II SA/Wa 1896/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] o wypowiedzeniu [...] T. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że [...] rezerwy T.K. zawodową służbę wojskową pełnił do 2002 r., ostatnio na stanowisku służbowym: [...]., (stopień etatowy: [...]; specjalność wojskowa: [...]; grupa uposażenia: U-15). Na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] w sprawie rozformowania wybranych jednostek organizacyjnych Wojsk [...] w 2001 r., [...] Pułk [...], w którym oficer pełnił zawodową służbę wojskową z dniem [...] grudnia 2001 r. uległ rozformowaniu. W następstwie powyższego [...] T. K. utracił zajmowane stanowisko służbowe i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych. W związku z powyższym podjęto działania zmierzające do wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe poza rozformowaną jednostką wojskową. W wyniku podjętych czynności ustalono, iż ze względu na prowadzoną restrukturyzację Sił Zbrojnych RP i związany z tym proces znacznego zmniejszania liczby stanowisk służbowych, w szczególności przewidzianych dla oficerów starszych brak było możliwości wyznaczenia[...] T.K. na stanowisko służbowe, stosownie do posiadanego przez niego stopnia wojskowego, kwalifikacji i specjalności wojskowej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Dyrektor Departamentu [...], wydaną na podstawie art. 78 ust. pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38 ze zm. - zwanej dalej ustawą pragmatyczną), wypowiedział wymienionemu oficerowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Powyższą decyzję doręczono zainteresowanemu w dniu [...] listopada 2001 r. Minister Obrony Narodowej, wskutek rozpatrzenia odwołania T.K. od powyższej decyzji, ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 27 marca 2006 r. T.K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] wszczął postępowanie nadzorcze na wniosek strony. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Minister Obrony Narodowej odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdził zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem T. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2006 r. W wyniku ponownego merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy, Minister Obrony Narodowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku odwoławczego strony. Organ nadzorczy wskazał, że nie było możliwe stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] (mylnie podając w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Departamentu [...]) z dnia [...] sierpnia 2001 r., gdyż nie wystąpiły w sprawie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., dające podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Organ podniósł, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego z dnia [...] lutego 2001 r. jednostka wojskowa, w której [...] rez. T.K. pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu z dniem [...] grudnia 2001 r., a wymieniony oficer utracił zajmowane wówczas stanowisko służbowe. Przedmiotowy rozkaz był formalnym aktem o rozformowaniu jednostki wojskowej, powodującym likwidację struktury organizacyjnej, co w efekcie doprowadziło do likwidacji stanu etatowego i stanowiło podstawę do podjęcia działań personalnych zmierzających do przesunięć żołnierzy zawodowych na inne stanowiska służbowe, a w przypadku braku takich możliwości do wypowiedzenia żołnierzom stosunków służbowych. W przypadku odwołującego się brak było możliwości zaproponowania oficerowi innego, równorzędnego lub wyższego, stanowiska służbowego odpowiedniego do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i zgodnego z posiadanym stopniem wojskowym. Decyzja Dyrektora Departamentu [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. weszła do obrotu prawnego w dniu [...] listopada 2001 r. (w dniu jej doręczenia stronie), na dwa miesiące przed faktyczną datą zakończenia procesu rozformowywania jednostki wojskowej. Pomiędzy dokonanym oficerowi wypowiedzeniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i rozformowaniem jednostki wojskowej, w której zainteresowany pełnił zawodową służbę wojskową bezsprzecznie istniał związek przyczynowo skutkowy. Wobec zaistnienia przesłanek określonych w art. 78 ust. 2 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, organ kadrowy MON zasadnie wypowiedział odwołującemu się stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z dyspozycją powołanego przepisu, dokonanie wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową podlegała rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Poza sporem pozostawało, że jednostka wojskowa, w której T.K. pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu z dniem [...] grudnia 2001 r. Wobec tego bezsprzecznie zaistniała przesłanka stanowiąca warunek sine qua non, umożliwiający dokonanie oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w trybie wskazanego przepisu. W tej sytuacji uznać należało, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z ówcześnie obowiązującymi w tej mierze przepisami wojskowej ustawy pragmatycznej. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, skarżący zarzucił jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydanie przez Szefa Sztabu Generalnego WP rozkazu z dnia [...] lutego 2001 r. o rozformowaniu z dniem [...] grudnia 2001 r. jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, uprawniało właściwy organ - Dyrektora Departamentu [...] - do podjęcia działań kadrowych w zakresie ewentualnej możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko. Jednakże sama decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego mogła być skarżącemu doręczona dopiero po dniu [...] grudnia 2001 r. Bowiem do tego dnia istniała jednostka, w której skarżący pełnił służbę i istniało zajmowane przez niego stanowisko służbowe. Wprawdzie występował związek przyczynowy pomiędzy wydaniem rozkazu o rozformowaniu jednostki, a dokonanym wypowiedzeniem stosunku służby wojskowej, lecz wbrew twierdzeniom organu nadzoru, istnienie tego związku nie uprawniało organu wojskowego do dokonania wypowiedzenia przed dniem faktycznej likwidacji ustalonej na dzień [....] grudnia 2001 r. W zaistniałych okolicznościach, dokonanie przedmiotowego wypowiedzenia w dniu [...] listopada 2001 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej i wbrew stanowisku Ministra, powodowało zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nakazującej stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu [...] z dnia 31 sierpnia 2001 r. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że obowiązująca w dacie dokonania skarżącemu wypowiedzenia stosunku służby ustawa pragmatyczna, przewidywała dziewięciomiesięczny okres wypowiedzenia stosunku służbowego. Żołnierz zawodowy był w tym czasie szczególnie chroniony. Kwestionowane wypowiedzenie doręczono stronie w listopadzie 2001 r., zatem zgodnie z art. 79 ust. 5 powołanej ustawy, termin wypowiedzenia rozpoczął bieg od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia, tj. od 1 grudnia 2001 r. Gdyby okres wypowiedzenia nie uległ skróceniu na wniosek samego zainteresowanego, to jego upływ przypadłby już w dniu faktycznego zakończenia procesu rozformowania. Ponadto organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że z treści art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej wynika, iż musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wypowiedzenia stosunku służbowego można zatem było dokonać zarówno w trakcie likwidacji jednostki wojskowej lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jak również po zakończeniu tych procesów. Z tych względów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt. IV SA 1030/97), organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w decyzji w trybie zwykłym, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ wydaje rozstrzygnięcie wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny orzekać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Dodatkowo podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa wskazać trzeba, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest legalność decyzji nadzorczej Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Z treści powołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie aby organy wojskowe mogły dokonać wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego, a mianowicie: 1) jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, 2) brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że mocą rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2001 r., nr [...] w sprawie rozformowania wybranych jednostek organizacyjnych Wojsk [...] w 2001 r., [...] Pułk [...], w którym skarżący pełnił zawodową służbę wojskową z dniem [...] grudnia 2001 r. uległ rozformowaniu. Zatem dokonane skarżącemu wypowiedzenie stosunku służbowego w dniu [...] listopada 2001 r. wynikało z rzeczywistego rozformowania jednostki wojskowej, w której pełnił on zawodową służbę wojskową. Organ nadzoru słusznie w odpowiedzi na skargę wskazał na niezasadność zarzutu skargi, dotyczącego przedwczesnego wypowiedzenia stronie stosunku służbowego, zanim macierzysta jednostka oficera została rozformowana. W tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jest ugruntowane i prezentuje pogląd, że z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z 1970 r. wynika, iż musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego. Wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu można było dokonać zarówno w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jak i po zakończeniu tych procesów (przykładowo wyrok NSA z dnia 26 lipca 2001 r., sygn. akt II SA 2673/00, publik. LEX nr 77681). Z akt personalnych wynika ponadto, że podczas rozmowy służbowej w dniu 27 kwietnia 2001 r. poinformowanego skarżącego, iż wobec utraty dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego oraz braku możliwości wyznaczenia na inne, odpowiadające jego kwalifikacjom stanowisko służbowe, dowódca [...] Pułku [...] wystąpi z wnioskiem o dokonanie oficerowi wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej. Na powyższą okoliczność sporządzono notatkę, z która zapoznano T. K. w dniu przeprowadzenia rozmowy. W tej sytuacji oraz wobec powszechnie znanych faktów, dotyczących znacznego zmniejszenia stanu osobowego oraz faktycznej likwidacji szeregu jednostek wojskowych, należy uznać za wiarygodne twierdzenie organów, iż nie miały one możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Wobec powyższego nie można Ministrowi Obrony Narodowej zarzucić dokonania błędnej oceny poddanej kontroli nadzorczej decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. o wypowiedzeniu T. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w oparciu o przepis z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej. Organ nadzoru w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, właściwie go ocenił i wydał prawidłowe decyzje w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.