II SA/Wa 190/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [..,] w przedmiocie odmowy refundacji kosztów przekwalifikowania zawodowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [....] listopada 2023 r. nr [...] Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. (nr [...]), na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 236 ust. 1, ust. 8, ust. 9 i ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305 ze zm.) w zw. z § 4, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 978), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. (nr [...]) o odmowie wyrażenia [...] M. M. zgody na refundację kosztów przekwalifikowania zawodowego, zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] września 2023r. Stan faktyczny sprawy jest następujący: Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. (nr [...]), na podstawie art. 104 § K.p.a., art. 236 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny oraz § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych, odmówił [...] M. M., pełniącemu służbę w Centralnym Wojskowym Centrum Rekrutacji zgody na refundację kosztów przekwalifikowania zawodowego (kursu pilarza drwala – operatora pilarki zorganizowanego w [...] w terminie od [...] do [...] października 2023 r. wraz z kosztami dojazdu i zakwaterowania), zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] września 2023 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierz zawodowy może korzystać na terenie kraju, za uprzednią pisemną zgodą dowódcy jednostki wojskowej, na pisemny wniosek, z pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego i pośrednictwa pracy udzielanej przez właściwe organy, na 6 miesięcy przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił tę służbę co najmniej 4 lata. Stosownie do § 4 powołanego rozporządzenia, wniosek o wyrażenie zgody na refundację kosztów przekwalifikowania zawodowego, składa się przed rozpoczęciem przekwalifikowania zawodowego. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] podał, że M. M. spełnił przesłanki przyznania pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego, o których mowa w art. 236 ust.1 pkt 2 ustawy, ponieważ pełni służbę wojskową ponad 15 lat, a zgodnie z jego oświadczeniem z [...] sierpnia 2023 r., planuje zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2024 r. Zdaniem organu I instancji, pomoc finansowa nie może być jednak przyznana wnioskodawcy, z uwagi na to, że z wnioskiem w tej sprawie wystąpił po rozpoczęciu przekwalifikowania zawodowego. M. M. wniosek o przyznanie pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego (wraz z załącznikami tj. w tym m. in. zgodą na odbycie przekwalifikowania zawodowego wyrażoną w dniu [...] sierpnia 2023 r. przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...]), adresowany do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, za pośrednictwem Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...], złożył w jednostce wojskowej, w której pełni służbę (Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji) w dniu [...] września 2023 r. Wniosek ten, zgodnie z właściwością, został wysłany przez jednostkę wojskową do Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej, gdzie wpłynął w dniu [...] września 2023 r. Do Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] powyższy wniosek wpłynął w dniu [...] października 2023 r., a więc po rozpoczęciu przekwalifikowania zawodowego przez żołnierza. Uzasadniając powyższe, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] odwołał się do art. 61 § 3 k.p.a. i stwierdził, że obowiązujące przepisy wprost określają organ, do którego wniosek powinien być złożony (Dyrektor WBE). Obowiązek złożenia wniosku za pośrednictwem jednostki wojskowej oraz Dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej nie może mieć wpływu na datę jego złożenia w organie właściwym do wydania decyzji w sprawie. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu wpływu wniosku do WBE w [...] tj. [...] października 2023 r. M. M. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił Dyrektorowi WBE w [...] nieuzasadnione przyjęcie, że datą wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie jest data wpływu do niego wniosku o udzielenie pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego. Odwołujący się stwierdził, że wbrew zapatrywaniu organu I instancji, datą wszczęcia postępowania jest data zarejestrowania wniosku o przyznanie pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego w kancelarii jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę wojskową. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. (nr [...]), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. (nr [...]). Organ odwoławczy podzielił zapatrywanie organu I instancji, że wnioskowana pomoc nie może być udzielona skarżącemu, z uwagi na to, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało w dniu wpływu wniosku do organu właściwego do wydania decyzji administracyjnej ([...] października 2023 r.), a więc po rozpoczęciu przez niego, w dniu [...] października 2023 r., przekwalifikowania zawodowego. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON dodał, że w sprawie występuje "dalej idąca okoliczność", uzasadniająca utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Mianowicie, [...] M. M. w dniu [...] listopada 2020 r. złożył oświadczenie o planowanym zamiarze zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r., niemniej nie zwolnił się w tym terminie i pozostał w zawodowej służbie wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego, oświadczenie woli, w którym żołnierz określa termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej ma ten skutek prawny, że jako żołnierz będzie mógł korzystać z pomocy na przekwalifikowanie zawodowe najdalej do tego właśnie terminu, niezależnie od tego, czy faktycznie zwolnienie w tym czasie nastąpiło. Odmienna wykładnia wskazanej normy pozostawałaby w sprzeczności z celem wskazanej wyżej regulacji, a akceptacja takiego stanowiska mogłaby prowadzić w konsekwencji do korzystania przez żołnierzy z pomocy na przekwalifikowanie zawodowe w nieokreślonym czasie przed zwolnieniem ze służby. Na zakończenie organ wyjaśnił, że przed NSA toczy się sprawa ze skargi kasacyjnej Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2022 r. sygn. II SA/Wa 1552/21 uchylającego decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON z dnia [...] lutego 2021 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON z dnia [...] grudnia 2023 r. (Nr [...]) odmawiającą przyznania kosztów przekwalifikowania zawodowego, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] listopada 2023 r Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 236 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego bezzasadne niezastosowanie; 2. art. 61 § 3 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie; 3. art. 6 K.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez nieprzestrzeganie obowiązku ścisłego działania na podstawie i w granicach prawa przy rozstrzyganiu praw jednostki; 4. art. 7a K.p.a. (zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony) poprzez podjęcie decyzji na jego niekorzyść po wyimaginowaniu wątpliwości; 5. art. 8 § 1 K.p.a. (zasady zaufania do władzy publicznej) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji i podkreślił, że datą wszczęcia postępowania jest data zarejestrowania wniosku w kancelarii jednostki wojskowej, w której pełni służbę wojskową. Dyrektor Departamentu Spraw Socjalnych MON w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący złożył wniosek o pomoc rekonwersją po rozpoczęciu przekwalifikowania zawodowego, a więc niezgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 2 maja 2022 r. w sprawie korzystania z pomocy w zakresie doradztwa zawodowego, przekwalifikowania, pośrednictwa pracy i odbywania praktyk zawodowych przez żołnierzy zawodowych Sąd tej oceny nie podziela. Zgodnie z art. 236 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny na terenie kraju żołnierz zawodowy, za uprzednią pisemną zgodą dowódcy jednostki wojskowej, może, na pisemny wniosek, korzystać z pomocy w zakresie:1) doradztwa zawodowego, o ile pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 3 lata, 2) przekwalifikowania zawodowego i pośrednictwa pracy na 6 miesięcy przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił tę służbę co najmniej 4 lata, 3) praktyk zawodowych na 3 miesiące przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił zawodową służbę wojskową co najmniej 9 lat - udzielanej przez właściwe podmioty. Stosownie zaś do treści art. 236 ust. 5 cytowanej ustawy wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego należy złożyć w terminie do 2 lat od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zauważyć należy, że żaden z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny nie wskazuje, do jakiego organu, ani w jakim trybie, należy złożyć wniosek o pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego. Art. 236 ust. 16 omawianej ustawy wskazuje jedynie, że podmiotami właściwymi w zakresie udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1 i 3, są: 1) kierownik komórki organizacyjnej właściwej do spraw socjalnych; 2) dyrektor Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej; 3) kierownicy ośrodków aktywizacji zawodowej; 4) szefowie wojskowych centrów rekrutacji, właściwi ze względu na terytorialny zasięg działania; 5) właściwi dyrektorzy wojskowych biur emerytalnych. W zakresie udzielania pomocy rekonwersyjnej zastosowanie znajdują również przepisy rozporządzenia z dnia 2 maja 2022 r. Wynika z nich (§ 4 ust. 1), że pomoc w zakresie przekwalifikowania zawodowego jest udzielana żołnierzowi zawodowemu na jego wniosek, o którym mowa w art. 236 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, złożony za pośrednictwem dowódcy jednostki wojskowej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy do właściwego Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego (w przypadku żołnierzy zamieszkujących na terenie województwa [...] – Dyrektora WBE w [...]). Dowódca jednostki wojskowej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, przesyła go do dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, za pośrednictwem dyrektora Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej lub kierownika Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...] (§ 4 pkt 3). Stosownie do § 4 ust. 4 rozporządzenia, dyrektor Centralnego Ośrodka Aktywizacji Zawodowej w [...] lub kierownik Ośrodka Aktywizacji Zawodowej, przesyła w terminie 7 dni od dnia otrzymania, wniosek wraz z dokumentami oraz opinią do dyrektora WBE. Z powyższego wynika, że data wpływu wniosku do organu właściwego do wydania decyzji nie ma znaczenia dla oceny zachowania przez żołnierza terminu, o którym mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia. Istotne jest aby żołnierz przed rozpoczęciem przekwalifikowania zawodowego złożył wniosek o udzielenie pomocy na przekwalifikowanie do dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę. Wnioskujący o pomoc rekonwersyjną nie ma wpływu na to, czy dowódca jednostki wojskowej prześle jego wniosek wraz z odpowiednimi dokumentami w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania do dyrektora WBE za pośrednictwem dyrektora COAZ lub kierownika OAZ właściwego ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionego, ani też na to czy dyrektor COAZ lub kierownik OAZ, prześlą go dalej, również w terminie 7 dni, do dyrektora WBE. Przyjęcie interpretacji powołanych przepisów rozporządzenia z dnia 2 maja 2022 r. zastosowanej przez organ powodowałoby, że osoba wnioskująca o pomoc rekonwersyjną, w przypadku opieszałości w przekazaniu jej wniosku do dyrektora WBE przez wskazane wyżej podmioty, ponosiłaby ryzyko utraty uprawnienia do pomocy rekonwersyjnej w zakresie przekwalifikowania zawodowego. W konsekwencji Sąd stwierdził, że wbrew zapatrywaniu organów, wniosek skarżącego o przyznanie pomocy rekonwerysjnej został złożony przed rozpoczęciem przekwalifikowania zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela również stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że z pomocy w zakresie przekwalifikowania zawodowego można korzystać najdalej do upływu terminu planowanego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej niezależnie od tego, czy faktycznie zwolnienie w tym czasie nastąpiło, ponieważ oznaczałoby to możliwość korzystania przez żołnierzy z pomocy na przekwalifikowanie zawodowe w nieograniczonym czasie przed zwolnieniem ze służby. Organ argumentował, że skarżący w dniu [...] listopada 2020 r. złożył oświadczenie o planowanym zamiarze zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2022 r., niemniej tego nie uczynił, co oznacza, że nie ma podstaw do uwzględnienia jego kolejnego wniosku (wraz z nową datą zwolnienia ze służby). Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że z przepisu art. 236 ust. 1 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że żołnierz zawodowy, za uprzednią pisemną zgodą dowódcy jednostki wojskowej może korzystać z przekwalifikowania zawodowego na 6 miesięcy przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o ile pełnił tę służbę co najmniej 4 lata. W ocenie Sądu fakt, że skarżący nie odszedł ze służby z dniem określonym w pierwszym oświadczeniu ([...] września 2022 r.) nie może stanowić podstawy odmownego załatwienia jego kolejnego wniosku, w sytuacji gdy jego pierwszy wniosek nie został rozpoznany pozytywnie (do dnia wydania zaskarżonej decyzji pomocy tej nie otrzymał). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji wyroku.