II SA/Wa 1900/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędzia WSA Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – M. T. w dniu 26 stycznia 2009 r. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Następnie w dniu 18 lutego 2009 r. złożył wniosek o wycofanie wypowiedzenia, jednakże Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, nie wyraził zgody na jego wycofanie. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., wydanym na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i art. 115 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz.892 ze zm.) oraz § 11 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 z późn. zm.), Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, zwolnił M. T. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. W powyższym rozkazie wskazano, że zwolnienie nastąpi po upływie okresu wypowiedzenia z dniem 31 lipca 2009 r. M. T. odwołał się od tego rozkazu personalnego, wnosząc o jego uchylenie, jednakże Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż rozkaz personalny z dnia [...] maja 2009 r. został wydany zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, zgodnie z wolą żołnierza i organ I instancji nie dopuścił się żadnych uchybień. Decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi M. T. podważył zasadność działania organu, związanego ze zwolnieniem go ze służby. Stwierdził ponadto, iż wypowiedzenie stosunku służbowego dokonał pod wpływem "szeregu" wad oświadczeń woli. Wskazał na rozmowę z dowódcą [...] Brygady [...] w S. oraz, że napisał wniosek o wycofanie swojego wypowiedzenia. Skarżący podał, że wypowiedzenie ze służby złożył pod wpływem emocji i silnego wzburzenia, a złożony przez niego podpis pod wnioskiem o wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nastąpił pod wpływem braku swobody wyrażenia woli. Wskazał też, że został przymuszony do złożenia podpisu w ciągu "5 minut" bez prawa rozpoznania skutków prawnych swojego czynu oraz, że znajdował się w złym stanie psychicznym z powodu pomówień ze strony dowódcy jednostki wojskowej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się również do zarzutów podniesionych w skardze. W ocenie organu wskazywana przez oficera przyczyna wyłączająca swobodne podjęcie decyzji nie była umiejscowiona w samym składającym oświadczenie woli, lecz była następstwem okoliczności zewnętrznych. M.T. miał możliwość nieskrępowanego podjęcia decyzji, lecz jak sam wskazał zadziałał pod wpływem emocji, co nie może, zdaniem organu, skutkować wadliwością oświadczenia woli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym – stosownie do brzmienia art. 114 ust. 5 i 6 – zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca (ust. 5), zaś okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 5, może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym kończyć się musi ostatniego dnia miesiąca (ust. 6). W rozpoznawanej sprawie skarżący wypowiedział, na podstawie zawartej w ust. 1 cytowanego wyżej przepisu prawa, stosunek zawodowej służby wojskowej. Wskazać należy, że w sytuacji, gdy organ zgodził się ze stanowiskiem skarżącego wyrażonym w powyższym wypowiedzeniu, zaistniała obligatoryjna podstawa zwolnienia go ze służby, bowiem zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. a ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej, wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. Zgodnie zaś z § 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 z późn. zm.), żołnierz składa wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej do organu zwalniającego (ust. 1). Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez żołnierza uważa się za dokonane, jeżeli zostało złożone za potwierdzeniem odbioru w kancelarii jednostki wojskowej lub wysłane przesyłką poleconą na adres jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową (ust. 2). Wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane przez żołnierza następuje w formie pisemnej i powinno zawierać oświadczenie woli żołnierza wskazujące jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego (ust. 3). W przypadku dokonania przez żołnierza wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, organ zwalniający wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w której określa datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wynikającą z wypowiedzenia (ust. 4). Wycofanie wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego (ust. 5). Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 5, nie wstrzymuje wykonania decyzji, o której mowa w ust. 4 (ust. 6). W rozpoznawanej sprawie M. T. wypowiedział stosunek zawodowej służby wojskowej w formie pisemnej z oświadczeniem wskazującym jednoznacznie na zamiar wypowiedzenia przez niego stosunku służbowego, a zatem z zachowaniem kryteriów, określonych w powyżej przytoczonym przepisie. W tej sytuacji organ pierwszej instancji był zobowiązany wydać decyzję, zwalniającą skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przenoszącą go do rezerwy. Z przytoczonego powyżej przepisu rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej wynika uprawnienie żołnierza do wycofania wypowiedzenia, ale wycofanie wypowiedzenia może nastąpić na pisemny wniosek żołnierza, za zgodą organu zwalniającego. W rozpoznawanej sprawie skarżący, w piśmie z dnia 18 lutego 2009 r., cofnął złożone wypowiedzenie. Jednakże podkreślić należy, że o skuteczności tej czynności decyduje również wola organu. Organ nie zgodził się na wycofanie przez skarżącego przedmiotowego wypowiedzenia, o czym świadczy adnotacja złożona w dniu 13 maja 2009 r. (strona 19 akt administracyjnych) przez Dyrektora Departamentu Kadr MON, na piśmie skarżącego o wycofaniu wypowiedzenia stosunku służbowego jak i pismo Dyrektora Departamentu Kadr MON, skierowane do skarżącego, informujące go o braku zgody na wycofanie dokonanego przez niego wypowiedzenia stosunku służbowego ( str. 24 akt adm.). Zauważyć należy, że przepisy nie przewidują, aby zajęcie stanowiska przez organ nastąpiło bądź to w postaci decyzji administracyjnej, bądź w formie postanowienia. Strona nie może więc, powołując się na swoje oświadczenie, domagać się skutecznie wycofania wypowiedzenia, skoro organ nie wyraził na to zgody. Dodać ponadto należy, że organ nie musi swojego stanowiska uzasadniać, bowiem żaden przepis prawa nie nakłada na niego takiej powinności. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skoro ustawa pragmatyczna nie reguluje problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli, składanych w toku postępowania o wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, należy w tym zakresie stosować przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 61 kc oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie tego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła, gdyż cofnięcie przez skarżącego oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej z dnia 18 lutego 2009 r. wpłynęło do organu już po otrzymaniu przez ten organ pisma skarżącego, zawierającego wypowiedzenie stosunku służbowego. Organ otrzymał bowiem pismo skarżącego, zawierające wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w dniu 26 stycznia 2009 r. (akta administracyjne str. 15). Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu – stosownie do treści art. 82 kc – przyczyna wyłączająca swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli musi tkwić w samym oświadczającym, a nie w sytuacji zewnętrznej, w jakiej się znalazł. Brak swobody musi być odniesiony do okoliczności wewnętrznych, a nie zewnętrznych. Przyczyna wyłączająca swobodne podjęcie decyzji musi być umiejscowiona w samym podmiocie składającym oświadczenie, a nie w jakiejś sytuacji zewnętrznej, w jakiej ta osoba została postawiona, czy to przez organ, czy też przez inne osoby. Innymi słowy, musi chodzić o sytuacje wyłączające możliwość swobodnego, nieskrępowanego wyboru zachowania. W świetle powyższej analizy, brak jest – zdaniem Sądu – podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i utrzymany przez nią w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji, naruszają prawo. Ponadto wskazać należy, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie wad oświadczenia woli. W tej kwestii bowiem właściwym jest sąd powszechny. Zarzuty skarżącego nie mogły zatem zostać uwzględnione. Odnoszą się one de facto do subiektywnej oceny sytuacji, związanych z pełnioną przez skarżącego służbą, a nie wykonywaną pracą. Z akt sprawy wynika, iż skarżący różnic w tym zakresie nie dostrzega. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), należało orzec, jak w sentencji wyroku.