II SA/Wa 1898/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1) oddala skargę; 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o kwotę 52, 80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych z tytułu podatku od towarów i usług VAT za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. odmawiającą S. S. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż S. S. urodził się w [...] r. Zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2007 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od dnia 10 sierpnia 2002 r. do dnia 28 grudnia 2005 r. i za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 29 grudnia 2005 r. S. S. legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 12 lat 1 miesiąca i 19 dni. Okres ten organ uznał za nieadekwatny do wieku skarżącego – 56 lat. W okresach zatrudnienia organ nie uwzględnił okresu od 1 grudnia 1986 r. do 30 kwietnia 1987 r. (5 miesięcy) z powodu braku oryginalnego świadectwa pracy. Organ podkreślił, iż od końca ostatniego okresu objętego ubezpieczeniem, to jest od dnia 12 stycznia 2000 r. od daty powstania całkowitej niezdolności do pracy (29 grudnia 2005 r.) upłynęło 5 lat, 11 miesięcy i 8 dni. W tym blisko 6 letnim okresie nie odnotowano wpłaty żadnej składki. Organ wskazał na liczne przerwy w ubezpieczeniu S. S. (15 lutego 1976 r. – 29 czerwca 1978 r.; 1 kwietnia 1979 r. – 18 października 1982 r.; 11 października 1984 r. - 9 października 1988 r.; 1 czerwca 1989 r. – 27 czerwca 1994 r.). Polemizując z twierdzeniami S. S. zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, iż przedstawione zaświadczenia lekarskie nie zmieniają treści orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2007 r. (co wynika z pisma lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 sierpnia 2007 r.) i nadto były znane komisji lekarskiej. Organ wskazał także, iż fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności zawodowej osoby poszukującej pracy, a skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na samodzielne poszukiwanie pracy. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego zeznań świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresach: 31 października 1966 r. – 28 czerwca 1971 r.; 15 czerwca 1973 r. – 31 marca 1974 r.; 1 października 1974 r. – 12 marca 1975 r.; 2 października 1975 r. – 5 października 1975 r.; 15 lutego 1976 r. – 29 czerwca 1978 r.; 1 kwietnia 1979 r. – 18 października 1982 r. organ wskazał, iż okresy te mogłyby zostać uwzględnione w innym postępowaniu w przypadku ubiegania się o emeryturę. Natomiast przy ustalaniu prawa od renty uwzględnić można jedynie okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacano stosowne składki. W tym stanie faktycznym, organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie wymogów związanych z ubezpieczeniem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywał na bardzo trudną sytuację materialną i zdrowotną, która uniemożliwia wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Twierdził, iż niezdolność do pracy została spowodowana wcześniej wykonywaną przez niego pracą przy azbeście, skutki zdrowotne tej pracy były także przyczyną przerwy w zatrudnieniu zarówno w gospodarstwie rolnym rodziców jak i w wykonywaniu innej pracy zawodowej. Twierdził , iż ZUS zagubił jego dokumentację lekarską. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Nadmienił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został szczegółowo zbadany. Zgromadzona dokumentacja lekarska nie wskazuje na inną ocenę stanu zdrowia skarżącego. Liczne i długotrwałe przerwy w zatrudnieniu występują u S. S. po 1982 r. i w konsekwencji spowodowały bardzo krótki i nieadekwatny do wieku skarżącego łączny staż pracy – około 12 lat. Podnoszone przez skarżącego okoliczności - trudna sytuacja materialna i stan zdrowia nie są wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. S. S. jest całkowicie niezdolny do pracy od 29 grudnia 2005 r. W ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy na wymagane minimum 5 lat ubezpieczenia legitymuje się jedynie 5 miesiącami. Przedtem posiadał długie i liczne przerwy w zatrudnieniu i opłacaniu stosownych składek ubezpieczeniowych. W rezultacie w wieku 56 lat skarżący legitymował się zaledwie nieco ponad 12 letnim okresem opłacania składek ubezpieczeniowych przy jednoczesnym braku okoliczności ograniczających zatrudnienie przed 10 sierpnia 2002 r. (data powstania częściowej niezdolności do pracy). Organ trafnie ocenia te okresy życia skarżącego, nie dopatrując się żadnych okoliczności usprawiedliwiających brak należnego ubezpieczenia. Powoływanie się przez skarżącego na bardzo trudną obecną sytuację nie może w żaden sposób usprawiedliwiać braku opłacania składek ubezpieczeniowych w latach wcześniejszych, gdy skarżący był zdolny do pracy. Również twierdzenia skarżącego, zawarte dopiero w skardze, o rzekomym zagubieniu jego dokumentacji nie są przekonywujące, zwłaszcza wobec braku sprecyzowania o jaką konkretnie dokumentację chodzi (szpital, przychodnia, itp.) i jakiego okresu ona dotyczyła. Rozważanie ewentualnej pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców jest w niniejszej sprawie nieistotne z przyczyn przedstawionych przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., a także i z tej przyczyny, że okresy tej pracy w żaden sposób nie mogą usprawiedliwić licznych okresów bezczynności zawodowej skarżącego po 1982 roku. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę, organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania i ustosunkował się do zgromadzonego materiału dowodowego. Trudna sytuacja materialna, którą dostrzega zarówno organ jak i Sąd, nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu z tytułu zastępstwa prawnego, świadczonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 wyżej wspomnianej ustawy.