister wskazał, że zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
Minister stwierdził, że całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 26 lat, 9 miesięcy i 21 dni. W sytuacji, w której służba pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat i 3 miesięcy, czyli przez około 23 % całego okresu służby, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym (długość tego okresu), jak
i w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby) nie może być oceniany jako krótkotrwały.
Jednocześnie Minister podniósł, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia
i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa
w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Należy więc stwierdzić, że
w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie na decyzję z [...] sierpnia 2018 r. skarżąca reprezentowana przez adwokata wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy. Autor skargi zarzucił:
I. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej
przez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że:
1. krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy
w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości może obejmować okres kilku lat
w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby skarżącej, ale również okres życia skarżącej
i przyczyny jej odejścia ze służby
2. rzetelnie wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności, z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładnia systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich
w sposób opowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej
II. obrazę prawa postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 77 kpa przez niewłaściwe zastosowanie
1. nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Policji dotyczącej przebiegu służby, z której to wynika, że skarżąca wykonywała służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem;
2. nie uwzględnienie okoliczności otrzymania przez skarżącą licznych nagród pieniężnych, uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego warunku";
3. nie uwzględnienie utraty zdrowia przez skarżącą wskutek służby, wskazującej, że wykonywała ona zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia;
4. ustalenie, że okres 6 lat i 3 miesięcy pełnienia przez skarżącą służby na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia skarżącej, jak i okresu całej jej służby, okres ten jest krótkotrwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym
i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów
w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Ministra z [...] sierpnia 2018 r.
Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie są sporne - wynika z nich, że skarżąca pełniła służbę łącznie przez okres 26 lat, 9 miesięcy i 21 dni, przy czym przez okres 6 lat i 3 miesiące była to służba o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, tj. na rzecz totalitarnego państwa (od [...] maja 1984 r. [...] Wydziału [...] SB WUSW w [...], a od [...] października 1984 r. [...] Sekcji [...] Wydziału "[...]" SB WUSW w [...]).
Trzeba dodać, że w ocenie organu po 12 września 1989 r. funkcjonariuszka rzetelnie wykonywała powierzone jej obowiązki, niemniej nie ma podstaw do stwierdzenia, że służbę wykonywała z narażeniem zdrowia i życia.
W oparciu o te ustalenia organ uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej dotyczących ustalania emerytury (renty inwalidzkiej, renty rodzinnej) dla funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i ustalenia wysokości świadczenia na podstawie art. 15, art. 22 i art. 24a (skarżąca ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej).
Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, należy stwierdzić, że skoro powołana ustawa nie definiuje pojęcia krótkotrwałości służby, to organ zasadnie odwołał się do synonimów tego pojęcia, wskazując, że służba krótkotrwała to służba chwilowa, niedługa, doraźna, trwająca krótko, epizodyczna.
Sąd podziela zapatrywanie organu co do tego, że ponad 6 letnia służba skarżącej (od [...] maja 1984 r. do [...] lipca 1990 r.) na rzecz państwa totalitarnego, przy całkowitym okresie służby skarżącej wynoszącym 26 lat, 9 miesięcy i 21 dni nie może być uznana za krótkotrwałą i uznaje, że decyzja organu w tym zakresie nie jest dowolna, przekraczająca granice uznania administracyjnego. Służba przez okres 6 lat i 3 miesięcy nie jest z pewnością przejściowa, chwilowa, epizodyczna, skoro stanowiła około 23% całkowitego okresu służby skarżącej.
Można dodać, że w toku prac sejmowych nad rządowym projektem ustawy
o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (por. sprawozdaniu z przebiegu posiedzenia Sejmowej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 76 i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny nr 55 z 15 grudnia 2016 r.), podnoszono nadmierną uznaniowość w ocenie "krótkotrwałości" służby, rozważano możliwość jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia (przez wskazanie % całkowitego okresu służby). Zdecydowano się jednak na pozostawienie organowi wydającemu decyzję swobody w ocenie tej przesłanki przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy.
Trzeba dodać, że ustawodawca, definiując w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa według kryterium instytucji, formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona, nie zaś według charakteru i treści obowiązków tam wykonywanych. Z art. 13 b ust. 1 pkt 5 ww. ustawy wynika, że służbą na rzecz totalitarnego państwa była m.in. służba
w służbach i jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz ich odpowiednikach terenowych.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego drugiej przesłanki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, określonej w ust. 1 pkt 2 tego artykułu, należy zauważyć, że w tym przepisie chodzi rzetelne wykonywanie zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ze szczególnym uwzględnieniem narażenia zdrowia i życia. Oznacza to, że ustawodawca nie stawia znaku równości pomiędzy rzetelnym wykonywaniem zadań, a narażaniem zdrowia i życia, a zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności.
Zdaniem Sądu, z przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wynika, że wymaganie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi dodatkowe kryterium oceny dwóch określonych w tym przepisie przesłanek wyłączenia stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy: krótkotrwałości służby i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków.
Oznacza to, że funkcjonariusz, który pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa może liczyć na odstąpienie od zastosowania wobec niego wspomnianych przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy, jeżeli ta jego służba była wyjątkowo krótkotrwała, a po 31 lipca 1990 r. szczególnie rzetelnie wykonywał swoje zadania
i obowiązki służbowe. Zdaniem Sądu, o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. A zatem nie tylko, wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego. Niemniej nie ma to w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 większego znaczenia. Obie wymienione tam przesłanki zastosowania bardziej korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego muszą być jak wynika z tych przepisów spełnione łącznie. Z konstrukcji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wynika bowiem, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być, co wskazano powyżej, spełnione łącznie, gdyż wskazuje na to użyty spójnik "oraz" między punktami 1 i 2. Dlatego też zarzuty skarżącej, dotyczące naruszenia art. 8a ustawy zaopatrzeniowej Sąd uznał za bezzasadne.
Reasumując stwierdzić należy, że skoro w stosunku do skarżącej nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, należało uznać, iż zaskarżona decyzja z [...] sierpnia 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, nie narusza prawa i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i dostatecznie uzasadnił dlaczego uznał, że okres służby skarżącej na rzecz państwa totalitarnego nie może być uznany za krótkotrwały. W szczególności organ przeprowadził wykładnię pojęć nieostrych, zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a następnie dokonał jego prawidłowej subsumpcji do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło